Qirg'iziston va Germaniya tarixida birinchi - dunyo hamon BMTda kuchli beshlikdan joy oldi - SHARH

Kecha Qirg‘iziston Respublikasi tarixidagi ilk voqealardan biri bo‘lib o‘tdi. Mamlakat ilk bor BMT Xavfsizlik Kengashining nodoimiy a’zosi etib saylandi. Yashirin ovoz berish natijalariga ko‘ra, yig‘ilishda qatnashgan 190 deputatdan 142 nafari Qirg‘iziston Respublikasini yoqlab ovoz berdi. Bu o'rinni Osiyodan da'vo qilgan Filippin 49 ovoz to'pladi. Kengashda Qirg‘iziston Pokistonni almashtiradi. U 2027-yil 1-yanvardan 2028-yil 31-dekabrgacha ushbu muassasa aʼzosi sifatida faoliyat yuritadi U bilan birga Avstriya, Zimbabve, Portugaliya, Trinidad va Tobago ham 2027-yil 1-yanvardan boshlab doimiy bo‘lmagan Xavfsizlik Kengashiga yangi a’zolar sifatida saylandi Turkiy davlat tashkilotining yana bir a’zosi Qozog‘iston Kengashning doimiy bo‘lmagan a’zosi etib saylanganini ham eslatib o‘tamiz Eslatib oʻtamiz, AQSh, Buyuk Britaniya, Fransiya, Xitoy va Rossiya BMT Xavfsizlik kengashining doimiy aʼzolari hisoblanadi. Har ikki yilda 10 ta davlat doimiy bo'lmagan a'zolar etib saylanadi Qirg‘iziston Respublikasining BMT Xavfsizlik Kengashidagi vakilligi global miqyosda tinchlik va xavfsizlikka hissa qo‘shishi mumkin. Bu davlat Markaziy Osiyoning demokratik taraqqiyot yo‘lidan borayotgan davlatlaridan biridir. Uning saylanishini mamlakat tashqi siyosatining muvaffaqiyati deb baholash mumkin. Bu, shuningdek, Qirg‘izistonning keng qamrovli diplomatiya, xalqaro huquq tamoyillari, tinchlik, xavfsizlik va barqaror taraqqiyotni ta’minlashga bo‘lgan yuksak ishonchining ko‘rsatkichidir Bu ham Qirg‘iziston xalqaro hamjamiyat e’tiborida ekanligining tasdig‘idir. Uning Kengash a’zoligiga saylanishi jahon miqyosida obro‘-e’tiborini oshirishi istisno emas Qirg‘iziston hozirgacha ko‘rsatgan xolis siyosiy pozitsiyasi bilan kengash faoliyati va xalqaro tinchlik, xavfsizlik va hamkorlikni mustahkamlashga qaratilgan global sa’y-harakatlaridan foyda olishi mumkin Uning Kengashga saylanishida Turkiy davlatlar tashkiloti va musulmon mamlakatlar hamkorligi muhim rol o‘ynadi, deb taxmin qilish mumkin Darvoqe, Ozarbayjon Respublikasi ilk bor 2012-2013-yillarda 2011-yil 24-oktabrda BMT Xavfsizlik Kengashining nodoimiy aʼzosi boʻlgan Bu osonlik bilan sodir bo'lmadi. Ozarbayjon 17 tur ovoz berishdan so‘ng tanlandi. Bunday sharoitlarning vujudga kelishiga Respublikaga qarshi xalqaro sharoitlar ta’sir ko‘rsatganligi istisno qilinmaydi. Biroq, barcha qiyinchiliklarga qaramay, rasmiy Boku bu yo‘lda to‘siqlarni yengib o‘ta oldi. Shuning uchun bu Ozarbayjon diplomatiyasining muvaffaqiyati sifatida baholanadi O‘shanda Turkiya matbuotida Ozarbayjonning doimiy bo‘lmagan a’zo etib saylangani haqidagi xabarlar keng tarqalgan edi. Xabarda, Sharqiy Yevropa guruhi uchun ovoz berishda Ozarbayjonning yaqqol favorit ekanligi, shu bois Sloveniyaning 17-tur arafasida nomzodlikdan voz kechgani aytilgan “Ihlas” axborot agentligi, “NTV” televideniyesi, “Aksham”, “Samanyolu Haber”, “Turkish Journal News” va boshqa nufuzli ommaviy axborot vositalari oʻz sahifalari va internet sahifalarida koʻp joy ajratgan. Xabarda, mintaqa va dunyoning nufuzli davlatiga aylangan Ozarbayjonning dunyoning taqdirli masalalarida qaror qabul qiluvchi BMT Xavfsizlik Kengashiga a’zo etib saylanishi Turkiya uchun ham muhim voqea ekanligi qayd etilgan 2012-yil 1-may kuni Ozarbayjon estafetani AQShdan olib, BMT Xavfsizlik kengashiga raislik qildi. Nyu-Yorkda Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev raisligida BMT Xavfsizlik kengashining yuqori darajadagi majlisi bo‘lib o‘tdi. Ma’lumot uchun, Ozarbayjon raisligi davrida BMT Xavfsizlik kengashining 13 ta ochiq va 16 ta yopiq yig‘ilishi o‘tkazilganini eslatib o‘tamiz Bu gal Xavfsizlik Kengashining doimiy bo‘lmagan a’zolarini saylashda qiziqarli voqealardan biri Germaniya nomzodining birinchi marta o‘tmagani bo‘ldi. U G‘arbiy Yevropa vakili sifatida shu paytgacha olti marta ushbu muassasaga saylangan. 3-iyun kungi ovoz berishda Portugaliya 134, Avstriya 131 va Germaniya 104 ovoz to‘pladi. Aʼzolikka saylanish uchun ishtirokchilarning 2/3 (127) qismi ovoz berishi kerak Birlashgan Millatlar Tashkilotida Lotin Amerikasi, Afrika va Osiyo davlatlari islohotlarning ahamiyati haqida takliflar ilgari surdilar. Misol uchun, Hindiston, Braziliya, Misr va Janubiy Afrika Respublikasi har doim a'zolardan biri bo'lishga da'vo qiladi Bu Turkiya Prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on tomonidan ilgari surilgan “Dunyo beshdan katta” siyosiy doktrinasini yana bir bor eslatadi. U buni ilk bor 2013-yilda Nyu-Yorkda BMT Bosh Assambleyasi sessiyasida bildirgan edi. Rajab Toyyib Erdo‘g‘an o‘zining “Adolatli dunyo bo‘lishi mumkin” nomli kitobida bu siyosiy ta’limotni keng tushuntirgan Albatta, gap BMT Xavfsizlik Kengashining beshta doimiy a’zosi haqida bormoqda va ular dunyoning barcha masalalarida o‘z so‘zlariga ega Doimiy a'zo bo'lishga intilgan davlatlardan biri sifatida Turkiya bunga haqli yillar voqealari ham buni tasdiqlaydi. Iqtisodiyoti, turli xalqaro tashkilotlardagi faol ishtiroki, global mojarolardagi o‘rni, tinchlikparvar siyosati, mintaqaviy va global ta’siri bunga imkon beradi Uning Turkiy Davlatlar Tashkilotiga a'zoligi besh million kv Rasmiy Boku Turkiya tomonidan ilgari surilgan taklifni qo‘llab-quvvatlashiga shubha yo‘q. Prezident Ilhom Aliyev BMT Xavfsizlik Kengashidagi islohotlarni qo‘llab-quvvatlab, uning tarkibini kengaytirar ekan, Xavfsizlik Kengashining doimiy a’zolari qatoriga Islom hamkorlik tashkiloti (IHT) va Qo‘shilmaslik harakati vakillari kiritilishi zarurligini bir necha bor ta’kidladi Ozarbayjon yetakchi mintaqaviy va global kuchlarning kengashning doimiy a’zolari sifatida mavjudligini, jumladan Turkiyaning BMT Xavfsizlik Kengashidagi vakilligi masalasini ijobiy baholaydi. Davlatimiz rahbari BMT Xavfsizlik kengashi bugungi kun voqeligiga mos kelmaydigan institutga aylanganini ta’kidladi. U Global Janub mamlakatlari yangi adolatli dunyo tartibida yaqindan ishtirok etishi kerakligini ta'kidladi Birlashgan Millatlar Tashkilotining global miqyosdagi mojarolarni hal qilishdagi rolining ko'zga tashlanmagani tashkilotda qator islohotlarni amalga oshirish muhimligini ko'rsatadi. Shu bois institutning ta’sirini kuchaytirish maqsadida uni o‘zgartirish va yangilash dolzarb hisoblanadi Birlashgan Millatlar Tashkiloti Xavfsizlik Kengashining doimiy bo‘lmagan a’zolari yangilangan taqdirda ham uning faolligi va ta’siri kuchayadigan sohalarda vaziyat o‘zgarishi dargumon. Chunki dunyo hali ham besh o'lchamda Ulardan foydalanganda saytdagi materiallarga murojaat qilish muhimdir. Veb-sahifalarda ma'lumotlardan foydalanilganda, giperhavola orqali havola qilish majburiydir