8-may – Xalqaro talassemiyaga qarshi kurash kuni

Xalqaro talassemiya kuni har yili 8-may kuni butun dunyoda nishonlanadi va talassemiyadan aziyat chekayotgan insonlar muammolariga e’tiborni qaratish va jamiyatda ogohlikni kuchaytirishga qaratilgan. Xalqaro talassemiya kuni nafaqat tibbiy ahamiyatga ega, balki odamlarda ijtimoiy mas’uliyat hissini shakllantirish, bemorlarga nisbatan sezgir munosabatni shakllantirishga xizmat qiladi. Xalqaro talassemiya kuni munosabati bilan dunyoning turli mamlakatlarida anjumanlar, ma’rifiy aksiyalar, qon topshirish aksiyalari va ijtimoiy loyihalar o‘tkazilmoqda AZƏRTAC Ozarbayjonda talassemiyaga qarshi kurashish bo‘yicha davlat darajasida amalga oshirilgan keng ko‘lamli ishlarga nazar tashladi Talassemiya - gemoglobin sintezining buzilishi natijasida kelib chiqadigan irsiy qon kasalligi. Gemoglobin qizil qon tanachalarining asosiy tarkibiy qismi bo'lib, organizmda kislorodni tashishni ta'minlaydi. Talassemiyada qizil qon tanachalari zaiflashadi va tezda parchalanadi, chunki gemoglobin normal ishlab chiqarilmaydi. Natijada, inson organizmida surunkali anemiya paydo bo'ladi. Kasallik genetik jihatdan ota-onadan bolalarga o'tadi va O'rta er dengizi havzasi, Yaqin Sharq, Osiyo va Kavkaz mintaqasida ko'proq uchraydi Talassemiyaning turli shakllari mavjud. Kasallikning engil shaklida odamlar ko'p yillar davomida jiddiy alomatlarni boshdan kechirmasdan yashashlari mumkin. Ammo talassemiyaning og'ir shakli bo'lsa, bemorlar doimiy davolanishga muhtoj. Bu kasallik odatda bolalikdan o'zini namoyon qiladi. Bolalarda rangparlik, holsizlik, ishtahani yo'qotish, yomon rivojlanish, nafas qisilishi va tez charchash kabi belgilar kuzatiladi. Agar davolanish kechiktirilsa, suyak o'zgarishi, ichki organlarning kengayishi va yurak muammolari paydo bo'lishi mumkin. Shuning uchun erta tashxis qo'yish juda muhimdir. Talassemiya bilan yashovchi odamlar hayoti davomida muayyan tibbiy muolajalardan o'tishi kerak. Eng ko'p qo'llaniladigan davolash muntazam qon quyishdir. Qon quyish bemorning gemoglobin darajasini me'yorga yaqin saqlashga yordam beradi va hayot sifatini yaxshilaydi. Biroq, tez-tez qon quyish tanadagi temirning ortiqcha to'planishiga olib keladi. Bu jigar, yurak va boshqa organlarga tahdid soladi. Shuning uchun bemorlar bir vaqtning o'zida tanadan ortiqcha temirni olib tashlaydigan maxsus preparatlarni qabul qilishlari kerak. Zamonaviy tibbiyotda suyak iligi va ildiz hujayra transplantatsiyasi ham qo'llaniladi va ba'zi hollarda kasallikni to'liq davolash mumkin Talassemiyaga qarshi kurashda profilaktika eng muhim masalalardan biridir. Kasallikning oldini olishning asosiy usuli nikohdan oldin tibbiy ko'rikdan o'tishdir. Talassemiya tashuvchisi bo'lgan shaxslar maxsus testlar orqali aniqlanadi. Agar ikkala tomon ham tashuvchi bo'lsa, kelajakdagi bola katta talassemiya bilan tug'ilish ehtimoli ko'proq. Shu boisdan ham kelajak avlodlar salomatligi uchun tibbiy maslahat va genetik tarbiya katta ahamiyatga ega. Ko‘pgina mamlakatlarda bo‘lgani kabi Ozarbayjonda ham nikohdan oldin tibbiy ko‘rikning joriy etilishi talassemiya tarqalishining oldini olishga katta ta’sir ko‘rsatdi Talassemiya bilan og'rigan bemorlarning hayotida qon topshirish alohida o'rin tutadi. Minglab odamlar omon qolish uchun donor qoniga muhtoj. Ixtiyoriy qon topshirish inson hayotini saqlab qolgan eng oliy insonparvarlik qadamlaridan biridir. Bitta donor tomonidan berilgan qon ba'zan bir necha kishining hayoti uchun umiddir. Shu bois jamiyatda qon topshirish madaniyatini yuksaltirish juda muhim. Bu borada, ayniqsa, yoshlar o‘rtasida ma’rifiy ishlar olib borilayotgani odamlarda ijtimoiy mas’uliyat hissini oshiradi Ozarbayjonda talassemiyaga qarshi kurash sog'liqni saqlashning davlat darajasida alohida e'tibor qaratilayotgan yo'nalishlaridan biridir. Mamlakatimizda keyingi yillarda ushbu kasallikning oldini olish, erta tashxis qo‘yish va davolash borasida muhim ishlar amalga oshirilmoqda. “Gemofiliya va talassemiya irsiy qon kasalliklari bilan og‘rigan shaxslarni davlat tomonidan parvarish qilish to‘g‘risida”gi qonun ushbu bemorlarning donor qoni va temirga qarshi dori vositalariga bo‘lgan ehtiyojini to‘liq qondirish, salomatligini mustahkamlash imkonini berdi. Mamlakatimizda bir qator nodavlat notijorat tashkilotlari ishtirokida talassemiya bilan kasallangan bemorlarni aniqlash va davolash borasida aniq maqsadli chora-tadbirlar amalga oshirildi. Haydar Aliyev jamg‘armasi tashabbusi bilan Respublika Talassemiya markazining tashkil etilishi natijasida ushbu bemorlarni davolashni zamonaviy darajada tashkil etish imkoniyati yaratildi. 2014 yildan beri talassemiyani radikal davolash usuli bo'lgan suyak iligi transplantatsiyasi ham amalga oshirilmoqda. boshlandi Prezidentimiz Ilhom Aliyev tomonidan 2015-yil 10-fevralda imzolangan qaror bilan tasdiqlangan “Talassemiya kasalligiga qarshi kurashish bo‘yicha Davlat dasturi” kasallikning profilaktikasini kuchaytirish, aholi o‘rtasida ma’rifiy tadbirlar o‘tkazish, talassemiya bilan og‘rigan bemorlarga tibbiy yordam ko‘rsatishni yanada yaxshilashga xizmat qilmoqda. Davlat dasturidan ko‘zlangan maqsad mamlakatimizda talassemiyaning oldini olish va davolashni takomillashtirish orqali kasallanish, nogironlik va o‘limni kamaytirishdan iborat Ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida talassemiya bilan og‘rigan bemorlarning normal hayot faoliyati ta’minlandi, nogironlik va kasallikdan o‘lim holatlari kamaydi. Qarindoshlar nikohini taqiqlash nafaqat talassemiya, balki boshqa qon kasalliklari ham kamayishiga katta umid uyg‘otadi 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Axborotdan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak