Prezident Yotova: Ozarbayjon va Bolgariya o‘rtasida strategik sheriklik darajasiga ko‘tarilgan ajoyib munosabatlar mavjud - EKSKLUZIV INTERVYU

Bolgariya Respublikasi Prezidenti Iliana Yotovaning Butunjahon shaharsozlik forumining 13-sessiyasi (WUF13) doirasidagi APAga bergan intervyusi "WUF13 doirasida o'tkazilgan Liderlar sessiyasida Bolgariya vakili bo'lish men uchun sharaf edi" Dunyoning turli shaharlari tobora kuchayib borayotgan ijtimoiy, iqtisodiy va iqlimiy muammolarga duch kelayotgan bir paytda WUF13 forumini Bokuda o‘tkazishning ahamiyatini qanday baholaysiz? Ozarbayjonni BMT shafeligida o‘tkazilayotgan ushbu keng ko‘lamli forumni tashkil etgani bilan tabriklayman. Shunchalik ko‘p davlat va hukumat rahbarlarini, dunyoning turli davlatlaridan vakillarni bir joyga jamlash katta intilish va kuch-g‘ayratni talab qiladi. WUF13 doirasida bo'lib o'tgan Liderlar sessiyasida o'z mamlakatim Bolgariyani vakillik qilish men uchun sharaf edi WUF13da Bolgariyadagi mahalliy hokimiyat vakillari, jumladan, Munitsipalitetlar milliy assotsiatsiyasi raisi va Veliko Tırnovo meri Daniel Panov ishtirok etdi. Forum jadal urbanizatsiya muammolarini hal qilish bo'yicha ilg'or tajriba va g'oyalarni almashish uchun ajoyib platformadir Bugungi kunda shaharlar geosiyosatning amaliy ifodasiga aylandi va ular qanday qurilgani nafaqat hayot sifatini, balki jamiyatlar barqarorligini, mamlakatlar barqarorligini va siyosiy tizimlarga ishonchni ham belgilab beradi. Kelajak faqat iqtisodiy o'sish bilan o'lchanmasligi kerak. Bu odamlar yashashni, oila boqishni, ishlashni va orzularini amalga oshirishni istagan shaharlarni yarata olamizmi, shu bilan o'lchanadi. Shahar katta va zamonaviy bo'lgani uchun emas, balki endi hech kim o'zini his qilmagani uchun ajoyib deb hisoblanadi. Texnologiya odamlarga xizmat qilishi kerak, ularni almashtirmasligi kerak. Sun'iy intellekt, raqamli tizimlar va "aqlli shaharlar" insoniyatga foyda keltirsa, tengsizlikni kamaytirsa va hayotni xavfsizroq, qulayroq va munosibroq qilsagina haqiqiy qiymatga ega bo'ladi “Biz o‘tkazgan samarali suhbat uchun Prezident Ilhom Aliyevga o‘z minnatdorchiligimni bildiraman” Bu yil Ozarbayjon va Bolgariya o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatilganiga 34 yil to‘ldi. Prezident Ilhom Aliyevning 2015-yilda Sofiyaga rasmiy tashrifi chog‘ida imzolangan Strategik sheriklik to‘g‘risidagi qo‘shma deklaratsiya ikki tomonlama munosabatlar rivojiga qanday ta’sir ko‘rsatdi? Hozirgi munosabatlar darajasini qanday baholaysiz? Mamlakatlarimiz o‘rtasida 2015-yilda strategik sheriklik darajasiga ko‘tarilgan mukammal munosabatlar mavjud. Ikki tomonlama munosabatlarni yanada rivojlantirish jarayonlari Prezidentlar Rumen Radev va Ilhom Aliyev tomonidan 2024-yilda imzolangan “Strategik sheriklikni mustahkamlash to‘g‘risida”gi qo‘shma deklaratsiyada o‘z ifodasini topdi Yuqori darajadagi siyosiy muloqotni alohida ta’kidlab, Butunjahon shaharsozlik forumining ochilishi arafasida samarali muhokama uchun Prezident Ilhom Aliyevga o‘z minnatdorchiligimni bildirmoqchiman Bolgariya va Ozarbayjon oʻrtasidagi hamkorlikning asosiy yoʻnalishlaridan biri energetika sohasi, energiya manbalarini diversifikatsiya qilish va Yevropa va Osiyo oʻrtasidagi aloqadir “Iqtisodiy hamkorligimizni rivojlantirish uchun salohiyat mavjud” Ozarbayjon-Bolgariya iqtisodiy hamkorligining bugungi holati haqida nima deya olasiz? Ikki tomonlama savdo-iqtisodiy hamkorligimizni rivojlantirish uchun ulkan, ammo hali foydalanilmagan salohiyat mavjud. Bokuga tashrifim asnosida Sumgait sanoat parkida Bolgariya sarmoyasi hisobidan qurilgan moylash moylarini qayta ishlash zavodi bilan tanishish imkoniga ega bo‘ldim. Dvigatel va sanoat moylarini qayta ishlash hamda I va II guruh baz moylarini ishlab chiqarish zavodi Prezident Ilhom Aliyevning 2023-yilda Bolgariyaga tashrifi chog‘ida ma’qullangan va amalga oshirilgan yagona sanoat loyihasi bo‘lib, Ozarbayjonda ushbu sohaga yo‘naltirilgan ilk yirik sarmoya hamdir. Ekologik qurilish, loyihalash va boshqarish sohasida faoliyat yurituvchi Bolgariyaning “Torec Engineering” kompaniyasi loyihasi hozirda sinov bosqichida. Loyiha Prezident Ilhom Aliyev tomonidan strategik deb e’lon qilindi va Bokuda bo‘lib o‘tgan COP29 doirasida qabul qilingan qarorlar talablariga to‘liq mos keladigan yuqori texnologiyali loyiha sifatida baholandi Prezident Ilhom Aliyev bilan uchrashuvimda aytib o‘tganimdek, Bolgariya yuqori texnologiyalar sohasida uzoq an’analarga ega va qo‘shma loyihalarni ishlab chiqish uchun keng imkoniyatlar yaratmoqda. INSAIT - Kompyuter fanlari, sun'iy intellekt va texnologiyalar instituti bu sohada yetakchi hisoblanadi. Bu Sharqiy Yevropadagi birinchi bunday institut bo‘lib, sun’iy intellekt va texnologiya sohasida dunyoga mashhur tadqiqotchilarni jalb qiladi. Bolgariyadagi Evropa Komissiyasi tomonidan sun'iy intellekt "gigafactory" ning tashkil etiladigan olti davlatdan biri sifatida tanlandi “Biz Ozarbayjon bilan hamkorlik doirasida yaratilgan Shusha bog‘ining ochilishini intiqlik bilan kutmoqdamiz” Munosabatlarning baʼzan yetarlicha baholanmaydigan, lekin menimcha, katta salohiyatga ega boʻlgan yana bir yoʻnalishi – taʼlim va madaniy aloqalarni alohida taʼkidlamoqchiman. 2017-yilda Boku Slavyan universitetida bolgar tili va adabiyoti bo‘yicha tahsil olayotgan talabalar bilan bo‘lgan uchrashuvimni hech qachon unutmayman. Bolgar xalqining tili, tarixi va madaniyatini o‘rganayotgan yoshlar ikki xalq va ikki davlat o‘rtasidagi eng mustahkam rishtalardan biridir. Bolgariya va Ozarbayjon universitetlari o‘rtasidagi hamkorlikni yanada rivojlantirish bo‘yicha ko‘p ishlar qilinishi kerak Madaniyat sohasida Bokuning qo‘shgan hissasini alohida ta’kidlab, Veliko Tırnovodagi Trapezitsa qal’asi arxitektura muzeyi majmuasini restavratsiya qilgani uchun Haydar Aliyev jamg‘armasiga o‘z minnatdorchiligimni bildiraman. Ozarbayjon bilan hamkorlik doirasida tashkil etilgan Shusha bog‘ining shu yilning kuzida ochilishini intiqlik bilan kutmoqdamiz. Shunda poytaxtingizda Veliko Tırnovo nomidagi bog‘ yoki ko‘cha yaratish mumkin. Bu fikrni shahar hokimi Panov aytdi va Prezident Aliyev uni qiziqish bilan qarshi oldi “Biz Gretsiya-Bolgariya konnektori orqali Yevropaga yetkaziladigan Ozarbayjon gazi hajmini oshirish niyatidamiz” Ozarbayjondan Bolgariyaga gaz eksportini oshirish haqida munozaralar bormi? Prezident Aliyev bilan suhbatlarimizning asosiy mavzusi energetika sohasidagi hamkorlik edi. Bolgariya Ozarbayjon energetikasining xaridori bo'lishdan tashqari, Yevropaga tranzit mamlakat sifatida ham strategik ahamiyatga ega. Bolgariya Gretsiya-Bolgariya konnektori orqali Yevropaga yetkaziladigan Ozarbayjon gazi hajmini oshirish niyatida Bir muddat avval Prezident Rumen Radev tomonidan taklif etilgan “Birdamlik halqasi” loyihasi katta rivojlanish salohiyatiga ega. Bolgariya, Ruminiya, Vengriya, Slovakiya va Ozarbayjonning gazlashtirish tizimining beshta operatori oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolanganidan soʻng ushbu loyiha Ozarbayjon gazini Yevropa Ittifoqiga eksport qilishni ikki barobarga oshirish imkonini berishi mumkin Bolgariya va Ozarbayjon ham ikkita “yashil energiya” loyihasini amalga oshirishda faol hamkorlik qilmoqda. Bular Ozarbayjon-Gruziya-Turkiya-Bolgariya yoʻnalishidagi Kaspiy dengizi-Qora dengiz-Yevropa yashil energiya yoʻlagi va “Quruq yashil energiya koridori” loyihalaridir Bolgariya uchun Ozarbayjonning energiya sarmoyalari bugungi noaniqlik va mojarolar davrida muhim va ishonchli hisoblanadi. Shuningdek, SOCARning Panagyurishte munitsipalitetini gazlashtirish loyihasidagi ishtirokini alohida ta'kidlamoqchiman. SOCAR va Bolgariyaning “M-Gas” kompaniyasi o‘rtasida gazlashtirish tarmog‘iga kirish imkoni bo‘lmagan ijtimoiy obyektlarni gaz bilan ta’minlash bo‘yicha gibrid gazlashtirish loyihasi bo‘yicha hamkorlikka umid qilamiz Yaqin kelajakda oliy darajadagi o'zaro tashriflar rejalashtirilganmi? Umid qilamanki, biz yaqinda Bolgariyada Prezident Ilhom Aliyevni qabul qilamiz, men unga taklifnoma yubordim. U Bokuda Bolgariyaning yangi bosh vaziri Rumen Radevni ham kutmoqda