Zamonaviy Ozarbayjon - Haydar Aliyevning me'morchilik dahosining timsoli

Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyevning farmoni bilan 2026-yil mamlakatimizda “Shaharsozlik va arxitektura yili” deb e’lon qilindi. Mazkur ordendan ko‘zlangan maqsad Ozarbayjonning ko‘p asrlik shaharsozlik va me’morchilik an’analarini asrab-avaylash, mamlakatimizda ushbu sohada yangi vazifalarga javob beradigan ilg‘or yondashuvlarni ilgari surish va qo‘llashni kengaytirishdan iborat. Ta’kidlash joizki, respublikamiz iqlim o‘zgarishi va shaharsozlik bilan bog‘liq global muammolarni hal qilishda ishonchli hamkor sifatida e’tirof etilgan, ushbu yo‘nalishlarda natijaga yo‘naltirilgan xalqaro tadbirlarni muvaffaqiyatli o‘tkazib kelmoqda va barqaror shaharsozlik jarayonlaridagi faolligi uchun tanlab olinib, katta tajriba to‘plagan. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Butunjahon shahar taraqqiyoti forumining (WUF13) Boku shahrida oʻn uchinchi sessiyasini oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror Ozarbayjonning barqaror shahar taraqqiyoti jarayonlaridagi oʻrni ortib borayotganini yaqqol namoyon etadi Ozarbayjonda oʻzining koʻp asrlik tarixining turli bosqichlarida Sharq va Gʻarb chorrahasida kuchli davlatlar, yaqin iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalar oʻrnatildi, Shirvonshohlar saroyi majmuasi, Qizlar qalʼasi, Xon saroyi, shuningdek, YUNESKOning noyob koʻrinishlari roʻyxatiga kiritilgan koʻplab masjidlar, maqbaralar va boshqa madaniyat durdonalari oʻrnatildi. shaharlar. 19-asr oʻrtalaridan boshlab tez surʼatlarda jahon neft markazlaridan biriga aylangan Bokuda jadal sanoatlashtirish jarayoni taʼsirida Sharq va Gʻarb meʼmorchiligining sintezi hisoblangan noyob shaharsozlik modelining poydevori qoʻyildi. Afsuski, 20-asr boshidagi bolsheviklar istilosidan keyin Ozarbayjon koʻproq xomashyo manbai va agrar chekka mamlakatlardan biri sifatida qaralib, jahon taraqqiyoti jarayonlari fonida oʻzining yuksak salohiyatini toʻliq roʻyobga chiqara olmadi. Ammo shunga qaramay, o‘sha davrning ko‘zga ko‘ringan me’morlarining sa’y-harakatlari natijasida mamlakatimizda milliy an’analar asosida yangi me’morchilik uslubi yaratildi va saqlanib qoldi Faoliyati zamon doirasidan oshib, kelajak avlodlar uchun strategik ahamiyatga ega bo'lgan shaxslarning o'rni va roli tarixda alohida ahamiyatga ega. Ijodkor va asoschi shaxslar nafaqat siyosiy rahbarlar, balki jamiyat taraqqiyotining me’morlari sifatida ham harakat qiladilar, ular davlatning institutsional asoslarini yaratadilar, shu bilan birga iqtisodiy jarayonlarga rahbarlik qiladilar va xalqning milliy-madaniy rivojlanish vektorini belgilaydilar. Zamonaviy davrning asosiy ustuvor yo'nalishi sifatida qaralayotgan global urbanizatsiya sharoitida fazoviy va infratuzilma modellarini belgilovchi bunday yetakchilarning ahamiyati ortib bormoqda 20-asrning ikkinchi yarmi – XXI asrning boshlarida Ozarbayjon rahbariyatini oʻz qoʻliga olib, kelajakka ishonch va uzoqni koʻzlab yetaklagan xalqimizning Milliy yetakchisi Haydar Aliyev ana shunday shaxs edi. Haydar Aliyev Ozarbayjon tarixida davlatchilik an’analarini mustahkamlash va milliy tiklanishga beqiyos hissa qo‘shgan, zamonaviy boshqaruv asoslarini yaratgan buyuk davlat arbobidir. Uning faoliyati uzoqni ko‘ra oladigan yetakchilik, kuchli boshqaruv va milliy manfaatlarga asoslangan strategik fikrlash bilan ajralib turardi. Buyuk Yo‘lboshchi o‘zining butun siyosiy faoliyati davomida Ozarbayjonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, davlat mustaqilligini mustahkamlash va milliy mafkurani shakllantirishni asosiy ustuvor yo‘nalish sifatida belgilab berdi va shu orqali mamlakatning kelajakdagi taraqqiyot modelining konseptual asoslarini yaratdi Mustaqil, kuchli, barqaror va zamonaviy davlatning shakllanishi Buyuk Yo‘lboshchi faoliyati markazida olib borilayotgan izchil va maqsadli qurilishning yorqin namunasidir. U tomonidan belgilab berilgan barqaror rivojlanish chizig'i ma'lum bir muddat bilan qoniqmadi. Milliy Yo‘lboshchi millatning davlatchilik tafakkuri, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarini rivojlantiruvchi, boyitgan va yo‘naltirgan, ayni paytda kelgusi o‘n yilliklar qiyinchiliklarini oldindan ko‘ra bilgan, uni me’moriy loyiha sifatida baholagan, bu loyihani hayotga tatbiq etish yo‘lida tinimsiz mehnat qilgan daho yetakchi va kuchli mafkurachi edi Umummilliy lider Haydar Aliyev Ozarbayjonga rahbarligining birinchi davrida xomashyo va qishloq xo‘jaligi respublikasi bo‘lgan Ozarbayjonda mustahkam iqtisodiy baza va infratuzilma, milliy kadrlar salohiyati shakllantirildi, ilg‘or sanoat tarmog‘i yaratildi. Sobiq SSSRning ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa sohalardagi rahbariyati darajasida Ozarbayjon taraqqiyotini ta’minlaydigan ijobiy qarorlar qabul qilindi, barcha sohalarda uzoq muddatli va tizimli dasturlar amalga oshirildi, iqtisodiyotga yangi texnologiyalar muvaffaqiyatli tatbiq etildi. elektron texnika, radio sanoati, yengil va oziq-ovqat sanoati va boshqa ilg‘or yo‘nalishlar uchun mashina va uskunalar ishlab chiqarish, 581 ta yangi turdagi mashina, asbob-uskunalar, apparatlar va moslamalar namunalari yaratildi. Mamlakatda 213 ta yirik sanoat korxonasi ishga tushirildi, Ozarbayjonda ishlab chiqarilgan 350 nomdagi mahsulot dunyoning 65 davlatiga eksport qilina boshladi. Poytaxt va hududlarga ko‘rk qo‘shayotgan yuzlab turar-joy binolari, mehmonxonalar, iqtisodiy taraqqiyotda muhim ahamiyatga ega yirik ishlab chiqarish majmualari, zamonaviy yo‘llar, yashil hududlar, aholi dam olish maskanlari barpo etildi. Haydar Aliyevning respublikaga rahbarligining birinchi davrida amalga oshirilgan qurilish siyosati Ozarbayjonning kelajakda mustaqil davlat sifatida rivojlanishida muhim rol o‘ynadi Haydar Aliyevning shaharsozlik muhitini rivojlantirishga qo‘shgan bebaho hissasi alohida ahamiyatga ega, chunki mamlakatning turar-joy massivlari, qishloqlari, shaharchalari va shaharlari qiyofasini o‘zgartirish uzoq muddatli rivojlanish strategiyasini amalga oshirish bo‘yicha fikrni shakllantirish asoslaridan biridir Strategik yondashuvning dastlabki ko‘rinishlari Buyuk Yo‘lboshchining respublikamizga yillar davomida amalga oshirilgan ilk boshqaruv davrida yaqqol ko‘zga tashlandi. O‘sha yillarda sanoatlashtirish jarayonini jadallashtirish, yangi ishlab chiqarish korxonalarini barpo etish va infratuzilmani kengaytirish yo‘lida muhim qadamlar qo‘yildi, davlat ahamiyatiga molik ob’yektlar qurilishi keng tus oldi. Amalga oshirilayotgan strategik yo‘nalish zamirida mamlakatning turar-joy massivlarini mutanosib rivojlantirish, ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmani parallel barpo etish, shuningdek, milliy me’moriy merosni zamonaviy urbanizatsiya jarayoniga integratsiya qilish kabi fundamental tamoyillar yotadi. Ushbu yondashuv xalqaro shaharsozlik modellarida "integratsiyalashgan rejalashtirish" sifatida qaralib, iqtisodiy, ijtimoiy va fazoviy siyosatni parallel ravishda olib borish muhimligini ta'kidlaydi. Yondashuvning xarakterli jihati shundaki, shahar nafaqat yashash joyi, balki odamlarning kundalik hayotini shakllantiruvchi murakkab muhit sifatida qaraladi. Shu bilan birga, shaharsozlik va arxitektura jismoniy infratuzilma yaratish bilan cheklanib qolmasdan, balki milliy o‘zlikni ifodalovchi ham bo‘lishi kerak. Aynan shu omildan kelib chiqib, shaharsozlik davlat siyosatining ajralmas qismi sifatida qaralib, shaharsozlik ijtimoiy farovonlik bilan bevosita bog‘liqdir. Yuqorida qayd etilgan yondashuv zamonaviy xalqaro amaliyotda ta'kidlangan insonga yo'naltirilgan shaharsozlik tamoyiliga mos keladi va shaharni nafaqat iqtisodiy birlik, balki ijtimoiy farovonlik muhiti sifatida shakllantirishga asoslanadi. Shunday qilib, Buyuk Yo‘lboshchining shaharsozlik va me’morchilikka munosabati uning davlat qurish falsafasi mantiqidan kelib chiqqan Uning falsafiy yondashuvining shakllanishida daho Haydar Aliyevning shaxsiy manfaat va mayllarining o‘rni beqiyos bo‘lmadi. Arxitekturani hayot tarzi sifatida tanlab, 1939 yilda Ozarbayjon sanoat institutining arxitektura fakultetiga o‘qishga kirdi, lekin Ikkinchi jahon urushi boshlangani sababli bu yo‘nalishdagi o‘qishni tugata olmadi. Biroq uning ichki qurilish salohiyati, arxitekturaga bo‘lgan qiziqishi keyingi faoliyatida yaqqol namoyon bo‘ldi, professional yondashuv va tizimli qarash shaharsozlik bo‘yicha qabul qilingan qarorlarda yaqqol namoyon bo‘ldi. Buyuk Yo‘lboshchi shaharsozlik tartibsiz va tasodifiy jarayon emas, balki davlatning tafakkur tarzi va kelajakka bo‘lgan qarashlarini aks ettiruvchi strategik yondashuv, deb to‘g‘ri hisoblagan. Ushbu yo'nalish texnik yoki me'morchilik faoliyati bilan cheklanib qolmaydi, u davlatning boshqaruv falsafasi, rivojlanish ustuvorliklari va jamiyatning muayyan joyga qarashini ifodalash shakli sifatida ishlaydi. Zamonaviy shaharsozlik nazariyasida qabul qilinganidek, shaharlar nafaqat infratuzilma yig'indisi, balki iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlar kesishadigan murakkab tizimlardir 1969 yilda boshlangan Milliy lider Haydar Aliyevning Ozarbayjonga rahbarligi davrida shaharsozlikda yanada moslashuvchan va murakkab yondashuv qo'llanila boshlandi. Respublikamizning turli hududlarida yangi sanoat va turar-joy massivlari barpo etildi, mavjud shaharlarning bosh rejalari yangilandi. Bokudan tashqari Ganja, Sumgait, Mingachevir kabi shaharlar ijtimoiy va transport infratuzilmasini kengaytirib, zamonaviy mikrorayon tizimini joriy qildi. Amalga oshirilgan chora-tadbirlar shaharlarning mutanosib ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini ta’minlashga xizmat qildi. Mamlakatda qadimiy shaharlarning me’moriy qiyofasi saqlanib qoldi, tarixiy obidalarni restavratsiya qilish tizimli yo‘lga qo‘yildi. Yangi model milliy o'zlikni saqlashga xizmat qildi, shu bilan birga, kelajakdagi rivojlanish uchun institutsional asoslarni yaratdi. O'sha davrda shakllangan loyihalash va rejalashtirish mexanizmlari keyingi bosqichlarda shaharsozlik siyosatining barqarorligini ta'minlovchi asos sifatida muhim rol o'ynadi Boku shahrining rivojlanishi ushbu strategiyaning yorqin misollaridan biri bo'ldi. Poytaxt bosh rejasining yangilanishi, yangi turar-joy massivlarining barpo etilishi, sanoat zonalarini optimallashtirish va transport tizimini takomillashtirish shaharning zamonaviy qiyofasini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynadi. “Gulustan” saroyi, Haydar Aliyev saroyi (sobiq “Respublika” saroyi), jarayon doirasida Buyuk Yoʻlboshchining tashabbusi va bevosita nazorati ostida barpo etilgan koʻplab obidalar, muzeylar va boshqa madaniyat markazlari shaharning funksional va ramziy maskanlariga aylandi. Buyuk Yo'lboshchi faqat qarorlar qabul qilish bilan kifoyalanmadi, u me'morlar bilan munozaralar olib bordi, loyihalarga professional tuzatishlar kiritdi va barcha nozik tafsilotlarga e'tibor qaratdi. Bunday yondashuv samarasi o‘laroq me’morchilikda zamonaviy texnologiyalar va milliy bezaklar birligiga alohida e’tibor qaratildi Transport infratuzilmasini rivojlantirish shaharsozlik siyosatining asosiy yo'nalishlaridan biri bo'lib chiqdi. Transport tizimini optimallashtirishdan tashqari, metro liniyalarining rivojlanishi va yangi stansiyalarning foydalanishga topshirilishi shahar ichidagi shahar integratsiyasini sezilarli darajada kuchaytirdi. Metro bekatlari interyerida milliy meʼmoriy elementlarning qoʻllanilishi shahar muhitiga estetik va madaniy chuqurlik olib keldi. O‘zining boy badiiy dizayni bilan ajralib turadigan “Nizomiy”, “Fanlar akademiyasi” kabi metro bekatlarining barpo etilishi ana shunday bunyodkorlik yondashuvining yorqin namunasi bo‘ldi Shu bilan birga, tarixiy-madaniy merosni muhofaza qilish yo‘nalishida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar shaharsozlik siyosatining muhim tarkibiy qismlaridan biri bo‘ldi. 1977-yilda Boku shahrining durdonasi bo‘lgan Icherishahar, Shusha, Sheki va Ordubadning qo‘riqxona deb e’lon qilinishi bu siyosatning tizimli tus olganini va milliy merosimizga ko‘rsatilayotgan nozik munosabatning konkret ifodasi sifatida qarash kerakligini ko‘rsatadi. 1981 yilda “Ozarbayjon SSRda shaharsozlik, arxitektura va arxeologiya yodgorliklarini muhofaza qilish, tiklash va ulardan foydalanishni yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorning qabul qilinishi bu yo‘nalishda kompleks yondashuv shakllanganligini tasdiqlaydi. Hujjat nafaqat yodgorliklarni muhofaza qilish, balki ularni ilmiy tadqiq etish va funksional foydalanishni ham qamrab olgan holda shahar atrof-muhitining barqaror rivojlanishiga xizmat qiluvchi muhim mexanizm rolini o‘ynadi Ozarbayjonning agrar mamlakatdan rivojlangan sanoat respublikasiga aylanishi davrida Milliy Yo‘lboshchi tashabbusi va nazorati ostida qurilgan madaniyat saroylari, ma’muriy binolar, kinoteatrlar Bokuning tasviriy qiyofasini shakllantirishda muhim rol o‘ynadi. Bu binolarda estetik makon sifatida sovet modernizmi va milliy me’morchilik an’analari sintezi ham aks etgan. Natijada, shahar muhiti asta-sekin yagona kontseptual tizim sifatida shakllanib, shahar madaniyatining yangi bosqichiga kirdi Jamoat joylari va yashil hududlarni rivojlantirish alohida ahamiyatga ega. Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan Boku bulvarining kengaytirilishi, yangi bog‘ va xiyobonlarning barpo etilishi shaharning ekologik muvozanatini saqlash, estetik qiyofasini boyitishda muhim hissa qo‘shdi. Ulu Önderning “Shahar nafaqat binolardan iborat bo‘lishi kerak, balki u odamlar yashashi uchun qulay, go‘zal va jozibali muhit yaratishi kerak” degan g‘oyasi shaharsozlikda odamlarning konfor omilini birinchi o‘ringa qo‘yib, uni sof texnik jarayondan ijtimoiy-madaniy qadriyatga aylantiruvchi konseptual yondashuvni aks ettiradi Mustaqillikning dastlabki yillarida mahalliy va ittifoq miqyosida shakllangan o‘zaro ayirboshlash va ishlab chiqarish-kooperatsiya munosabatlarining buzilishi, ishlab chiqarishning keskin kamayishi, Armanistonning harbiy tajovuzi, eng muhimi, AKP-Musavat hokimiyatining noloyiqligi va jinoiy boshqaruvi natijasida iqtisodiyot falaj ahvolga tushib qoldi. yillar davomida mamlakatimiz iqtisodiyotida yalpi ichki mahsulot (YaIM) yiliga o‘rtacha 16,5 foizga kamaydi, ishlab chiqarish salohiyatining 2/3 qismi yo‘qoldi, inflyatsiya 1012,3 foizni tashkil etdi, ish haqi 5,7 barobarga kamaydi 1993-yilda xalq talabi bilan hokimiyatga qaytgan Buyuk Yo‘lboshchi rahnamoligi tufayli ijtimoiy-siyosiy barqarorlik o‘rnatildi, davlat boshqaruvida tizimli islohotlar amalga oshirildi, davlat institutlarini mustahkamlash borasida izchil qadamlar tashlandi. Bu davrda shakllangan va amalga oshirilgan 2012-yilda boshlangan neft strategiyasi Ozarbayjonning jahon energetika bozoriga integratsiyalashuvini ta’minladi va mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojlanishi uchun fundamental asos yaratdi. O‘sha davrda qabul qilingan iqtisodiy qonunlar Ozarbayjonning milliy iqtisodiy rivojlanish modelini shakllantirish va fuqarolar manfaatlaridan kelib chiqqan holda islohotlarni amalga oshirish uchun ishonchli zamin yaratdi. Iqtisodiyot sohalarini tartibga solishga oid 70 dan ortiq qonunlar qabul qilindi, 100 dan ortiq farmon va farmoyishlar imzolandi, 30 ga yaqin davlat dasturi tasdiqlandi. Islohotlar natijasida 1991-yilda boshlangan iqtisodiy tanazzulga chek qoʻyilib, mustaqillik davridagi iqtisodiy barqaror rivojlanish bosqichi boshlandi. yillar davomida yalpi ichki mahsulot 1,9 barobar, davlat byudjeti daromadlari 3,9 barobar, sanoat mahsuloti hajmi 22,4 foiz, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari hajmi 53,9 foiz, tashqi savdo aylanmasi 4 barobar, iqtisodiyotda band bo‘lganlarning o‘rtacha oylik real ish haqi 5,1 barobar oshdi, inflyatsiya darajasi jami to‘g‘ridan-to‘g‘ri iqtisodiyotdan 2 foizga kamaydi. moliyaviy manbalar 16 milliard AQSH dollaridan oshdi Buyuk Yo‘lboshchi Haydar Aliyev milliy-ma’naviy qadriyatlarning tiklanishini ta’minlash bilan birga, og‘ir urush sharoitlari va iqtisodiy tanazzul fonida shaharsozlik siyosatini davlat qurilishining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylantirdi. Shaharsozlik nafaqat rivojlanish masalasi, balki qayta tiklash, barqarorlashtirish va qayta qurish vositasidir. O‘sha davrda monumental obidalar, istirohat bog‘lari, zamonaviy ishbilarmonlik markazlari poydevori qo‘yildi, infratuzilma yangilandi, yo‘llar va kommunikatsiya tarmoqlari qayta tiklandi, ijtimoiy soha ob’ektlari qurish, shahar atrofini obodonlashtirish ishlari keng miqyosda olib borildi. Ushbu bosqichda shaharsozlik nafaqat jismoniy qayta qurish jarayoni, balki iqtisodiy tiklanish va institutsional barqarorlikning muhim ko'rsatkichidir Shunday qilib, Umummilliy Yo‘lboshchi shaharlarning estetik va funksional jihatdan yangilangan qiyofasini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynadi va milliy me’morchilik maktabining homiysi sifatida ham tarixga kirdi. Ozarbayjonning zamonaviy shaharsozlik va arxitektura tarixini Haydar Aliyev shaxsidan tashqari tushuntirish mumkin emas. Umuman olganda, Haydar Aliyevning boy ijodiy va bunyodkorlik merosi barcha sohalarni qamrab oladi, taraqqiyotning, ijobiy tub o‘zgarishlarning asosini tashkil etadi va kelajak taraqqiyotining o‘zgarmas, yo‘naltiruvchi vektori rolini o‘ynaydi 2003 yildan keyingi davrda Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti Ilhom Aliyev rahnamoligida mamlakatimizda shakllangan mustahkam poydevor asosida jadal va jadal rivojlanish bosqichi boshlandi. Ozarbayjonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishni jadallashtirish, hududlar va alohida sohalarni rivojlantirishga doir qabul qilingan davlat dasturlari, imzolangan farmon va farmoyishlarni amalga oshirish, energiya resurslarini eksport qilishdan tushgan daromadlarning bir qismini ushbu maqsadlarga yo‘naltirish iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, noneft sektorini rivojlantirish, mamlakatimizda barcha sohalarda zamonaviy infratuzilmani yaratish, aholi farovonligini oshirish imkonini berdi. Bugun Boku va shaharlarimizning yangi va zamonaviy qiyofasi Ozarbayjonning har birimiz faxrlanadigan cho‘qqilarga ko‘tarilganidan dalolat beradi. Boku bulvari, Oq shahar, Olovli minoralar, Haydar Aliyev markazi, eng zamonaviy talablarga javob beradigan istirohat bog‘lari, xiyobonlar, dam olish va ko‘ngilochar markazlar, sog‘liqni saqlash, ta’lim va madaniyat markazlari, sayyohlik maskanlari va hokazolar poytaxtimizning dunyoning eng go‘zal shaharlari qatoridan munosib o‘rin egallashini yaqqol namoyon etadi. Prezident Ilhom Aliyev: "Bugun Boku dunyoning eng go‘zal shahri sifatida rivojlanmoqda. Bokuga tashrif buyuruvchilar, jumladan, mening hamkasblarim hamisha poytaxtimizdagi qurilish va obodonlashtirish ishlari haqida o‘z taassurotlari bilan o‘rtoqlashadi va Boku haqiqatan ham dunyoning eng go‘zal shaharlaridan biri ekanligini ta’kidlaydi". Barqaror taraqqiyot ko‘lami, jumladan, shaharsozlik va arxitektura sohalari erishilgan muvaffaqiyat yillar avval o‘ylab topilgan, bosqichma-bosqich amalga oshirilgan va vaqt o‘tishi bilan yanada yaqqol ko‘zga tashlanadigan tizimli yondashuvga asoslanganligini yaqqol ko‘rsatib turibdi 2020-yilda Vatan urushida qo‘lga kiritilgan buyuk G‘alaba, mamlakatimiz hududiy yaxlitligi va suvereniteti to‘liq tiklangani Ozarbayjonning yangi tarixida yangi sahifa ochdi, mamlakatimiz oldidagi strategik maqsad va vazifalarni belgilab berdi. Oldinda Eng murakkab masala 30 yillik istilo davrida butunlay vayron boʻlgan katta hududni qayta tiklash va bu hududlarda odamlarning munosib turmush tarzini taʼminlash edi Bosqindan ozod qilingan hududlarni rekonstruksiya qilish va “Buyuk qaytish” jarayoni doirasida 8 ta shaharning bosh rejasi, 3 ta shaharning batafsil rejasi va 101 ta aholi punktining (shu jumladan qishloq va posyolkalarning) shaharsozlik asoslari tasdiqlandi. Uchta zamonaviy aeroport qurildi, yuzlab kilometr avtomobil va temir yo‘llar qurildi, yuzlab ko‘priklar, o‘nlab tunnel va viyaduklar qurildi. Elektr, suv ta’minoti, ijtimoiy-gumanitar sohalarda ham keng ko‘lamli loyihalar amalga oshirilmoqda 2026-yil 1-may holatiga ko‘ra, ozod qilingan hududlardagi 40 dan ortiq aholi punktlarida 85 mingga yaqin aholi istiqomat qiladi, ishlaydi va o‘qiydi Qorabog‘ va Sharqiy Zangezur hududlarida amalga oshirilgan keng ko‘lamli restavratsiya va rekonstruksiya ishlari, yangi me’morchilik konsepsiyalarini qo‘llash belgilangan strategik yo‘nalishning zamonaviy bosqichini o‘zida aks ettiradi. Oʻsha hududlarda amalga oshirilgan keng koʻlamli restavratsiya va qurilish ishlari, rejalashtirilgan urbanizatsiya, barqaror infratuzilmani barpo etish va ekologik yondashuvlarni qoʻllash shaharsozlikning ozarbayjon modeli mojarodan keyin shakllangan deyishga asos beradi. Yangi model xalqaro amaliyotda mojarodan keyingi qayta qurishning asosiy muammolaridan biri boʻlgan rejadan tashqari rivojlanish xavfidan qochib, kompleks va uzoq muddatli rejalashtirish yondashuviga urgʻu beradi. Darhaqiqat, bugungi kunda dunyoning ko'plab mamlakatlari shaharlarning rejadan tashqari rivojlanishi va turar-joy maydonlarining etishmasligi muammolariga duch kelayotgan bo'lsa-da, Ozarbayjon hatto bir vaqtlar vayron bo'lgan hududlarda ham rejalashtirilgan, funktsional va yashash uchun qulay muhitni shakllantirish qobiliyatini namoyish etmoqda. Bu endi nafaqat milliy muvaffaqiyat, balki xalqaro miqyosda solishtirish mumkin bo'lgan vizual tajriba deb hisoblanishi mumkin Mamlakatimizda, jumladan, ishg‘oldan ozod qilingan hududlarda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli bunyodkorlik ishlarida Ozarbayjon Respublikasining Birinchi vitse-prezidenti Mehribon Aliyevaning faoliyati, ayniqsa, e’tiborga molik. U rahnamoligida mamlakatimizda katta mamnuniyat bilan amalga oshirilayotgan gumanitar loyihalar, madaniy yodgorliklarimizni ta’mirlash, ta’lim, sog‘liqni saqlash, madaniyat markazlarini qurish va rekonstruksiya qilish, milliy-madaniy merosimizni muhofaza qilish, san’at namunalarimizni targ‘ib qilish va boshqa loyihalar mushtarak maqsadlarimizni ro‘yobga chiqarishga munosib hissa bo‘lmoqda. Jamg‘arma faoliyati milliy qadriyatlarimizni nafaqat Ozarbayjonda, balki xalqaro miqyosda targ‘ib qilish va kelajak avlodlarga yetkazishda muhim ahamiyatga ega Ko‘rinib turibdiki, Prezident Ilhom Aliyevning mamlakatimizga rahbarligi davrida erishilgan muvaffaqiyatlar ko‘lami hayratlanarli. Davlatimiz rahbari tomonidan amalga oshirilayotgan siyosat Garchi Umummilliy lider Haydar Aliyev tomonidan yaratilgan sog‘lom va mustahkam poydevorga asoslangan bo‘lsa-da, u murakkab davrimizning global muammolariga hamohang shaklda pragmatik, qat’iy va prinsipial tarzda amalga oshirilmoqda. Buning asosiy sababi Prezident Ilhom Aliyev o‘z xalqiga tayanadigan kuchli va xarizmatik rahbar sifatida jamiyatimizni milliy maqsadlar sari safarbar eta oladigan, milliy manfaatlarimizni hamma narsadan ustun qo‘yib, ishonch bilan amalga oshirayotganidadir. Natijada xalqaro dunyo Ozarbayjon erishgan muvaffaqiyatlarni qabul qilib, COP29, WUF13 kabi global tadbirlarni o‘tkazishni mamlakatimiz zimmasiga yuklamoqda va Bokuni jahon kun tartibidagi dolzarb masalalar muhokama qilinadigan muhim markazlardan biri sifatida ko‘rmoqda Bugun tevarak-atrofimizda uzoq yillardan buyon davom etayotgan va o‘n minglab odamlarning qurbon bo‘lishiga, millionlab odamlarning o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘lishiga sabab bo‘layotgan urushlar davom etmoqda. Ozarbayjon xalqimiz yetakchisi Haydar Aliyevning siyosiy merosidan bahramand bo‘lgan Prezident Ilhom Aliyevning oqilona boshqaruvi tufayli nafaqat milliy muammolarni hal etishga muvaffaq bo‘ldi, balki o‘zining jadal rivojlanishini davom ettirib, zamonamizning yangi chaqiriqlariga mohirona moslashib, voqealarni oldindan ko‘ra oladi. Fuqarolarimiz barqarorlik va xavfsizlik sharoitida go‘zal shaharlarda yashaydi, mehnat qiladi va kelajakka nekbinlik bilan qaraydi. Dunyoning turli mintaqalarida shaharlar vayron bo'lmoqda, Ozarbayjon o'zining bosqindan ozod bo'lgan hududlarida zamonaviy shaharlar qurmoqda, u yerdagi odamlarning munosib turmushini ta'minlamoqda. Ozarbayjon mojarolar va kataklizmlar hukm suradigan joy emas, balki bu muammolarni hal qilish nuqtai nazaridan globaldir. Bu munozaralar uchun platforma. Chunki so‘zi o‘z imzosidek aziz va qadrli Prezident Ilhom Aliyevga dunyoda katta ishonch va ishonch bor Umummilliy lider Haydar Aliyev halokat arafasida turgan Ozarbayjonni me’mor sifatida tikladi, Prezident Ilhom Aliyev Buyuk Yo‘lboshchining me’morchilik an’analarini mahorat bilan davom ettirib, qudratli davlatga aylantirdi. Katta qiyinchiliklar va to‘ntarishlarni yengib, barpo etilgan bugungi zamonaviy va qudratli Ozarbayjon Geydar Aliyev me’morchilik dahosi, Prezident Ilhom Aliyevning mohir boshqaruvi, uzoqni ko‘ra bilishi va qat’iyati timsolidir Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining Boshqaruv boshlig'i