Psixolog: Ijtimoiy tarmoqlardagi yosh cheklovlari bolalarni kiber tahdidlardan qisman himoya qilishi mumkin

Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish uchun yosh cheklovlarining kiritilishi bolalar va o‘smirlarni kiberta’qiblar, zo‘ravonlik va boshqa psixologik ta’sirlardan himoya qilishga hissa qo‘shishi mumkin. Biroq, muammoni to'liq hal qilishda ota-ona nazorati va tarbiyaviy chora-tadbirlar asosiy rol o'ynaydi Bu fikrlarni “Soullightcenter” asoschisi, psixolog Zumrud Nacmeddin Gizi “AZERTA”ga bergan bayonotida aytib o‘tdi Psixologning so‘zlariga ko‘ra, ijtimoiy tarmoqlarga kirishni cheklash tahsinga sazovor qadam: "Bu bolalarda telefonni suiiste'mol qilish orqali boshqa odamlarga noo‘rin so‘zlarni yozishga, o‘ylamasdan fikr bildirish uchun mas'uliyat hissini shakllantirishga yordam beradi. Ya'ni, bu bolalar va o‘smirlarni ta'qiblar, bezorilik va boshqa psixologik ta'sirlardan himoya qilish uchun qilingan qadamdir" Uning taʼkidlashicha, soʻnggi paytlarda kuzatilgan baʼzi voqealar nazoratsiz telefondan foydalanish xavfini yaqqol koʻrsatib turibdi: "Yaqinda sodir boʻlgan voqealardan birida 10 yoshli bolaning nazoratsiz telefondan foydalanishi boshqa shaxsga tahdidli xabarlar yuborgan. Bu esa boshqa tomonni jiddiy ruhiy iztirobga olib kelgan, natijada ota-onalar javobgarlikka tortilgan. Bunday cheklovlar ota-onalarning ishini nisbatan osonlashtirishi mumkin" Mutaxassisning aytishicha, uning kuzatuvlari bolalarning ijtimoiy-emotsional rivojlanishida bezovta qiladi: "Mening kuzatishlarimga ko‘ra, bolalarning tajovuzkorligi, passiv turmush tarzini olib borishi, ularning hayotga rejalari va qiziqishlari pasayib borayotgani. Muloqot asosan cheklangan miqdordagi "telefon do‘stlari" bilan o‘rnatiladi. Bu muloqot ba'zan salbiy holatlarning kuchayishiga ham olib keladi. Bizda antisosial xatti-harakatlar ham kuzatilmoqda" Psixologning fikricha, yosh cheklovlari muayyan natija bersa-da, muammoni to‘liq bartaraf eta olmaydi: "Muammo to‘liq hal bo‘lmaydi. Qisman o‘zgarishlar bo‘ladi. Hozirda ba’zi ota-onalar farzandlaridan qochib, ko‘chaga chiqmasinlar, mayli, uyda men bilan o‘tirsinlar, degan o‘y bilan telefon berishadi. Biroq, ota-onalar farzandining xatti-harakati va telefon orqali qo‘llanayotgan faoliyatini nazorat qilishlari kerak" Z.Najmiddin G‘iziy ota-onaning o‘rnak bo‘lishi ham muhim ekanini ta’kidladi: “Muvozanatni saqlash uchun ota-ona birinchi navbatda o‘z xatti-harakatlariga e’tibor qaratishi, axloqiy va ijtimoiy qoidalarga amal qilishi lozim.Farzand ota-onaning gapini takrorlaydi.Chunki farzandlar ota-onaning ko‘zgusi.Ijtimoiy tarmoqda ota-ona haqoratomuz fikrlarni yozsa, bola ham xuddi shunday xatti-harakatni namoyon qiladi” Uning so‘zlariga ko‘ra, asosiy maqsad telefondan foydalanishni to‘liq taqiqlash emas, balki uni to‘g‘ri qoidalar doirasida tartibga solishdir: "Umuman olganda, telefondan foydalanishga cheklanmagan holda, nazorat ostida va ma’lum qoidalar bilan ruxsat berish kerak. Bolalarga har bir muloqot o‘zaro hurmat doirasida bo‘lishi kerakligini o‘rgatish kerak" Psixolog, shuningdek, oila, bog‘cha va maktablarda tarbiyaviy ishlarni tizimli olib borish muhimligini ta’kidladi: "Bu qadamlar avvalo oilada, keyin esa bog‘cha va maktablarda amalga oshirilishi kerak. Ta’lim ham o‘yin ko‘rinishida, ham maktablarda plakatlar orqali amalga oshirilishi mumkin. Seminarlar va maktab psixologlarining oddiy suhbatlari bolalarga juda ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu bilan birga, televideniedagi videoroliklar va ko‘rsatuvlar bolalarga vaqtni o‘zgartirishi mumkin. bolalar va o‘smirlar ijtimoiy tarmoqlarni ko‘rishadi” 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Axborotdan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak