Maslahatchi: Baliqchilik va suv xo‘jaligi bo‘yicha Davlat dasturi investitsiyalar uchun yangi imkoniyatlar ochmoqda - SUHBAT

Ozarbayjonning noneft sektorini rivojlantirish yo‘nalishida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar orasida qishloq, baliqchilik va suv xo‘jaligi sohalarini kengaytirish muhim o‘rin tutadi. Shu maqsadda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-maydagi qarori bilan tasdiqlangan “Ozarbayjon Respublikasida qishloq xo‘jaligi, baliqchilik va suv xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish va qayta ishlash sohalarini rivojlantirish Davlat dasturi”da soha salohiyatidan yanada samarali foydalanish, sarmoya kiritish, zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash va oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash ko‘zda tutilgan Iqtisodchi-ekspert, Kichik va o‘rta biznes agentligi (KOBIA) boshqaruvi raisi maslahatchisi Zaur Gardashov Davlat dasturidan ko‘zlangan maqsad, kutilayotgan natijalar va sohani rivojlantirish istiqbollariga oid AZƏRTAC muxbirining savollariga javob berdi. Mana intervyu: Davlat dasturining mohiyati va Ozarbayjonda noneft sektorini, ayniqsa, qishloq, baliqchilik va suv xo‘jaligini rivojlantirish bo‘yicha mavjud qonunchilik bazasi haqida nima deya olasiz? Ozarbayjonda noneft sektorini rivojlantirish davlat siyosatining asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Bu borada mamlakatimiz oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, hududlarda aholi bandligini oshirish va eksport salohiyatini kengaytirishda qishloq xo‘jaligi, baliqchilik va suv xo‘jaligi sohalarini rivojlantirish alohida ahamiyat kasb etmoqda. Shu maqsadda tayyorlangan “2026-2030-yillarda Ozarbayjon Respublikasida qishloq, baliqchilik va suv xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni rivojlantirish Davlat dasturi” mamlakatimiz agrar tarmog‘ini rivojlantirishning yangi bosqichining asosiy strategik hujjatlaridan biri sifatida qaralmoqda Ozarbayjonning boy suv resurslari, Kaspiy dengiziga chiqish imkoniyati, qulay iqlim sharoiti baliqchilik va akvakultura sohasini rivojlantirish uchun keng imkoniyatlar yaratsa-da, bu salohiyatdan to‘liq foydalanilmayapti. Buning asosiy sabablaridan biri sohada uzoq yillardan buyon mavjud bo‘lgan ortiqcha tartibga solish mexanizmlari va ma’muriy to‘siqlardir. Tartibga solish natijasida yangi korxonalar tashkil etish qiyinlashdi, ayniqsa, kichik va o‘rta korxonalarning tarmoqqa kirishi cheklandi. Natijada tabiiy resurslardan foydalanish imkoniyatlari cheklangan miqdordagi fermer xo‘jaliklarida to‘plangan, raqobat va innovatsiyalar sust rivojlangan Ozarbayjonda baliqchilik va akvakultura sohasini huquqiy tartibga solish asosan Ozarbayjon Respublikasining “Baliqchilik toʻgʻrisida”gi qonuni asosida amalga oshiriladi. Ushbu qonun baliqchilik va suv bioresurslaridan foydalanishga doir davlat siyosatining asosiy tamoyillarini, tabiiy resurslarni muhofaza qilish va ulardan samarali foydalanish mexanizmlarini belgilaydi. Bundan tashqari, 2017-yilda “Suv yetishtirishni amalga oshirish qoidasi”ning tasdiqlangani akvakultura faoliyatini tashkil etish va amalga oshirishda muhim me’yoriy asos bo‘ldi. Biroq so‘nggi yillar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, mavjud me’yoriy-huquqiy bazani amalga oshirish jarayonida, ayniqsa, kichik va o‘rta tadbirkorlik sub’ektlariga kirish, suv ob’ektlaridan foydalanish va investitsiya loyihalarini amalga oshirish sohasida muayyan ma’muriy va institutsional to‘siqlar saqlanib qolmoqda, kutilgan natijalarga to‘liq erishilmagan “Ozarbayjon Respublikasida qishloq, baliqchilik va suv xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni rivojlantirish bo‘yicha 2026-2030-yillarga mo‘ljallangan Davlat dasturi”ning asosiy maqsad va strategik vazifalari nimalardan iborat? 2026-2030 yillarga mo‘ljallangan Davlat dasturining asosiy maqsadi qishloq xo‘jaligi, baliqchilik va suv xo‘jaligi tarmoqlarining barqaror rivojlanishini ta’minlash, hosildorlikni oshirish, yangi sarmoyalarni jalb etish va zamonaviy texnologiyalarni qo‘llashni kengaytirishdan iborat. Dastur doirasida quyidagi strategik maqsadlarni amalga oshirish rejalashtirilgan: Baliq va akvakultura mahsulotlari ishlab chiqarishni bir necha barobar oshirish; Mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash; Baliq mahsulotlari importiga qaramlikni kamaytirish; Tarmoqqa kichik va o‘rta tadbirkorlarni jalb etish; Ilmiy tadqiqot va innovatsion faoliyatni kuchaytirish; Yangi ish o‘rinlarini yaratish va hududlarni rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlash Ushbu maqsadlarga erishish uchun huquqiy va tashkiliy mexanizmlarni takomillashtirish, tartibga solish tartib-taomillarini soddalashtirish, tadbirkorlarning resurslardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, investisiya muhitini yaxshilash asosiy ustuvor vazifalardan biri etib belgilangan. Davlat Dasturning muvaffaqiyatli amalga oshirilishida Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzurida faoliyat yuritayotgan Baliqchilik va suv xo‘jaligi markazining alohida o‘rni bor. Markaz davlat siyosatini amalga oshirish, sohani rivojlantirish strategiyasini muvofiqlashtirish, investisiyalarni rag‘batlantirish, tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash, ilmiy-texnikaviy yangiliklarni qo‘llash va akvakultura faoliyatini rivojlantirish yo‘nalishida muhim vazifalarni bajaradi Markaz faoliyati natijasida tadbirkorlarning resurslardan foydalanishi, davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish, yangi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish, sohaning institutsional rivojlanishini ta’minlash kutilmoqda. Aynan Baliqchilik va suv xo‘jaligi markazi ushbu sohada uzoq yillardan buyon mavjud bo‘lgan muammolarni hal etish, davlat va xususiy sektor hamkorligini mustahkamlash, belgilangan strategik maqsadlarni amalga oshirishda asosiy muvofiqlashtiruvchi muassasalardan biri bo‘lishi mumkin Ozarbayjonning baliqchilik va akvakultura sohasidagi bugungi salohiyati, xalqaro tajriba va innovatsion texnologiyalar sohaning kelajakdagi rivojlanishi uchun qanday imkoniyatlar yaratmoqda? Ozarbayjonning baliqchilik va akvakultura sohasidagi ulkan tabiiy resurslari, qulay geografik joylashuvi va zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash imkoniyatlari sohani kelgusida rivojlantirish uchun muhim zamin yaratmoqda. Baliqchilik va akvakultura sohasini rivojlantirish Davlat dasturida nazarda tutilgan chora-tadbirlarning samarali amalga oshirilishi, birinchi navbatda, markazning ilmiy, tashkiliy va uslubiy salohiyatiga, shuningdek, tadbirkorlar, ilmiy muassasalar va xalqaro hamkorlar bilan yo‘lga qo‘yadigan hamkorlik mexanizmlariga bog‘liq bo‘ladi Baliqchilik va suv xo‘jaligi Ozarbayjon iqtisodiyotining istiqbolli yo‘nalishlaridan biridir. Aholini sifatli va arzon protein bilan ta’minlashda baliq mahsulotlari muhim o‘rin tutadi. Baliq dunyodagi eng qulay va iqtisodiy jihatdan samarali oqsil manbalaridan biri hisoblanadi. Ozarbayjon Kaspiy dengizi bo'ylab katta qirg'oq hududlariga ega. Ushbu maydonlarning ma’lum bir qismini dengiz akvakulturasi uchun ajratilishi va zamonaviy naslchilik xo‘jaliklarining tashkil etilishi 2030 yilga mo‘ljallangan ishlab chiqarish ko‘rsatkichlarini amalga oshirishga salmoqli hissa qo‘shishi mumkin Bundan tashqari, mamlakatimizning ichki suv havzalari, ko‘l va suv havzalari ham baliqchilik xo‘jaliklarini rivojlantirish uchun katta imkoniyatlarga ega. Bu salohiyatdan samarali foydalanish ichki bozorni mahalliy mahsulotlar bilan ta’minlash, eksport imkoniyatlarini kengaytirish uchun sharoit yaratadi. Rivojlangan mamlakatlarning baliqchilik va akvakultura sohasidagi tajribasi shuni ko‘rsatadiki, soha muvaffaqiyati kichik tadbirkorlar va yirik kompaniyalar o‘rtasida hamkorlik modelini yo‘lga qo‘yishga bog‘liq. Tailand, Malayziya, Turkiya va boshqa mamlakatlarda minglab kichik fermer xo‘jaliklari faoliyat yuritib, umumiy ishlab chiqarishda muhim ulushga ega. Ushbu modelda yirik kompaniyalar asosan naslchilik materiallari, yuqori sifatli ozuqalar, ozuqa qo'shimchalari, vitaminlar, logistika va qayta ishlash infratuzilmasi bilan ta'minlaydi. Kichik fermerlar ishlab chiqarish jarayonini bevosita amalga oshiradilar. Davlat tabiiy resurslardan samarali foydalanish, ularning adolatli taqsimlanishi va ekologik muvozanatni muhofaza qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiradi. Bunday yondashuv tadbirkorlikni rivojlantirish, samaradorlikni oshirish va innovatsiyalarni tezkor qo'llash nuqtai nazaridan eng muvaffaqiyatli modellardan biri hisoblanadi Baliqchilik va akvakultura yuqori darajada ilmiy va innovatsiyalarga asoslangan qishloq xo‘jaligi tarmog‘idir. Zamonaviy davrda resirkulyatsiya tizimlari (RAS), “aqlli” oziqlantirish texnologiyalari, biofiltratsiya tizimlari, genetik seleksiya dasturlari va yangi avlod ozuqa qo‘shimchalarini qo‘llash hosildorlikni sezilarli darajada oshirish imkonini bermoqda. Shu bilan birga, yuqori mahsuldorlikka ega naslchilik materiali yetishtirish, mahalliy ozuqa sanoatini rivojlantirish, zamonaviy qayta ishlash korxonalarini yaratish va raqamli monitoring tizimini joriy etish soha raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi Davlat dasturining strategik ahamiyati va kutilayotgan natijalari haqida nima deya olasiz? “2026-2030-yillarda Ozarbayjon Respublikasida qishloq, baliqchilik va suv xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish va qayta ishlashni rivojlantirish Davlat dasturi” mamlakatimizning oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash, noneft sektorini rivojlantirish, hududlarda iqtisodiy faollikni oshirish, qishloqlarda bandlikni kengaytirish nuqtai nazaridan muhim strategik ahamiyatga ega. Dasturning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi natijasida baliq va suv xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish hajmi salmoqli bo‘lmoqda ko‘payishi, minglab yangi ish o‘rinlari yaratilishi, importga qaramlikning kamayishi va eksport imkoniyatlari kengayishi kutilmoqda. Davlat, ilm-fan va xususiy sektor hamkorligiga asoslangan yangi rivojlanish modeli Ozarbayjonning yaqin yillarda Kaspiy mintaqasining yetakchi baliqchilik va akvakultura markazlaridan biriga aylanishi uchun mustahkam zamin yaratadi 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Ma'lumotlardan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak