Do‘q-po‘pisa va shantaj yo‘li bilan majburan turmush qurish jinoyat – ombudsman

Inson huquqlari bo‘yicha vakil Artur Lastaev Majlisda bo‘lib o‘tgan muhokamada majburiy nikoh va ta’qib qilish masalalari davlat e’tiboridagi eng muhim mavzulardan biri ekanini aytdi, deb xabar beradi BAQ.KZ muxbiri Ombudsmanning qayd etishicha, majburiy nikoh uchun jinoiy javobgarlikni joriy etish tashabbusi ilk bor 2023 yilda Inson huquqlari bo‘yicha Ombudsman instituti tomonidan ko‘tarilgan BMTning Bola huquqlari bo‘yicha qo‘mitasi, Qiynoqlarga qarshi qo‘mita va Ayollarga nisbatan kamsitishlarga barham berish qo‘mitasi ham bu masala yuzasidan xavotir bildirgan. Bundan tashqari, BMT Aholi jamg‘armasi 2014-yilda Qozog‘istondagi vaziyat bo‘yicha maxsus tahlil tayyorladi, dedi u Artur Lastaevga ko‘ra, tashabbus ishlab chiqilgach, Qirg‘iziston, O‘zbekiston va Turkmaniston qonunchiligida kelin o‘g‘irlash uchun javobgarlik nazarda tutilgan. Qozog‘istonda ushbu masalani tartibga solish uchun Bosh prokuratura, MXX, Sudlar boshqarmasi, Adliya vazirligi va Ichki ishlar vazirligi bilan hamkorlikda tegishli tuzatishlar ishlab chiqildi Natijada 2025-yil 16-iyulda Prezident nikohga majburlash uchun jinoiy javobgarlikni joriy qiluvchi qonunni imzoladi. Jinoyat kodeksiga yangi 125-1-modda kiritildi Ombudsman ta’kidlaganidek, qabul qilingan normalar o‘zining murakkabligi bilan qo‘shni davlatlar tajribasidan farq qiladi. Qozog‘istonda nafaqat kelin o‘g‘irlash fakti uchun, balki kuch ishlatish bilan qo‘rqitish, mulkni yo‘q qilish bilan qo‘rqitish, shantaj yo‘li bilan nikohga majburlash kabi barcha harakatlar uchun ham javobgarlik nazarda tutilgan Bundan tashqari, qonun nafaqat ayollarni, balki erkaklarni ham majburiy nikohdan himoya qiladi Bu xalqaro standartlar va gender tenglik tamoyiliga mos keladi. Bunday yondashuv jinsga qarab kamsitish xavfidan qochadi va davlatning har bir fuqaroning huquqlarini himoya qilishga qaratilgan pozitsiyasini ko‘rsatadi, dedi Artur Lastaev Yig‘ilishda ta’qib qilish masalasi ham ko‘tarildi. Ombudsmanning so‘zlariga ko‘ra, ayni paytda institut ayollar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha monografiyani ishlab chiqishni yakunlamoqda Ishda xalqaro standartlar tahlil qilinib, ularni milliy qonunchilik va huquqni qo‘llash amaliyotiga joriy etish mexanizmlari ko‘rsatilgan Shuningdek, ayollar huquqlari, zo'ravonlikka qarshi harakat, gender va iqtisodiy tengsizlikning institutsional mexanizmlari yoritilgan Shuningdek, monografiyada aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlari, jumladan, erkinlikdan mahrum bo‘lgan ayollar huquqlarini himoya qilish, odil sudlovdan foydalanish, ijtimoiy kafolatlar va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari ko‘rib chiqiladi Artur Lastaevning aytishicha, tadqiqot doirasida keng qamrovli sotsiologik so‘rov o‘tkazilgan. Monografiyani yaqin kunlarda yakunlash rejalashtirilgan. Keyinroq hujjat Inson huquqlari bo‘yicha vakil institutining rasmiy saytida e’lon qilinadi Ombudsman instituti xotin-qizlar huquqlariga rioya etilishi ustidan doimiy monitoring olib borish va ularni himoya qilish mexanizmlarini takomillashtirish ustida ish olib borishda davom etishini bildirdi Nafaqat qiz bilan qochib ketgan yigit, balki uning atrofidagilar ham jinoiy javobgarlikka tortilishi mumkinligini avvalroq yozgan edik