Vazir: Bugungi kunda madaniyatimiz g‘olib ozarbayjon milliy o‘ziga xosligiga xizmat qilmoqda - EKSKLUZIV INTERVYU

Ozarbayjon Respublikasi Madaniyat vaziri Adil Karimli AZƏRTAC muxbiriga eksklyuziv intervyu berdi. Intervyuni taqdim etamiz Janob vazir, bugungi kunda Ozarbayjon Madaniyat vazirligi oldida qanday asosiy vazifalar turibdi va kelgusida rivojlanish uchun qanday islohotlar rejalashtirilgan? Bugungi kunda Ozarbayjon madaniyati g‘olib ozarbayjon milliy o‘ziga xosligiga xizmat qilib, ozarbayjon milliy-ma’naviy qadriyatlarini himoya qilishni ta’minlovchi tizimni shakllantirmoqda Madaniyat vazirligi bu sohada koʻplab korxonalar va katta xodimlar bilan faoliyat olib boradi. Ijodiy muassasalarimiz – teatrlar, konsert muassasalari, muzeylar, kutubxonalar va boshqa muassasalar ham Ozarbayjon davlatiga, davlatchiligiga, Ozarbayjon xalqiga xizmat qiladi, bu sohadagi boshqaruvni shakllantiradi. Shu bois Madaniyat vazirligi bugun tarang rejimda ishlamoqda. Ya’ni, oldimizda qiladigan ishlar ko‘p, soha oldida jiddiy majburiyatlar va vazifalar turibdi Islohotlarning boshlanishi inson kapitalini shakllantirish va boyitish, boshqaruv va boshqaruv sohasida yangi imkoniyatlar va yangi texnologik yechimlarni joriy etishdir Odil janob, Ozarbayjon madaniyati g‘olib ozarbayjon milliy o‘ziga xosligiga xizmat qiladi, dedingiz. G‘olib davlatimizning milliy o‘ziga xosligi – milliy madaniyatimizga xizmat qilayotgan bu soha zimmasiga qanday yuk bor? Albatta, yangi vazifalar, yangi vazifalar, yangi majburiyatlar bor. G‘olib Oliy qo‘mondon, Prezident Ilhom Aliyev rahnamoligida mard Ozarbayjon armiyasi yerlarimizni ishg‘oldan ozod qildi, hududiy yaxlitligimiz va suverenitetimiz to‘liq tiklandi. 44 kunlik Vatan urushi natijasida ozarbayjon xalqining madaniy-ma’naviy yaxlitligi ta’minlandi, g‘olib xalq va g‘olib davlat ijtimoiy-siyosiy voqeligi yaratildi. G'olib, butun bir milliy o'ziga xoslik shakllandi Rivojlanayotgan yangi voqeliklar yangi milliy mafkuraning shakllanishini va xalqimiz milliy yetakchisi Haydar Aliyevning ozarbayjonlik mafkurasiga asoslangan yangi madaniy siyosatni belgilab berdi. Bu jarayonda ozarbayjon xalqining bosqinchilik davrida vayron bo‘lgan va vayron bo‘lgan tarixiy-madaniy merosini tiklash, ozod qilingan hududlarga Buyuk Qaytish strategiyasini ta’minlash muhim masalalardan hisoblanadi. Bundan tashqari, Ozarbayjonning tarixiy geografiyasiga madaniy qaytishini ta'minlash, ozarbayjon tilining birlashtiruvchi omil sifatidagi mintaqaviy rolini tiklashga erishish asosiy maqsadlardan biridir Albatta, shular asosida davlatning madaniy siyosati o‘zining yangi mazmun va shakliga ega bo‘lishi, yangi yo‘nalishdagi madaniyat modeli shakllanishi kerak edi. Prezident Ilhom Aliyevning 2026-yil 14-yanvardagi farmoni bilan tasdiqlangan Ozarbayjon Respublikasining “Ozarbayjon madaniyati-2040” Madaniyat konsepsiyasida ana shu yo‘nalishlar belgilab berilgan. Konsepsiya yangi madaniyat modelini shakllantirishni belgilaydi va bu bizning strategik yo‘l xaritamizdir. Mazkur hujjatning asosiy xususiyati shundaki, madaniyat sohasiga endi an’anaviy insonparvarlik faoliyati sifatida emas, balki milliy taraqqiyotning strategik resursi sifatida qaralmoqda Siz aytayotgan “Ozarbayjon madaniyati-2040” konsepsiyasini globallashib borayotgan dunyoda milliy o‘zlikni muhofaza qilish nuqtai nazaridan muhim hujjat desa bo‘ladi Bugungi kunda globallashgan sharoitda global muammolar, global tahdidlar mavjud bo‘lib, ularni boshqarish, tahdidlarning oldini olish va shu bilan birga, tizimli, barqaror, yagona chora-tadbirlarni hisobga olish muhim masalalardan biridir Milliy o'zlikni himoya qilishga xizmat qiluvchi yangi modelni shakllantirish kerak. Milliy o‘zlikni muhofaza qilish Madaniyat vazirligining, umuman, madaniyat sohasining asosiy yo‘nalishi, asosiy tayanchi va vazifasi bo‘lishi kerak. Bugungi kunda milliy xavfsizlik nuqtai nazaridan madaniyat eng muhim va yetakchi sohalardan biri bo‘lib, ushbu sohaga mas’ul yo‘nalishlar va davlat faoliyatidir Bugungi kunda madaniyat allaqachon strategik resurs hisoblanadi. Ozarbayjonning yangi madaniy modeli fuqarolarning madaniy hayotda yanada kengroq va ijodiy ishtirok etishi uchun shart-sharoit yaratadi hamda davlat tomonidan ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy va boshqa sohalarda belgilab berilgan strategik maqsad va vazifalarga tezroq erishish uchun imkoniyatlar ochadi Yuqorida qayd etilganlar zamonaviy global muammolarga javob beradigan, ayni paytda milliy-ma’naviy qadriyatlarni asrab-avaylash imkonini beradigan yangi madaniyat modelini shakllantirish zaruratini tug‘dirdi. “Ozarbayjon madaniyati-2040” Ozarbayjon Respublikasining milliy madaniyat konsepsiyasi shu maqsadda tayyorlangan madaniyatga yangi strategik qarashni shartlashtirdi Bu yerda madaniyatga boshqacha qarash shakllangan. “Madaniyat bu hayot” falsafasi kontseptsiyaning asosiy yo'nalishidir. Strategik hujjatda ilk bor madaniyatning olti yo‘nalishi – ozarbayjon tili, xulq-atvor madaniyati, bilim madaniyati, adabiyot, san’at va madaniy meros sohalari alohida yo‘nalish sifatida belgilandi Shu bilan birga, konsepsiya qabul qilingandan so‘ng uning amaliy ijrosini ta’minlaydigan oltita asosiy davlat dasturini tayyorlash rejalashtirilgan. Ushbu dasturlar madaniyatning barcha sohalaridagi faoliyatni qamrab oladi va konsepsiyaning strategik qoidalarini aniq amalga oshirish mexanizmlariga aylantiradi Shunday qilib, “Ozarbayjon madaniyati-2040” konsepsiyasi Ozarbayjonning yangi tarixiy bosqichida – hududiy yaxlitligini tiklash, mojarodan keyingi qurilish va yangi geosiyosiy voqeliklarda shakllangan ijtimoiy, madaniy va siyosiy ehtiyojlarning mantiqiy natijasi sifatida yuzaga keldi. Ushbu hujjat mamlakat milliy o‘ziga xosligidan kelib chiqqan holda, global muammolarga ham javob beradigan zamonaviy va barqaror madaniy modelni yaratishga xizmat qiladi Yurtlarimiz ishg‘oldan ozod etilganidan so‘ng Qorabog‘ va Sharqiy Zangezurda katta obodonlashtirish va qurilish ishlari olib borilmoqda. O‘sha hududlarda milliy, diniy va tarixiy merosimizni tiklash va muhofaza qilish qanday yo‘lga qo‘yilgan? Prezidentimiz Ilhom Aliyev rahnamoligida Qorabog‘ va Sharqiy Zangezurda keng ko‘lamli restavratsiya va qurilish ishlari olib borilmoqda va bu borada, albatta, madaniyat muhim yo‘nalishlardan biridir. O‘sha hududlarda merosni tiklash shunchaki toshni, binoni tiklash emas, balki singan xotiramizni tiklashdir Bu masalalar – restavratsiya va konservatsiya ishlari Prezident Ilhom Aliyev va Birinchi vitse-prezident, Haydar Aliyev jamg‘armasi prezidenti Mehribon Aliyevaning ko‘rsatmasi va nazorati ostida amalga oshirilmoqda Men alohida ta’kidlamoqchi bo‘lgan jihatlardan biri bu Qorabog‘, Sharqiy Zangezurdagi madaniy loyihalardir. Shusha shahrida o‘tkazilgan “Xaribulbul” festivali bosqindan keyingi davrda ilk bor qayta tiklangan madaniy tadbir va festivallardan biridir. Qorabog‘da har yili muntazam ravishda “Voqif” she’riyat kunlari o‘tkaziladi Bugun Agdamda yana mug'om yangradi. Janob Prezident ishtirokida Agdam shahrida Agdam mug‘om markazi ochildi. Agdam shahrida xalqaro mug‘om festivallari, tanlovlari tashkil etilmoqda. “Buyuk qaytish” dasturiga muvofiq, ozod etilgan hududlarga ko‘chib kelgan va u yerda istiqomat qilayotgan farzandlarimiz uchun san’at yo‘nalishidagi musiqa maktablari, tasviriy san’at bo‘yicha rassomlik maktablari, umumiy san’at maktablarining o‘quv jarayoni tiklandi. Bugun Shusha, Fuzuliy, Agdam, Jabroyil shaharlarida san’at maktablari faoliyat ko‘rsatib, farzandlarimiz ta’lim-tarbiya olmoqda Qorabog‘ va Sharqiy Zangezurda bugungi kunda muzey faoliyati tiklanmoqda. Shushada Bulbul uy-muzeyi, Uzeyir Hojibeylining uy-muzeyi restavratsiya qilinib, faoliyat yuritmoqda. Diniy obidalarimiz allaqachon ta’mirlanib, aholi foydalanishiga topshirilmoqda. Ozarbayjon milliy gilam muzeyining Shusha filiali va Davlat rasm galereyasining Shusha filiali faoliyat yuritadi Qayd etilganlar qatorida Qorabog'dagi Ijgal va Zafar muzey majmualarini tashkil etish muhim masalalardan biridir. “Ijgal” va “Zafar” muzey majmualarini loyihalash ishlari to‘liq yakunlandi. Xonkendidagi G‘alaba muzeyini tashkil etish bo‘yicha ishlar davom etmoqda va tez orada yakunlanadi Prezidentimiz Ilhom Aliyevning topshirig‘iga muvofiq, Xonkendi davlat drama teatrini tiklash ishlari olib borilmoqda. O‘tgan yili boshlangan restavratsiya ishlari yakuniy bosqichda Men alohida ta’kidlamoqchi bo‘lgan loyihalardan biri – Agdamdagi qurilish tarixi-arxitektura muzeyi majmuasining restavratsiyasi. Ushbu majmua allaqachon ishlamoqda. Bugungi kunda bu Qorabog'ning madaniy merosimiz namoyish etiladigan diqqatga sazovor joylaridan biridir. Shu bilan birga, Askeron qal’a-majmuini qayta tiklash yo‘nalishida ham ishlar olib borilmoqda. Qal’aning o‘zi ham, shu bilan birga majmua bilan bog‘liq asosiy loyihalar, jumladan, Harbiy qurollar muzeyini tashkil etish ham amalga oshirilmoqda Harbiy qurollar muzeyi boshqa muzeylardan qanday xususiyatlari bilan ajralib turadi? Bu Ozarbayjon davlatchiligi tarixi, ayniqsa uning jangovar sanʼati, jangovar ruhi, ushbu tarixiy davrlarda qoʻlga kiritilgan qurol-yarogʻlar haqidagi maʼlumotlarning ilmiy asosda xalqqa yetkazilishini taʼminlovchi birinchi muzey boʻladi. U yerda qurol-yarog‘ muzeyining mavjudligi ramziy ma’noga ega. Shunday qilib, Askeron qal’asi Qorabog‘ xonligining asosiy mudofaa tayanchi, bosh qalqoni edi. Yorqin Ozarbayjon arxitekturasi Misollardan biri hisoblangan qal'a Asqaraning mudofaa tizimi sifatida Qorabog' xonligining tashkil topishi davrida Shusha qal'asiga hujumlardan himoya qalqoni sifatida qurilgan Janob vazir, muhim narsalardan biri ham raqamlashtirish bilan bog‘liq. Globallashgan dunyoda milliy o‘zlikni muhofaza qilish haqida yuqorida gapirgan edik. Sizningcha, sun'iy intellekt do'stmi yoki raqibmi? Albatta, biz har bir chaqiriqni tahdid sifatida qabul qila olmaymiz va u bilan ochiq kurashga kirisha olmaymiz. Savolingizga aniq javob berish juda qiyin. Chunki sun'iy intellekt ham tahdid, ham imkoniyatdir. San'at insonning his-tuyg'ulari va his-tuyg'ularini uning ijodi va tasavvurining mahsuli sifatida namoyon qiladi. Buning o‘rnini yangi tizim, yangi mexanizm qanday bo‘lishi mumkin? Savol o'ylantiradigan bo'lishi kerak. Bu tahdidmi? Bugungi kunda bastakor ijodini sun’iy intellekt almashtiryaptimi? Tashqi tomondan, sun'iy intellekt musiqa asarini juda oson yaratadi. Lekin bu musiqada insoniylik, his-tuyg'u, qalb bormi? Bu savolga aniq javob yo'q. Sun'iy intellekt inson ruhi, inson hissiyotlari o'rnini egallaydimi? U rassomni almashtira oladimi? Chunki san’atkor asar yaratar ekan, o‘z his-tuyg‘ularini, ichki dunyosini, falsafasini ochib beradi Misol uchun, sun'iy intellekt dublyaj san'atida odamlarning ishini almashtiradigan tahdiddir, aslida uni tahdid sifatida qabul qilish mumkin. Chunki dublyaj juda professional tarzda amalga oshiriladi, har qanday to‘liq metrajli filmni juda qisqa vaqt ichida dublyaj qilib, foydalanishga tayyor holga keltiradi. Bu imkoniyatlardan foydalanish kerakmi? Albatta qilish kerak Bugun biz raqamlashtirishning afzalliklarini qayerda ko‘ramiz? So‘nggi yillarda madaniyat tizimini raqamlashtirish yo‘nalishida bir qancha yangiliklar kiritilib, yangi xizmatlar yo‘lga qo‘yildi. Eng muhimi, bir necha yillarni o‘z ichiga olgan “Elektron madaniyat”ni raqamli rivojlantirish strategiyasida Madaniyat vazirligi faoliyati bilan bog‘liq deyarli barcha sohalarni raqamlashtirish ko‘zda tutilgan. Ushbu strategiyaning aksariyat yo'nalishlari allaqachon muvaffaqiyatli amalga oshirilmoqda. Masalan, ikkita muzey fondimiz – Ozarbayjon Milliy san’at muzeyi va Davlat san’at galereyasining asosiy va qo‘shimcha fondlari allaqachon to‘liq raqamlashtirilib, Yagona madaniyat reestriga kiritilgan. Shuningdek, Milliy sanʼat muzeyining 18 mingta asari raqamlashtirilib, ular asosida 50 mingdan ortiq maʼlumotlar va raqamli maʼlumotlar yagona madaniyat reestriga kiritildi Raqamlashtirish sohasidagi yana bir masala – Yagona madaniyat reestri bo‘lib, u endilikda mamlakatimizning istalgan hududidagi moddiy-madaniy yodgorliklar yoki obyektlar to‘g‘risidagi tegishli ma’lumotlarning ham vizual, ham keng ma’lumotlar bazasiga ega. Reestrda ko‘chmas va ko‘char yodgorliklar, madaniy boyliklar, madaniyat muassasalari va boshqa toifalar uchun kichik tizimlar shakllantirilmoqda “MyCulture” platformasida 6 ta davlat muassasasi bilan 50 dan ortiq maʼlumotlar chegarasi birlashtirildi. 2025-yilda “Myculture” yagona shaxsiy kabineti orqali to‘liq raqamli formatda 7 ta xizmat yo‘lga qo‘yildi Siz vazir etib tayinlanganingizdan so‘ng darhol Madaniyat vazirligi tomonidan qator forumlar tashkil etildi, san’atning turli yo‘nalishlarida monitoring o‘tkazildi va boshqa ishlar amalga oshirildi. Islohotlarning dastlabki ijobiy natijalari haqida gapirish mumkinmi? Shu o‘rinda bir masalani alohida ta’kidlamoqchimiz, madaniyat sohasi juda nozik va nozik soha. Bu sof insoniy soha bo‘lib, uning zamirida inson omili yotadi. Shuning uchun bu sohada qaror qabul qilishni oddiy boshqaruv tuzilmalarida qaror qabul qilish jarayoni bilan tenglashtirib bo'lmaydi. Ko'p tahlil qilish kerak, mavzu, maydon sezilishi kerak Eng muhim muvaffaqiyatlardan biri bu sohada kadrlar islohoti boshlangani bo‘lib, u o‘zining samaradorligi va samaradorligini dastlabki bosqichdayoq ko‘rsatdi Jarayonni boshlaganimizda Madaniyat vazirligi tizimidagi barcha xodimlarning bilim darajasi tahlil qilindi. Ma’lum bo‘lishicha, oliy ma’lumotlilarning umumiy soni 15 foizgacha. Maxsus oliy ma'lumotlilar soni 5 foizga ham yetmadi. Albatta, asosiy yuk o‘rta ma’lumotli va umumiy o‘rta ma’lumotli kishilar zimmasiga tushdi. Bu allaqachon sohada jiddiy muammo borligini, sohani professional boshqarish va bu sohada professional faoliyatni ta'minlash uchun jiddiy kadrlar islohotini amalga oshirish zarurligini ko'rsatdi Birinchi bosqichda 2023 yilda Fan va ta’lim vazirligi orqali Boku davlat universitetiga yangi mutaxassislik ochish uchun hujjat topshirdik. Chunki madaniyat sohasida eng yetishmayotgan nuqtalardan biri ma’murlar, maxsus madaniyat menejerlarining yo‘qligidir. Suhbat bu sohani yaxshi biladigan, uni his qiladigan va ayni paytda boshqaruv qobiliyatiga ega odamlar haqida ADA universiteti bilan biz bu sohada jiddiy muvaffaqiyatlarga erishdik. Birinchi bosqichda ularga murojaat qilindi. ADA universiteti qoshida madaniyat menejeri, madaniy huquq, madaniy-ijodiy sohalar va madaniy meros sohalari bo‘yicha menejerlarni tayyorlash bo‘yicha maxsus ta’lim dasturlarini shakllantirish bo‘yicha ishlar boshlab yuborildi. Ayni paytda ADA universitetining arxitektura va dizayn fakulteti ochildi. Ushbu fakultetda madaniy meros ob'ektlarini tiklash yo'nalishi bo'yicha restavrator va arxitektorlar tayyorlandi “Madaniy-ijodiy soha vakillari uchun maxsus stipendiya dasturi” doirasida madaniyat yo‘nalishining turli mutaxassisliklarini qamrab olgan jami 45 nafar talaba 20 dan ortiq xorijiy mamlakatlarda ta’lim oldi. Jarayon joriy yilda ham davom ettiriladi Asosiy yo‘nalish – bugungi kunda tizimda oliy ma’lumotlilar soni ortib bormoqda. Ishga qabul qilish jarayonida oliy ma’lumotli nomzodlar, ular orasidan maxsus oliy ma’lumotli shaxslar tanlab olinadi Odil aka, bugun mumtoz ma’noda har birimiz qabul qiladigan, his qiladigan, o‘rganadigan, o‘qiydigan, bilimga ega bo‘layotgan kitobning ahvoli qanday va bu borada qanday ishlar qilinmoqda? Bugungi kunda, umuman, global muammo va tahdidlardan biri bu kitobning elektron tus olayotgani, raqamli muhitga olib kelinayotganidir. Davlatimiz tomonidan nashriyot-matbaa ijodiy uylari faoliyatini ta’minlash, ularga qonun hujjatlari bilan imtiyozlar berish borasida, albatta, yetarlicha chora-tadbirlar amalga oshirildi. 2023 yilda nashriyotlar uchun tegishli imtiyozlar joriy etildi. Ularning faoliyatini rag‘batlantirish va rag‘batlantirish borasida ham soliq qonunchiligida, ham boshqa qonun hujjatlarida yetarlicha ishlar amalga oshirildi. Bugungi kunda Madaniyat vazirligi nashriyotlar uchun turli yo‘nalishlarda tadbirlarni amalga oshirmoqda. Madaniyat vazirligi tomonidan har yili kutubxona fondini boyitish maqsadida kitoblar xarid qilinishi muhim tadbirlardan biridir. Oxirgi uch yilda davlat tomonidan nashriyotlardan 1 million 500 ming manatdan ortiq kitoblar xarid qilindi. Ya’ni, yiliga 500-600 ming manatlik kitob xaridi ta’minlanadi. Bu ko'rsatkich so'nggi 20 yil ichida qilingan kitob xaridlaridan ko'p Bu aslida noshirlarni o'z faoliyatini davom ettirishga undaydi va rag'batlantiradi. Kitob asrab-avaylash bilan bog‘liq ko‘plab ma’rifiy va targ‘ibot tadbirlarini tashkil etish asosiy yo‘nalishlardan biridir. Respublika bo‘ylab kitob bayramlari, ayniqsa, bolalar bayramlari tashkil etilmoqda. “Kitobxonlik kuni” deb nomlangan maxsus format nashriyotlar uyushmasi tomonidan tashkil etilgan. Madaniyat vazirligi buni muntazam qo‘llab-quvvatlab keladi Mamlakatimizda har yili Baku xalqaro kitob yarmarkasi tashkil etiladi. Unda Ozarbayjonning 120 dan ortiq noshirlari ishtirok etadi. Har yili oktyabr oyida biz Boku xalqaro kitob festivalini o'tkazganimizda olomonni ko'ramiz. Demak, biz endi pessimist emas, balki ha, bolalarimiz, yoshlarimizda kitobga ishtiyoq uyg‘onadi, degan optimistik fikrdamiz. Bu ehtirosni himoya qilish butun jamiyatimiz uchun burch, ma’naviy burchdir Janob vazir, siz kitob mutolaasi borasidagi vaziyatga optimistik qarashingizni bildirdingiz. Ammo kino sanoati haqida nima deyish mumkin? Filmlar va multfilmlar yaratiladi. Tanqid va maqtovlar bor. Kino va multfilmlarimizdagi vaziyatni qanday baholaysiz? Kinoning ikki tomoni bor: u ham san’at, ham sanoat turi. Biz kinoni san'at sifatida himoya qilishimiz kerak, shunda u o'sishi mumkin. San'at rivojlansa, sohaga ta'sir qiladi, uning mazmuni, g'amxo'rligi, qadr-qimmati oshishiga imkoniyat yaratadi Bugungi kunda Madaniyat vazirligi tomonidan kino sohasida ancha jiddiy loyihalar amalga oshirilmoqda. Janob Prezident tomonidan 2022-yilda imzolangan farmon bilan Ozarbayjon Respublikasi Kino agentligi tashkil etildi. Kino agentligining tashkil etilishi kino sohasida davlat tomonidan tartibga solishni yanada samarali amalga oshirish imkoniyatini yaratdi Bugungi kunda Madaniyat vazirligi va vazirlik qoshida faoliyat yuritayotgan Kino agentligining asosiy siyosati davlatning kino ishlab chiqarishda ishtirok etmasligidan iborat. To‘g‘rirog‘i, davlat kino ishlab chiqarmaydi. Davlat bu jarayonning ijro etuvchi tomonida emas, balki bu jarayonning tartibga soluvchisi, bu jarayon siyosatini belgilovchi, shart-sharoit yaratuvchi, ekotizimni shakllantiruvchi tomondir. Chunki aksincha, ya’ni davlat kino ishlab chiqarishiga qo‘shildi va shu sohada aktyorlik faoliyatini boshladi bunda raqobat muhiti buziladi, kino sanoati degan tushuncha shakllanmaydi. Chunki davlatning o‘zi mablag‘ ajratsa, o‘zi ishlab chiqarsa, kinoning barqaror va tizimli rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratib bo‘lmaydi Ozarbayjon kinosining buyuk an’analari bor. Ulug‘ an’ana asosida yangi faoliyat yo‘lga qo‘yildi Bugun jamiyat Ozarbayjon kinosini, ozarbayjon filmlarini ekran va kinoteatrlarda bemalol ko‘rishi mumkin. Oxirgi uch yilda 71 ta film suratga olindi. Bu, o‘z navbatida, o‘tgan davr mobaynida 2 mingga yaqin doimiy va vaqtinchalik ish o‘rni ochilishiga olib keldi. Bu biz uchun muhim va g'ururli ko'rsatkichdir. Qayd etilgan filmlar orasida 20 ta toʻliq metrajli badiiy film bor. O‘sha filmlarning ko‘pchiligini suratga olish ishlari tugallandi, ozarbayjon filmlari allaqachon kinoteatrlarga chiqarilmoqda, tomoshabinlarimiz esa kinoteatrlarda o‘sha filmlarni tomosha qilish uchun navbatga turishmoqda Animatsion filmlarga ham omad tilaymiz. Oltita animatsion film ishlab chiqarishga topshirildi, ulardan bir qanchasi nihoyasiga yetdi Sanoatni rivojlantirish uchun rag'batlantirish mexanizmlaridan foydalaniladi. Kino sohasida qo‘llanilayotgan “naqd pul chegirmasi” mexanizmi bu borada muhim vosita hisoblanadi. Qoidalarga ko‘ra, ishlab chiqaruvchi tomonidan Ozarbayjon Respublikasida film ishlab chiqarish uchun tovarlar, ishlar va xizmatlar sotib olish uchun qilgan xarajatlarining 25 foizi qaytariladi. Bundan tashqari, madaniyatimiz targ‘iboti bo‘yicha belgilangan mezonlardan kamida uchtasi bajarilsa, qo‘shimcha xarajatlarning 15 foizi ishlab chiqaruvchiga qaytariladi. Bu mexanizm nafaqat kino ishlab chiqarishni rag'batlantiradi, balki xorijiy prodyuserlarni ham mamlakatga jalb qiladi. Oxirgi 3 yilda xorijlik prodyuserlar Ozarbayjonda kino ishlab chiqarish uchun 12 million AQSh dollari sarfladi Kino ham Ozarbayjon madaniy diplomatiyasining asosiy yoʻnalish va vositalaridan biridir. Shu bois kino va kino mahsulotlarini mamlakatimizdan tashqariga, jahon bozoriga olib chiqish borasida katta ishlar amalga oshirilmoqda Kino haqida gapirganda, yangi kinoteatrlar qurilmoqdami? Albatta, madaniy infratuzilmaning o‘zi samarali bo‘lishi kerak. Agar bugun kinoteatrlar haqida gapiradigan bo‘lsak, “kinoteatrlar qurilmayapti” deyish biroz to‘g‘ri bo‘lmaydi. Chunki kinoteatrlar tarmoq kabi bitta binodan iborat bo‘lmasligi kerak. U qandaydir bino ichidagi kinoteatrlar, boshqa ko'ngilochar markazlar kabi shakllanishi mumkin Klassik ma'noda kino tarmog'ini shakllantirish an'anasi endi bir xil emas. Bugungi kunda, masalan, eng ko'p kino tarmoqlariga ega mamlakatlardan biri hisoblangan Angliyada pandemiyadan keyingi davrda bu yo'nalishda jiddiy pasayish kuzatilmoqda. Klassik ma'noda kino prokatini tashkil qilish uchun allaqachon yangi, mutlaqo boshqacha platformalar, yangi yondashuvlar mavjud. Shuning uchun kinoteatrlarning klassik ma'noda o'sish tendentsiyalari, xususiy sektorning qiziqishi pasaymoqda Bugungi kunda Ozarbayjonda asosan ikkita xususiy kinoteatrlar tarmogʻi va davlat kinoteatrlari tarmogʻi faoliyat yuritmoqda. Bu Nizomiy kinoteatrlari tarmog‘idir. “Nizomiy” kinoteatrlari tarmog‘ini kengaytirish niyatidamiz. Xususiy investitsiyalar, tadbirkorlar e'tiborini jalb qilish uchun biz ularni ushbu sohaga sarmoya kiritishga chaqiramiz va rag'batlantiramiz Odil aka, Madaniyat vazirligiga qarashli muassasalarda ishlayotgan xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazish nimani ko‘rsatdi? Bugun ham ozarbayjon musiqasining jahon musiqasida o‘z o‘rni, o‘z salmog‘i, mazmun va ta’sirini yaratish vazifasi bor va biz bundan faxrlanamiz. Chunki ozarbayjon madaniyatida, ozarbayjon san’atida musiqa alohida salmoqli yo‘nalish hisoblanadi. Bu millatimizning genetik kodlariga singib ketgan ijodkorlikning ifodalanish ko‘rinishi bo‘lib, bugungi kunda ham professionallik mavjud va davom etmoqda, shu asosda asarlar yaratilmoqda Bugun san’at maktablarida olib borilayotgan ta’lim biz uchun muhim, bu Ozarbayjon davlatining ushbu sohaga bo‘lgan g‘amxo‘rligining yorqin ifodasidir. Davlat har yili bu sohaga katta miqdorda moliyaviy resurslar sarflaydi. Bu pul qayerga ketadi va u qanday foyda keltiradi? Biz bu jarayonni o'lchashimiz va baholashimiz kerak edi va biz buni qildik Raqamlarga e’tibor qaratadigan bo‘lsak, hozirda Ozarbayjonda 240 ta musiqa, san’at va rassomlik maktablari mavjud bo‘lib, bu muassasalarda minglab o‘quvchilar tahsil olmoqda Modernizatsiyaning muhim yo‘nalishi professor-o‘qituvchilar tarkibi sifatini oshirishdir. So‘nggi yillarda o‘qituvchilarning bilim va malakasini baholash borasida jiddiy ishlar amalga oshirildi. Hozirga qadar 10 ming nafardan ortiq o‘qituvchilar, ya’ni jami professor-o‘qituvchilarning 80 foizga yaqini attestatsiyadan o‘tkazildi. qildi. Bizning siyosatimizdan maqsad kimnidir ishdan bo‘shatish, kimnidir olib tashlash emas. Maqsad bilimlarni baholash va olingan natijalarga ko'ra ularni kasbiy mahorat va bilimlarini rivojlantirish yo'nalishi bo'yicha o'qitishga jalb qilishdir. Musiqiy did, musiqiy tuyg'u, kasbiy san'atga, qadriyatlarga munosabatning shakllanishi ana shu san'at maktablaridan boshlanadi. Agar o‘sha jarayon zararli tarzda amalga oshirilsa, bunda jamiyatda uning oqibatlarini ko‘ramiz, ko‘ramiz Keyingi muhim bosqich - ta'lim mazmunini yangilash. Barcha maxsus dasturlar yangilandi. “Fortepiano” mutaxassisligi uchun birinchi marta yangi darslik tayyorlandi. Aytish joizki, bu boradagi so‘nggi darslik o‘tgan asrning 50-yillarida nashr etilgan Yana bir yo'nalish - baholash va natijaga yo'naltirilgan boshqaruv mexanizmlarini qo'llash. Musiqa va san’at maktablari bitiruvchilarining bitiruv imtihonlari ilk bor markazlashtirilgan tartibda o‘tkazilishi rejalashtirilgan Bu sohada menejmentni raqamlashtirish eng muhim qadamlardan biridir. Direktor, o‘qituvchi va talabalarni qabul qilish allaqachon to‘liq elektronlashtirilgan. Ta’lim muassasalarining raqamli boshqaruv tizimi yaratildi. Bu shaffoflikni oshiradi, ma'muriy jarayonlarni soddalashtiradi va aniqroq ma'lumotlar asosida qarorlar qabul qilish imkonini beradi. Joriy yildan boshlab bitiruvchilarga “elektron sertifikat” berish ushbu raqamli transformatsiyaning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi Fan va ta’lim vazirligidagi hamkasblarimiz bilan birgalikda bolalar ijodiyoti olimpiadasini o‘tkazish masalasini muhokama qilmoqdamiz. Bu iqtidorli bolalarni barvaqt aniqlash, ularni rag‘batlantirish va kelajakda kasbiy rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash nuqtai nazaridan muhim ahamiyatga ega Taxminan bir yarim yil avval Madaniy-ijodiy sohani rivojlantirish markazi ish boshlagan edi. Madaniy-ijodiy sohalar faoliyatini qanday baholaysiz? Bugungi kunda, albatta, madaniyatga yangicha qarash mavjud. Ushbu yangi yondashuvlar orasida eng muhim yo'nalish - madaniy va ijodiy sohalardir. Madaniy-ijodiy sohalar madaniy mahsulotlar va xizmatlarni madaniy sohaga tijoratlashtirishning bir qismi bo'lib, moddiy qiymat yaratadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida, jahon yalpi ichki mahsulotida va jahon bandligida madaniy ijodkorlik tarmoqlarining ulushi ortib bormoqda. Ozarbayjonda madaniyat va bunyodkorlik sohasiga jiddiy e’tibor qaratilmoqda “Ozarbayjon madaniyati-2040” Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat konsepsiyasi Madaniy-ijodiy sanoatni (SSP) rivojlantirishga doir Davlat dasturlarini amalga oshirishni nazarda tutadi. Davlat dasturini tayyorlash yo‘nalishida tadbirkorlik subyektlari bilan uchrashuvlar o‘tkazamiz. Mamlakatda MYS sohasidagi tadbirkorlik sub'ektlari soni barqaror o'sish sur'atini ko'rsatmoqda va bugungi kunda bunday sub'ektlar soni 25 mingga yaqin. Mamlakat iqtisodiyotida tarmoqning salmog‘i ham ortib bormoqda. 2025 yilda MYS konining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 1 foizga yetdi. Bu boradagi xizmatlar eksporti ham oshdi. 2025-yilda MYS xizmatlari eksporti 265 million 487 ming AQSH dollarini tashkil etdi, bu 2024-yilga nisbatan 23,3 foizga ko‘pdir. Bularning barchasi yangi ish o‘rinlari va ijodiy bandlikning oshishi demakdir Bugungi kunda madaniyat va ijodiy sohalar yangi madaniyat modelida madaniyatning funksionalligini oshirishga xizmat qiluvchi eng muhim, asosiy vositadir. Madaniyat vazirligining bu boradagi ko‘zga ko‘ringan muvaffaqiyatlaridan biri Madaniy-ijodiy sanoatni rivojlantirish markazining tashkil etilgani bo‘ldi. Ushbu markaz 2024-yil dekabr oyida ish boshlagan Markaz faoliyati doirasida 9 ta inkubatsiya dasturi amalga oshirildi, 52 ta startap tashkil etildi. Ushbu startaplardan 5 nafari KOBIA tomonidan “Startap sertifikati”, 2 nafari grantga ega bo‘ldi. 100 dan ortiq aholi turli dasturlar doirasidagi taʼlim dasturlaridan bahramand boʻldi. Sertifikat tayyorlashda 700 dan ortiq yoshlar ishtirok etdi Markazda juda qisqa vaqt ichida keng salohiyat shakllandi, ya’ni ijodkor yoshlarni birlashtirib, ularning ijodiy imkoniyatlarini tadbirkorlikka aylantirish borasida jiddiy ishlar amalga oshirildi. Ijodiy markazda yig‘ilgan yoshlar o‘z tadbirkorlik faoliyatini tashkil etishdi. Men hatto bir nechta biznesni nomlashim mumkin. Masalan, “Kinobox” nomli loyiha bugun faol. Bu kino oqimli tarmoq platformasining bir turi, bu raqamli oqim tarmog‘i. Ushbu mahsulot Ijodiy markazda shakllangan, u allaqachon moddiy qiymat yaratadigan shaklga ega Bundan tashqari, yoshlar Ozarbayjon madaniyati, sanʼati, milliy taomlarni o‘ziga xos tarzda taqdim etishdan iborat elektron resurs shakllantirildi. Bu allaqachon daromad bilan ishlaydigan kompaniya shaklini oldi. Ya'ni, ular noldan boshlab, startap tashkil etishdi, keyin tadbirkorlik sub'ekti sifatida tashkil etilgan MChJni tashkil qilishdi va bugungi kunda u allaqachon qiymati 700 ming dollardan ortiq bo'lgan tashkilot sifatida faoliyat yuritmoqda. Hatto o'z xizmatlarini xorijiy davlatlarga sotadi Bulardan tashqari, KendaGet startapi grant oldi, Casting.az va Biyer startaplari esa daromad keltiruvchi tadbirkorlik subyektlariga aylanib ulgurdi Janob vazir, so‘nggi yillarda Madaniyat vazirligining asosiy muvaffaqiyati nimada deb o‘ylaysiz? Suhbat boshida aytib o‘tganim “Ozarbayjon madaniyati -2040” Ozarbayjon Respublikasi madaniyati konsepsiyasining qabul qilinishi Madaniyat vazirligi uchun o‘tgan davrdagi eng katta muvaffaqiyat va muvaffaqiyatli voqea sifatida baholanmoqda. Chunki unda madaniyat sohasida tizimli va barqaror faoliyatni amalga oshirish bo‘yicha 2040-yilgacha bo‘lgan yo‘l xaritasi belgilab berilgan. Bu bilan Prezident Ilhom Aliyev rahnamoligida amalga oshirilayotgan madaniyat siyosatining mutlaqo yangicha ko‘rinishi va yangicha o‘ziga xos shakli belgilandi Madaniyat tushunchasi uni har birimiz turmush tarzimizning, har birimiz turmush tarzimizning ajralmas qismi sifatida belgilaydi. Bu boshqacha ko'rinish. Shundan kelib chiqib, milliy-axloqiy qadriyatlarni muhofaza qilishga xizmat qiluvchi va milliy-axloqiy qadriyatlarni muhofaza qilishni kafolatlovchi yangi madaniy modelni shakllantirishni ochib beradi, bu madaniyatning qator yo‘nalishlarda faolligi va funksionalligini ta’minlashi kerak Davlat darajasida ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy vazifalarning amalga oshirilishini, “yumshoq kuch” elementi ta’sirini va uni kuchaytirish kabi eng muhim faoliyatni ta’minlaydigan yangi model belgilandi Shuningdek, biz Haydar Aliyev fondi vitse-prezidenti Leyla Aliyeva tashabbusi bilan boshlagan Bolalar ijodiyoti festivalini muvaffaqiyatli loyiha sifatida nishonlashni istardim. Loyiha 2023-yilda boshlangan va uch yil ichida ikkita bolalar ijodiyoti festivali o‘tkazilgan Festivallarda 25 mingdan ortiq bola ishtirok etdi va yakunda 512 nafar g‘oliblar e’lon qilindi. Biz juda ko'p yangi iste'dodlarni kashf qildik Uzeyir Hojibeylining 140 yillik yubileyi doirasida Avstriyaning Vena shahrida Uzeyir Hojibeylining 140 yilligi doirasida Ozarbayjon madaniyati mazmunini eksport qilish va targ‘ibot qilish bo‘lgan eng muhim vazifamiz yo‘nalishida ilk bor “Arshin mal alan” operettasining nemis tilida sahnalashtirilgani muvaffaqiyatlardan biri bo‘ldi. Spektakl ularning repertuariga kiritilgan. Bu, albatta, madaniy diplomatiyamizda nishonlanadigan muvaffaqiyatlardan biridir. Albatta, bu yo‘nalishda hali qiladigan ishlarimiz ko‘p, lekin ularni alohida ta’kidlab o‘tmoqchiman Odil janob, Prezident Ilhom Aliyevning ozarbayjon tilini himoya qilishga chaqirig‘ini eslatib o‘tmoqchiman. Bu masala “Ozarbayjon madaniyati-2040” konsepsiyasiga kiritilgan. Tilimizni himoya qilish borasida vazirlik qanday ishlarni amalga oshirmoqda? Ozarbayjon tili milliy o‘zligimizning asosiy atributidir. O‘ylaymanki, janob Prezidentimizning bu chaqirig‘i, jamiyat oldiga qo‘ygan bu muhim vazifalari bugungi kun uchun juda muhim va katta ahamiyatga ega. Shuning uchun ham Prezident Ilhom Aliyev tomonidan tasdiqlangan madaniyat konsepsiyasida ozarbayjon tili mustaqil madaniyat sohasi sifatida belgilandi. Darhaqiqat, u madaniyatning mustaqil sohasi sifatida ilk bor taqdim etilmoqda, u shakllantirilib, Madaniyat vazirligi oldida bu sohada keng ko‘lamli tadbirlarni amalga oshirishni belgilab beradi Albatta, ozarbayjon tili har birimiz uchun aziz, ona tili, milliy o‘zligimizning bosh atributidir. Biz uni himoya qilishimiz kerak. Himoya qilish bilan birga rivojlanishimiz kerak. Bu yerda har bir Ozarbayjon fuqarosi, xususan, ushbu sohaga mas’ul bo‘lgan Madaniyat vazirligining burchi va burchi bor Ozarbayjon tilining asosiy aloqa vositasi sifatida ham mamlakat ichida, ham mintaqada ta’sirini oshirish, xalqaro tillar orasidagi o‘ziga xos o‘rnini aniqlash, rivojlanishini ta’minlash asosiy vazifalarimizdan biridir. Biz o‘z faoliyatimizni shu yo‘nalishda yo‘lga qo‘yyapmiz, ozarbayjon tili va uning rivojlanish yo‘nalishlari bo‘yicha ishchi guruh tuzilgan. Chunki “Ozarbayjon madaniyati-2040” konsepsiyasida vazirlik ozarbayjon tili va ozarbayjon adabiyotini rivojlantirish bilan bog‘liq davlat dasturini qabul qilish majburiyatini olgan. Biz allaqachon bu yo'nalishda ish boshladik. O‘ylaymanki, amalga oshirilishi lozim bo‘lgan aniq ishlar aynan o‘sha Davlat dasturidir bilan birga jamiyatimizga taqdim etiladi. Tilimiz, uni asrab-avaylash har birimiz uchun hamisha muqaddas burchimiz 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Axborotdan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak