Musiqa chegara bilmaydi: MESAM Bokuda “Birodarlik ko‘prigi”ni qurdi

Mualliflik huquqi va hamkorlik muhokama qilinadi. Mashhur qo'shiqlar ko'pincha millionlab odamlar tomonidan tinglanadi, turli platformalarda ijro etiladi va tadbirlarda ijro etiladi. Biroq, bu asarlarning mualliflari har doim ham undan munosib daromad olishmaydi. Mualliflik huquqini himoya qilish, ayniqsa raqamli asrda intellektual mulkni himoya qilish bugungi kunda musiqa sanoatining eng dolzarb muammolaridan biridir. Mazkur masalalar muhokamasini tashkil etish va bu boradagi xalqaro hamkorlikni kengaytirish maqsadida MESAM (Turkiya musiqa asarlari egalari kasaba uyushmasi) Boku shahrida katta taqdimot tadbirini o‘tkazdi. “Musiqa, birodarlik ko’prigi” nomi ostida tashkil etilgan yig’ilishda Turkiya va Ozarbayjon o’rtasidagi madaniy va san’at birdamligini yanada kuchaytirish, mualliflik huquqlarini global miqyosda himoya qilish mavzularida muhim muhokamalar o’tkazildi. MESAM faoliyati: Intellektual mulk va raqamli muammolar Tadbir avvalida MESAM faoliyati va uning rivojlanish yo‘lini aks ettiruvchi qisqa metrajli film namoyish etildi. So‘zga chiqqan MESAM boshqaruvi raisi Rejep Erg‘ul tashkilot faoliyati, ustuvor yo‘nalishlari va istiqboldagi rejalari haqida batafsil ma’lumot berdi. Uning aytishicha, MESAM musiqiy asarlar mualliflarining huquqlarini himoya qilish va ularning ijodiy mahsulotlaridan keladigan daromadlarni adolatli ta’minlash maqsadida 1986 yilda tashkil etilgan bo‘lib, o‘zining 40 yillik faoliyati davomida nafaqat mintaqada, balki butun dunyoda yetakchi mualliflik huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlardan biriga aylangan: “Biz dunyoda ushbu sohada faoliyat yuritayotgan eng ilg‘or 20 ta tashkilot qatoriga kirishni maqsad qilganmiz, – dedi u. Rejep Ergul hozirda 192 davlatdagi a’zolarining huquqlarini himoya qilgan MESAMning jami 17 mingdan ortiq a’zosi borligini qayd etdi. Musiqa sohasida keng ta’sirga ega bo‘lgan muassasa nafaqat huquqiy himoya bilan kifoyalanib, ayni paytda mualliflar asarlaridan foydalanish natijasida olingan mualliflik haqlarini yig‘ish va taqsimlash bo‘yicha ham tizimli ish olib boradi, bu esa ijodkorlarga o‘z asarlaridan uzluksiz daromad olish imkonini beradi. MESAM raisi intellektual mulkni himoya qilish zamonaviy davrning eng muhim masalalaridan biri ekanligini, bu borada samarali mexanizmlarning yo‘lga qo‘yilgani ijodkorlar motivatsiyasiga bevosita ta’sir ko‘rsatayotganini alohida ta’kidladi: “MESAMning asosiy maqsadlaridan biri bu tizimni yanada takomillashtirish, ayniqsa, raqamli platformalarda mualliflik huquqlarini himoya qilishni kuchaytirishdan iborat. Turkiya, biz bu yo’nalishda ma’lum qadamlar tashladik va bu tajribani Ozarbayjon bilan bo’lishishga tayyormiz” dedi. Uning so‘zlariga ko‘ra, so‘nggi yillarda raqamli muhitda sezilarli yutuqlarga erishildi, royalti tizimining shaffofligi oshirildi, shuningdek, litsenziyalash tizimiga restoranlar, jamoat joylari, xizmat ko‘rsatish sohasi kabi yangi foydalanish sohalari ham kiritildi. Ayni paytda tashkilot xalqaro hamkorlikni kengaytirish orqali turk musiqasining jahon bozoridagi mavqeini mustahkamlash yo‘lida muhim qadamlar tashlamoqda. Musiqaning birlashtiruvchi qudrati: Ozarbayjon-Turkiya hamkorligi Rajab Ergul o'z nutqida Ozarbayjon bilan aloqalarga alohida to'xtalib o'tdi. Uning aytishicha, hozirda MESAMga 400 ga yaqin ozarbayjon aʼzosi kiradi va bu ikki davlat oʻrtasidagi ijodiy sohadagi yaqin aloqalar koʻrsatkichidir. Uning soʻzlariga koʻra, Ozarbayjon bilan hamkorlik izchil rivojlanib bormoqda, mamlakatimizning tegishli muassasalari, jumladan, Intellektual mulk agentligi bilan uchrashuvlar oʻtkazilmoqda va kelgusida bu hamkorlikni yanada kengaytirish rejalashtirilgan: “Ozarbayjon boy madaniyat va jahon darajasidagi sanʼatkorlarga ega mamlakat. Ozarbayjon davlati madaniyat va sanʼatga katta eʼtibor qaratmoqda. Shu munosabat bilan Ozarbayjonning mualliflik huquqi va huquqlarini himoya qilish yoʻlidagi hamkorligimiz yanada kengayishiga ishonamiz. Qo‘shma loyihalar, tajriba almashish va umumiy mexanizmlarni qo‘llash bu sohada muhim natijalar berishi mumkin”. Keyinchalik tadbirda qatnashgan MESAM delegatsiyasi a’zolari, rais o‘rinbosarlari Selim Chaldiran, Hakan Sarıja, tashkilot a’zolari – Mustafo Kul, Ferzinde Kaya, boshqaruv a’zosi, taniqli rassom Ahmet Shafak, bosh kotib Ali Haydar, Yulduz, Elif Kaya va boshqalar so‘zga chiqib, tashkilot faoliyati, mualliflik huquqini himoya qilish mexanizmlari, qo‘llaniladigan texnologiyalar haqida ma’lumot berishdi. Ular MESAM modeli ham huquqiy, ham iqtisodiy jihatdan samarali ishlaydigan tizim bo‘lib, boshqa mamlakatlarda ham qo‘llash mumkin bo‘lgan namuna ekanligini ta’kidladilar. Ozarbayjon san’atkorlarining MESAM modeliga qiziqishi Tadbirda ozarbayjonlik san’atkorlar, bastakorlar, xonandalar va musiqa sohasi vakillari ham so‘zga chiqib, MESAM faoliyati haqida o‘z fikr-mulohazalarini bildirishdi. Ular, ayniqsa, mualliflik huquqini himoya qilish mexanizmlari, royalti tizimining ishlash tamoyillari, raqamli platformalarda huquqlarni ta’minlash masalalari bilan qiziqdi. Mamlakatimizda mualliflik huquqining bugungi holati, raqamlashtirish jarayonida uchrayotgan muammolar va ularning yechimlari yuzasidan atroflicha suhbatlar o‘tkazilib, ikki davlat o‘rtasidagi hamkorlikni yanada mustahkamlash bo‘yicha turli takliflar bildirildi. MESAM tomonidan ishlab chiqilgan va qo‘llaniladigan model Ozarbayjon kabi davlatlar uchun namuna bo‘lishi mumkinligi qayd etildi. Eslatib o‘tamiz, MESAM vakillari Bokuga tashrifi doirasida Faxriy xiyobonda umummilliy lider Haydar Aliyev va taniqli san’atkorlar qabrini ziyorat qildi. Tashrif doirasida kechalari tashkilotning 40 yilligiga bag'ishlangan tantanali marosim ham bo'lib o'tdi. Ozarbayjon va Turkiyaning taniqli san’atkorlari ishtirok etgan tadbirda ikki davlatning mumtoz va zamonaviy musiqa namunalari yangradi. Kecha ikki aka-uka musiqa madaniyati birligini namoyon etgan rang-barang dastur bilan o‘tdi va ishtirokchilar tomonidan katta qiziqish bilan kutib olindi Qayd etish joizki, rasmiy qism va tantanali kechada Ozarbayjondan ko‘plab san’atkorlar: Aygun Samadzade, Jalol Gurbanov, Rauf Mammadov, Mammadbagir Bagirzoda, Alibaba Mammadovning farzandlari, Tohir Akbarning rafiqasi, Baba Vazirog‘li, Samir Jafarov, Nazpari Do‘staliyeva, Nazpari Do‘staliyeva, E. Seyidjahon, Ruslan Safaroglu va boshqalar