Konchilik va geologiya sanoatida raqamli texnologiyalarni keng joriy etish chora-tadbirlari ko‘rib chiqildi

Mamlakat iqtisodiyotida kon-geologiya sohasi muhim o‘rin tutadi. 2025-yilda soha korxonalari jami sanoat mahsulotining 20 foizini tashkil etib, byudjetga 118,5 trillion so‘m daromad keltirdi Shu bois tarmoqni texnologik o‘zgartirish vazifalarini hal etish, ishlab chiqarish va mehnat resurslaridan samarali foydalanishni ta’minlash, zamonaviy raqamli yechimlarni joriy etishni kengaytirish iqtisodiy xavfsizlikni mustahkamlash, investitsiyalarni jalb etish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanishni ta’minlashda strategik ahamiyatga ega Barqaror rivojlanish va raqamli geologiya tushunchalari butun dunyoda rivojlanishda davom etmoqda. O‘zbekistonda ham sa’y-harakatlar amalga oshirildi. Xususan, yirik tog‘-kon sanoati korxonalari 2025-yilda operatsion xarajatlarni 7,3 trillion so‘mga, ishlab chiqarish tannarxini esa 9,1 foizga kamaytirdi Geomonitoring axborot tizimi joriy etildi, 2000 dan ortiq foydali qazilmalar konlari haqidagi ma’lumotlar raqamlashtirildi Taʼkidlanganidek, kelgusi besh yilda zaxiralarni 879 tonna oltin, 510 tonna kumush, 676 ming tonna misga koʻpaytirish ishlari olib borilmoqda Sun'iy intellekt texnologiyalari geologik ma'lumotlarni tezkor tahlil qilish, foydali qazilmalar konlarini bashorat qilish, zaxiralarni aniq baholash va burg'ulash samaradorligini oshirish imkonini beradi. Shu maqsadda sun'iy intellektga asoslangan yechimlarni geologik qidiruv jarayonining barcha bosqichlarida joriy etish rejalashtirilgan Prezident tarmoqdagi texnologik o‘zgarishlarni yangi bosqichga ko‘tarish, ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish va tahlil qilishning sun’iy intellektga asoslangan tizimini yo‘lga qo‘yish zarurligini ta’kidladi Konchilik va geologiya sektori xaritalar, geologik tadqiqotlar natijalari, burg'ulash ma'lumotlari, laboratoriya tahlillari va ishlab chiqarish ko'rsatkichlarini o'z ichiga olgan katta hajmdagi ma'lumotlarni yaratadi. Ushbu ma'lumotni yagona elektron ma'lumotlar bazasiga jamlash va 3D modellashtirish orqali tezkor qidiruv va tahlilni ta'minlash orqali yangi foydali qazilmalar konlarini ochish salohiyatini sezilarli darajada oshirish mumkin Bu ishlab chiqarish tannarxini 10 foizga qisqartirish, yangi konlarni aniqlash uchun zarur bo‘lgan vaqtni ikki baravar qisqartirish va investitsiya takliflarini to‘rt barobarga oshirish imkonini berishi ta’kidlandi Taqdimotda, shuningdek, 2030-yilgacha geologiya va tog‘-kon sanoatiga 30 milliard dollar sarmoya jalb etish rejalari ham belgilab berildi. Ushbu maqsadga erishish uchun, birinchi navbatda, investorlar talablariga javob beradigan yuqori sifatli, ishonchli raqamli ma’lumotlar bazasini yaratish talab etiladi Shu munosabat bilan Milliy geologik ma’lumotlar bazasini tashkil etish taklifi ilgari surildi. Ushbu tashabbus doirasida Texnologik transformatsiyalar markazi tashkil etilib, 36 mingdan ortiq mavjud hisobot va birlamchi ma’lumotlar raqamlashtiriladi. Natijada geologik ma’lumotlarni yaratish sifati va tezligi ikki baravar, konlarni modellashtirish va zaxiralarni baholash ikki baravar tezlashadi 2026-2030-yillarda tog‘-kon, metallurgiya va qayta ishlash sanoatidagi oltita yirik korxona: Navoiy kon-metallurgiya kompaniyasi, Olmaliq kon-metallurgiya kompaniyasi, “Navoiuran”, “O‘zbekmetallurgiya” aksiyadorlik jamiyatlari, “O‘zbekmetallurgiya” aksiyadorlik jamiyatlarida sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha 44 ta loyihani amalga oshirish rejalari taqdim etildi Ushbu loyihalar beshta asosiy yo‘nalishni qamrab oladi: ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, korporativ boshqaruvni raqamlashtirish, sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etish, mehnat va sanoat xavfsizligini oshirish, geologiya-qidiruv faoliyatini raqamli o‘zgartirish Ushbu loyihalarning amalga oshirilishi ish samaradorligini 7 foizga oshirish, mashina va uskunalarning ishonchliligini 20 foizga oshirish, energiya samaradorligini 8 foizga oshirish kutilmoqda. Inson omili bilan bog'liq xatolar va xavflar ham 15 foizga kamayishi prognoz qilinmoqda Bu yechimlarni patentlash zarurligi qayd etildi Mutasaddilarga tog‘-kon sanoati korxonalarining biznes-rejalarini ishlab chiqishda ishlab chiqarish va mehnat resurslari samaradorligini oshirish chora-tadbirlarini kiritish hamda texnologiya va sun’iy intellekt loyihalari bo‘yicha alohida dasturlarni tasdiqlash topshirildi