Shaharsozlik va uy-joy qurilishini rivojlantirishga qaratilgan yangi tashabbuslar ko'rib chiqildi

So‘nggi yillarda mamlakatda shahar aholisining ulushi 50 foizdan oshdi va bu ko‘rsatkich o‘sishda davom etishi kutilmoqda. Aholi sonining o‘sishi va qurilish sur’atlarining ortib borayotgani zamonaviy talablarga javob beradigan shaharsozlik sxemalarini ishlab chiqish, yashil hududlarni asrash, tarixiy va madaniy merosni muhofaza qilish, muhandislik va transport infratuzilmasining uyg‘un rivojlanishini ta’minlashning muhim ahamiyatini oshirmoqda Bugungi kunda mamlakatimizdagi 8604 ta aholi punktidan 2506 tasi yoki 29 foizi bosh rejalar bilan qamrab olingan. 2026-yilda yana 154 ta, 2027-yilda esa 144 ta aholi punktining bosh rejalari rejalashtirilgan. Mavjud bosh rejalardan 1044 tasi elektron formatga o‘tkazildi Ayrim hududlarni rivojlantirish boʻyicha 275 ta bosh reja tuzilgan boʻlsa-da, ularning yagona qaydnomasi yoʻq va ular kengroq rejalar bilan bogʻliq emas. Bu hududlarni kompleks rivojlantirishda bir qator muammolarni keltirib chiqaradi va infratuzilma, transport, muhandislik tarmoqlari va ijtimoiy ob'ektlarni muvofiqlashtirilgan rejalashtirishga to'sqinlik qiladi Shu munosabat bilan bosh va bosh rejalar bilan ishlashning yangi tizimi taklif etildi. Ushbu tizim doirasida birinchi bosqichda bosh rejalar bo‘yicha ma’lumotlar to‘liq to‘planadi va yangilanadi. Ikkinchi bosqichda esa raqamlashtirish amalga oshiriladi. Uchinchi bosqichda monitoring tizimi, to‘rtinchi bosqichda esa kompleks axborot-tahliliy tizim tashkil etiladi Ushbu jarayon doirasida shaharsozlik hujjatlarining yagona elektron reestri yuritiladi. Ro'yxatga olinmagan hujjatlar yuridik kuchga ega bo'lmaydi. Urbanizatsiya markaziga shaharsozlik geografik axborot tizimini yuritish, kompleks qurilish jarayonlarida topografik-geodeziya ishlarini muvofiqlashtirish, hududiy arxitektura-rejalashtirish kengashlari faoliyatini metodik ta’minlash kabi qo‘shimcha vazifalar yuklanadi Shaharshunoslik, geodeziya, kadastr, dizayn, aglomeratsiyani boshqarish va geografik axborot tizimlarida ishlay oladigan o‘rta va katta mutaxassislarga talab ortib bormoqda Shu maqsadlarda Toshkent geodeziya va kartografiya kollejini Shaharshunoslik, geodeziya va kadastr kolleji etib qayta tashkil etish taklif etildi. U o‘lchov ishlari, kadastr va geodeziya, kompyuter grafikasi va dizayn operatorlari bo‘yicha o‘rta bo‘g‘in mutaxassislarini, kompyuterga asoslangan kadastr dasturlari bo‘yicha mutaxassislarni tayyorlaydi Oliy ta’lim tizimida Toshkent arxitektura-qurilish universitetida “Zamonaviy shaharshunoslik va aglomeratsiyani boshqarish” fakultetini ochish rejalashtirilmoqda Shuningdek, barcha hududlarda shaharshunoslik, dizayn va arxitekturani birlashtirgan ijodiy bog‘lar tashkil etish taklif etildi. Ular laboratoriyalar, dizayn ustaxonalari, dasturiy ta'minot va dizayn xizmatlari, shuningdek, bortda ishlash, tarmoq va kovorking platformalarini o'z ichiga oladi. Ijodiy bog‘lar rezidentlari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i va ijtimoiy soliq bo‘yicha imtiyozlarga ega bo‘ladilar Taqdimotda shaharsozlik sohasidagi huquqbuzarliklar uchun javobgarlikni kuchaytirish masalasi ham ko‘rib chiqildi. Noqonuniy va o‘zboshimchalik bilan qurilishlar, qurilish muddatlarini sun’iy kechiktirish, yer uchastkalaridan samarasiz foydalanish kabi muammolar saqlanib qolayotgani qayd etildi Ta’kidlanganidek, joriy jarimalar yetarli darajada to‘xtatuvchidir. 2025-yilda 1952 ta noqonuniy bino aniqlangan. Shu munosabat bilan qonunbuzarliklar uchun moliyaviy sanksiyalarni kuchaytirish taklif etildi Shuningdek, ulushli uy-joy qurilishi sohasidagi vaziyat tahlil qilindi. Keyingi yillarda bunday binolarni qurish hajmi 2,5 barobar ortib, o‘tgan yili 11 million kvadrat metrdan oshdi. Shu bilan birga, ulushli uy-joy qurilishi bilan bog'liq huquqbuzarliklar soni ham ko'paygan. Birgina oʻtgan yilning oʻzida 3 mingga yaqin fuqaroga jami 668 milliard soʻmlik zarar yetkazildi Shu munosabat bilan ulushli ulush qurilishi to‘g‘risidagi qonun loyihasi ishlab chiqildi. U yangi yondashuvlardan foydalangan holda ulushli qurilish loyihalarini tartibga solish, fuqarolarning mablag'larini himoya qilish va qurilish jarayonlarining shaffofligini ta'minlaydi Shuningdek, ulushli kapital qurilishini moliyalashtirishning yangi mexanizmi – eskrov hisoblari ham muhokama qilindi. Ushbu tizimda xaridorlarning mablag‘lari vakolatli bankdagi maxsus hisobvaraqlarda saqlanadi va belgilangan shartlar asosida qurilish tugagandan keyingina quruvchiga o‘tkaziladi Eskrov tizimi to'rtta asosiy qoidaga asoslanadi. Birinchidan, eskrou hisobvaraqlarida olingan mablag'lar kreditorlarning talablarini qondirish uchun foydalanilmaydi. Ikkinchidan, investorlar va ishlab chiquvchilar faqat vakolatli banklar orqali ishlaydi. Uchinchidan, pul o'tkazmalari to'g'risidagi guvohnoma imzolangandan keyin ishlab chiquvchiga o'tkaziladi. To'rtinchidan, agar shartnoma bekor qilingan bo'lsa, aktsiyadorning mablag'lari to'liq qaytariladi “Uy-Joy” yagona axborot platformasi yangi tizimda muhim o‘rin tutadi. Unda barcha qurilish jarayonlari ishlab chiquvchilarning reytinglari, ruxsatnomalari, loyiha va qurilishning borishi, eskrov hisoblari va shartnomalar to'g'risidagi ma'lumotlarni jamlagan holda ochiq elektron formatda amalga oshiriladi Shuningdek, bugungi kunda yagona qurilish loyihasi boʻyicha maʼlumotlar bir nechta axborot tizimlarida yuritilayotgani taʼkidlandi. “UzKad”, “E-Auksion”, “E-Qaror”, “Shaffof qurilish”, “Mening uyim” kabi tizimlar oʻrtasida oʻzaro bogʻliqlik yoʻqligi sababli yer uchastkasi, loyiha hujjatlari, ekspertizadan oʻtkazish, qurilishga ruxsatnoma, obʼyektni foydalanishga topshirish haqidagi maʼlumotlar alohida qayd etiladi Shu munosabat bilan qurilish jarayonlariga yagona identifikator, hududning raqamli pasporti, loyihaning raqamli pasporti, obyektning raqamli pasportini joriy etish taklif etildi. Bu bitta raqamli tizim doirasida ob'ektning butun hayot tsiklini qamrab olish imkonini beradi Shaharni obodonlashtirish masalalariga alohida e'tibor qaratildi. Mamlakatimizda 1991 yilgacha qurilgan 17 mingta uy o‘rniga zarur infratuzilma bilan ta’minlangan zamonaviy, energiya tejamkor turar-joy binolari barpo etilishi mumkinligi qayd etildi Shu paytgacha ta'mirlash jarayonlarini tartibga soluvchi yagona qonun yo'q edi. Shu munosabat bilan “Shaharlarni obodonlashtirish to‘g‘risida”gi yangi qonun loyihasi ishlab chiqildi. Unda obodonlashtirish zonalari, aholi roziligini olish, kompensatsiya va ko‘chirish tartibi, investorlarning majburiyatlari, davlat organlarining vakolatlari aniq belgilab berilgan Rekonstruksiya loyihalari orqali eskirgan uy-joy fondini yangilash, aholi uchun xavfsiz va qulay yashash sharoitlarini yaratish, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini modernizatsiya qilish, yashil hududlar va ijtimoiy infratuzilmani kengaytirish ko‘zda tutilgan Prezident shaharsozlik va urbanizatsiya sohasidagi islohotlar aholi uchun qulay muhit yaratish va barqaror rivojlanish tamoyillariga asoslanishi kerakligini taʼkidladi Mas’ul mutasaddilarga bosh va bosh rejalarni raqamlashtirish, yagona “Uy-Joy” platformasini ishga tushirish, ulushli qurilishda fuqarolarning huquqlari kafolatlarini ta’minlash, eskrov mexanizmlarini joriy etish, yangilashning shaffof va adolatli tartiblarini o‘rnatish bo‘yicha topshiriqlar berildi