Mahfi Eğilmez: Sakkizinchi bor borliq tinchligi | T24

Ba'zi qonunlarga o'zgartirishlar kiritish to'g'risidagi 7582-sonli Qonun, ommaviy ravishda "Tinchlik sub'ekti" nomi bilan tanilgan, 2026 yil 4 iyundagi Rasmiy gazetada e'lon qilingan. Qonundagi eng muhim qoidalarni quyidagicha sanab o'tishimiz mumkin: (1) Chet elda joylashgan pul, oltin, chet el valyutasi, qimmatli qog‘ozlar va boshqa kapital bozori vositalari hamda Turkiyada joylashgan, lekin yuridik kitob qaydlariga kiritilmagan aktivlar 2027-yil 31-iyulga qadar banklar yoki vositachi tashkilotlarga xabar qilinishi mumkin. Deklaratsiya qilingan mol-mulkdan 5 foiz soliq undiriladi. Biroq, agar aktivlar muddatli hisobvaraqlarda, davlat ichki qarz qimmatli qog‘ozlarida, lizing sertifikatlarida yoki venchur kapital qo‘yilma fondlarida saqlanishi majburiyatini olgan bo‘lsa, bu stavka majburiyat muddatiga qarab 0 foizdan 4 foizgacha qo‘llaniladi (2) Turkiyada istiqomat qilgan deb hisoblangan jismoniy shaxslarning chet elda olgan daromadlari va daromadlari, ushbu maqomga ega bo'lishdan oldin oxirgi uch kalendar yilida Turkiyada yashash joyi va soliq majburiyatiga ega bo'lmagan taqdirda, 20 yil davomida daromad solig'idan ozod qilinadi (3) To'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar to'g'risidagi qonunga kiritilgan o'zgartirish bilan, kamida uchta turli mamlakatlarda faol faoliyat yuritadigan va yillik daromadlarining kamida 80 foizini chet eldagi tegishli kompaniyalardan oladigan tegishli kompaniyalar yoki kompaniyalar guruhlariga xizmat ko'rsatish uchun tashkil etilgan kapital kompaniyalar "malakali xizmat ko'rsatish markazlari" deb ta'riflanadi Malakali xizmat ko'rsatish markazlari sifatida faoliyat yuritayotgan muassasalar uchun faqat ushbu faoliyat doirasida chet eldan olgan daromadlarining 95 foizi korporativ daromaddan chegirib tashlanadi. Ba'zi hududlarda bu ko'rsatkich 100 foizni tashkil qiladi. Chegirma u ish boshlagan hisobot davridan boshlab 20 ta hisobot davri uchun amal qiladi Shuningdek, mazkur markazlarda band bo‘lgan malakali xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar ish haqining yalpi eng kam oylik ish haqining uch barobaridan oshmaydigan qismi daromad solig‘idan ozod qilinadi. Sanoat zonalarida va Istanbul moliya markazida faoliyat yuritadigan malakali xizmat ko'rsatish markazlari uchun bu chegara yalpi eng kam ish haqining besh baravari miqdorida qo'llaniladi (4) Chet elda sotib olingan tovarlarni Turkiyaga olib kelmasdan sotishdan yoki chet elda tovarlarni sotib olish va sotishda vositachilik qilishdan olingan foydaning 95 foizi korporativ soliq hisobidagi korporativ daromaddan tushirilishi mumkin. Bu stavka ayrim sanoat zonalarida va Istanbul moliya markazida faoliyat yurituvchi muassasalar uchun 100 foiz sifatida qo'llaniladi (5) Sanoat reestri guvohnomasiga ega bo‘lgan va amalda ishlab chiqarish faoliyati bilan shug‘ullanuvchi muassasalarning ishlab chiqarish faoliyatidan olingan foyda va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi daromadlariga 12,5 foiz miqdorida yuridik shaxslar solig‘i qo‘llaniladi Qonunning ayrim moddalari e’lon qilingan kundan boshlab kuchga kirsa, ayrim me’yoriy hujjatlar 2027-yil 1-yanvar, 2027-yil 1-iyul va undan keyinroq kuchga kiradi Bu tartib bizga Mavlononing borliq tinchligi qonuni emas, “Kim bo‘lsang ham kel, yana kel” da’vatini eslatadi Men bunday reglamentlar haqidagi fikrlarimni quyidagicha umumlashtirishim mumkin: (1) Chet ellik investorlarga yoki o'z aktivlarini chet elda ushlab turgan mahalliy investorlarga beriladigan imtiyozlar Turkiyada faoliyat yuritayotgan va o'z majburiyatlarini to'liq bajaradigan investorlarga berilgan doiradan tashqariga chiqmasligi kerak. Shuning uchun Turkiyada bir xil mol-mulkni qo'lga kiritgan, o'z vaqtida deklaratsiya qilgan va soliqlarini to'lagan soliq to'lovchilar uchun bo'lgani kabi, o'z mol-mulkini Turkiyaga olib kelganlarga ham xuddi shunday qoidalar qo'llanilishi kerak Berilishi mumkin bo'lgan yagona imtiyoz - bu orqaga qaytariladigan jazolar qo'llanilmasligi. Bundan tashqariga chiqadigan har qanday tartibga solish Turkiyada daromadlarini halollik bilan e'lon qilgan va soliqlarini o'z vaqtida to'laydigan soliq to'lovchilarga nisbatan adolatsizlikni keltirib chiqaradi. Davlatning vazifasi o'z majburiyatlarini o'z vaqtida va to'liq bajarganlarni yomonlashtirmaslik, balki ularni rag'batlantirishdir (2) Bir qarashda Turkiyani mintaqaviy savdo markaziga aylantirish maqsadi nuqtai nazaridan chet elda sotib olingan tovarlarni Turkiyaga olib kelmasdan sotish yoki bu operatsiyalarga vositachilik qilishdan olingan foydaning korporativ soliqdan ozod qilinishi birinchi qarashda mantiqiy tuyulishi mumkin. Biroq, bitim predmeti, tomonlar va tovarlar harakati butunlay chet elda sodir bo'lganligi sababli, ushbu faoliyatni samarali nazorat qilish juda qiyin bo'ladi. Shu sababli, ushbu tartibga solish pul yuvish va xalqaro soliq shaffofligi nuqtai nazaridan qanday xavflarni keltirib chiqarishi mumkinligini diqqat bilan baholash kerak. Bu sohada yuzaga kelishi mumkin bo'lgan muammolar Turkiyaning xalqaro majburiyatlari va kulrang ro'yxat tajribasi nuqtai nazaridan buni qanday oldini olish ham aniqlanishi kerak Adashmasam, 2008 yildan beri har safar oxirgisi deb ataladigan tinchlik qoidalarining soni sakkiztaga yetdi. Oldingi nizom kuchga kirgach, bu masala allaqachon “tinchlik tinchligi” bosqichidan chiqib, “doimiy amnistiya”ga aylanganini aytdim. Bugun menimcha, biz nafaqat kechirimli, balki muayyan investor guruhlariga tizimli afzalliklar beradigan tuzilma tomon ketyapmiz. Valyutaga bo‘lgan ehtiyoj ortib borayotgan va to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy kapital oqimi zaiflashgan davrda qisqa muddatli kapital oqimini rag‘batlantirish uchun ba’zi amaliyotlar qo‘llanilishi tushunarli. Biroq, vaqtinchalik ehtiyojlar uchun ishlab chiqilgan istisno qoidalarni doimiy qilish jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin Tenglik, adolat va bashorat qilish kabi soliq tizimining asosiy tamoyillari e'tibordan chetda qolsa, qisqa muddatli daromadlar uzoq muddatda jamiyat uchun ancha katta xarajatlarni keltirib chiqarishi mumkin Ushbu maqola Mahfi Eğilmezning shaxsiy blogidan olindi (Iqtibos) Cookie-fayllar - bu veb-saytdan yuborilgan va foydalanuvchi ko'rish paytida foydalanuvchining kompyuterida foydalanuvchi veb-brauzeri tomonidan saqlanadigan kichik ma'lumotlar. Brauzeringiz har bir xabarni cookie deb nomlangan kichik faylda saqlaydi. Serverdan boshqa sahifani so'raganingizda, brauzeringiz cookie-faylni serverga qaytarib yuboradi. Cookie-fayllar veb-saytlar uchun ma'lumotlarni eslab qolish yoki foydalanuvchi ko'rish faoliyatini qayd etish uchun ishonchli mexanizm bo'lishi uchun yaratilgan Ushbu cookie-fayllar veb-saytning ishlashi uchun zarur va ularni bizning tizimlarimizda o'chirib bo'lmaydi. Ular odatda faqat tranzaktsiyalaringizni qayta ishlash uchun o'rnatiladi. Bu jarayonlar maxfiylik sozlamalarini oʻrnatish, tizimga kirish yoki shaklni toʻldirish kabi xizmat soʻrovlarini oʻz ichiga oladi. Brauzeringizni ushbu cookie-fayllarni bloklaydigan yoki ogohlantiradigan qilib sozlashingiz mumkin, lekin agar shunday qilsangiz, saytning ayrim qismlari ishlamasligi mumkin Ushbu cookie-fayllar bizga saytga tashriflar sonini va trafik manbalarini hisoblash imkonini beradi, shunda biz saytimiz faoliyatini o'lchashimiz va yaxshilashimiz mumkin. Ular bizga qaysi sahifalar eng ko'p va eng kam tashrif buyurilganligini va tashrif buyuruvchilar saytni qanday kezishini o'rganishga yordam beradi. Ushbu cookie-fayllar tomonidan to'plangan barcha ma'lumotlar birlashtirilgan va shuning uchun anonimdir. Agar siz ushbu cookie-fayllarga ruxsat bermasangiz, saytimizga tashrif buyurganingizda biz bilmaymiz Ushbu cookie-fayllar bizga videolar va jonli chat kabi kengaytirilgan funksiya va shaxsiylashtirishni taklif qilish imkonini beradi. Ular biz yoki bizning sahifalarimizda xizmatlaridan foydalanadigan uchinchi tomon provayderlari tomonidan o'rnatilishi mumkin. Agar siz ushbu cookie-fayllarga ruxsat bermasangiz, ushbu funksiyalarning barchasi yoki ba'zilari to'g'ri ishlamasligi mumkin Ushbu cookie-fayllar bizning reklama hamkorlarimiz tomonidan bizning saytimizda o'rnatiladi. Ulardan tegishli kompaniyalar sizning qiziqishlaringiz profilini yaratish va boshqa saytlarda tegishli reklamalarni ko'rsatish uchun ishlatilishi mumkin. Ular brauzeringiz va qurilmangizni noyob tarzda aniqlash orqali ishlaydi. Agar siz ushbu cookie-fayllarga ruxsat bermasangiz, biz sizga turli saytlarda moslashtirilgan reklama tajribasini taklif qila olmaymiz Eslatma: E'lonlar cookie-fayl siyosatidan qat'iy nazar ko'rsatiladi Ushbu cookie-fayllar bizning kontentimizni do'stlaringiz va tarmog'ingiz bilan baham ko'rishingiz uchun saytimizga o'rnatilgan turli ijtimoiy media xizmatlari tomonidan o'rnatiladi. Ular, shuningdek, siz boshqa saytlardan foydalanayotganingizda brauzeringizni kuzatishi va qiziqish profilingizni yaratishi mumkin. Bu siz tashrif buyurgan boshqa saytlarda ko'radigan kontent va xabarlarga ta'sir qilishi mumkin. Agar siz ushbu cookie-fayllarga ruxsat bermasangiz, ushbu almashish vositalaridan foydalana olmasligingiz yoki ko'rmasligingiz mumkin