Pol Nadar: Markaziy Osiyo yuragiga sayohat

Turkmaniston davlat tasviriy san’at muzeyida “Turkman zamini bo‘ylab sayohat” nomli noyob fotoko‘rgazma ochildi. Ko‘rgazma Fransiya instituti va Fransiyaning Turkmanistondagi elchixonasi tomonidan Turkmaniston Madaniyat vazirligi ko‘magida tashkil etildi. Ochilish marosimida Fransiyaning Turkmanistondagi Favqulodda va muxtor elchisi, Turkmanistonda akkreditatsiyadan o‘tgan diplomatik missiyalar vakillari, gazeta va jurnallar jurnalistlari va fotomuxbirlari, muzey xodimlari, tarixchilar, etnograflar ishtirok etdi Ko‘rgazmaga tashrif buyuruvchilar e’tiboriga fransuz fotografi Pol Nadar tomonidan 1890-yilda olingan noyob fotosuratlar taqdim etiladi. Ushbu tarixiy suratlar davr boshidagi O‘rta Osiyo tub xalqlari hayotining hayratlanarli manzarasini aks ettiradi. Markaziy Osiyo tarixi bo‘yicha mutaxassis Svetlana Gorshenina xonim tashrif buyuruvchilarga Pol Nadarning hayoti va faoliyati haqida qiziqarli ma’lumot berdi. Mashhur frantsuz fotografi Nadarning o'g'li Pol Nadar (1856–1939) texnologik innovatsiyalar va sayohatlarga ishtiyoqli edi. U oilaviy merosni davom ettirdi va o'z davrining eng taniqli frantsuz fotosuratchilaridan biriga aylandi. Uning ekspeditsiyalari unga evropaliklar uchun deyarli noma'lum bo'lgan joylarni egallashga imkon berdi 1890 yilda Pol Nadar O'rta Osiyoning yuragiga ajoyib sayohat qildi. U Toshkentda ochilishi rejalashtirilgan Transkaspiy temir yo‘lini rivojlantirishga bag‘ishlangan Birinchi xalqaro ko‘rgazma uchun materiallar yig‘ayotgan edi. O'sha paytda Transkaspiy temir yo'li modernizatsiya va Markaziy Osiyoning Yevropaga ochilishining ramzi edi Gorshenina xonim tashrif buyuruvchilarni dastlab Pol Nadar boshchiligidagi bir guruh hamkasblari ishtirokidagi ish lahzalari aks etgan surat namoyish etilgan ko‘rgazmaning markaziy qismiga taklif qildi. Pol Nadarning fotosuratlari o‘zining noyob hujjatli ahamiyatiga qo‘shimcha ravishda kundalik hayotning lahzalarini sezgir tarzda aks ettirib, XIX asr oxiridagi Markaziy Osiyoning yorqin portretini yaratadi. Mahalliy aholi portretlari, turkman yerlari manzaralari, kundalik hayot manzaralari va ulug‘vor qadimiy diniy yodgorliklar orqali ko‘rgazma tashrif buyuruvchilarga umumiy madaniy merosni qayta kashf etish va tarixiy voqealarga yangicha qarashga yordam beradi Bugungi kunda ushbu fotografik eksponatlar o‘sha davr jamiyati, madaniyati va turmush tarzini chuqurroq anglash imkonini beruvchi bebaho merosdir. Bundan tashqari, ko'rgazma o'n to'qqizinchi asr oxiri voqeliklarini yigirma birinchi asrga jonli olib kirish uchun fotografiya kuchini ta'kidlaydi. Yana bir muhim jihat shundaki, bu tasvirlar Pol Nadarning fotograf sifatidagi ajoyib badiiy va texnik mahoratidan dalolat beradi