Istanbulda 4-Xalqaro Oila Simpoziumi boshlandi

Istanbul Oila fondi va Milliy Mudofaa Universiteti (MSU) hamkorligida bu yil “Oila va aholi Vatan himoyasida” mavzuida uyushtirilgan 4-Xalqaro Oila Simpoziumi boshlandi Universitetning Yenilevent kampusida boʻlib oʻtgan simpoziumning ochilish majlisida soʻzga chiqqan Istanbul gubernatori Davut Gul “Oila” jamgʻarmasi oila va aholi masalasini milliy xavfsizlik masalasi sifatida qabul qilishini va bu muammoni vaqfning MDU bilan birgalikda hal etishi muhimligini taʼkidladi Gubernator Gul, bu yil Istanbulda o'tgan yilga nisbatan 11 ming kam talaba ro'yxatga olinganini ma'lum qilib, "Bu nimani anglatadi? 6 ​​yoshli bolalarimiz o'tgan yilga nisbatan 10 mingdan ko'proq kamaydi. Bu yil ham xuddi shunday davom etishi mumkin" dedi. - dedi u Istanbulda ishlaydigan onalarning hayotini osonlashtirish va ularni iqtisodiy jihatdan qo'llab-quvvatlash uchun ba'zi siyosatlarni amalga oshirganliklarini ta'kidlagan Gubernator Gul, "Bu yil gubernatorlik sifatida mahalliy resurslarimiz bilan 300 ta bolalar bog'chasi va bog'chalarini quramiz. Ulardan 100 tasi Oila va ijtimoiy xizmatlar viloyat boshqarmasi tomonidan boshqariladi. Bizning muftiylar, ular o'z farzandlarini xavfsiz, juda ramziy narxlarda qo'yish mumkin bo'lgan bir muqobil taklif etamiz "Mening bog'cham" loyihasi bilan foydalanilmayotgan va bo'sh joylarni bolalar bog'chasiga aylantirmoqdamiz "Turkiyaning yosh aholisi 45 yildan beri doimiy ravishda kamayib bormoqda" Milliy Mudofaa Universiteti rektori Prof.Dr.Erhan Afyonju ham Istanbul Expo markazida tashkil etilgan SAHA 2026 Xalqaro Mudofaa, Aerokosmik Sanoat yarmarkasiga qatnashganini eslab, “U yerda matbuotga: “Bularning barchasi g’urur manbai, ammo aholi bo’lmaganda bular hech narsa emas” dedi Afyonju, Turkiyaning oxirgi yillarda Yevropadan Osiyo va Afrikaga geosiyosiy ta’siri ortib borayotgani va mudofaa sanoati rivojlanayotganiga qaramay, kelajakdagi mavqei uchun katta strategik to’siq bo’lgan “tez va chuqur demografik tanazzul” bilan yuzlashayotganini baholadi Turkiya aholisi bilan bog’liq tarixiy jarayonga to’xtalib o’tgan Afyonju, Yevropadagi ko’plab davlatlardan ko’p aholiga ega bo’lgan Usmonli imperiyasining 10 million kvadrat kilometrlik geografiyaga hukmronlik qilganini, ammo 17-asrdan boshlab aholi muvozanati Usmonli Imperiyasiga zid bo’lganini aytdi Afyonju, 17-18-asrlarda Usmonli imperiyasining aholisi. Uning ta'kidlashicha, u asrlar davomida unchalik ko'p o'smagan va Evropa aholisi taxminan ikki baravar ko'paygan, 100 milliondan 190 milliongacha Usmonlilar imperiyasining so'nggi 2 asrida aholi soni deyarli o'zgarmaganligini, Rossiya aholisi soni 10 barobar, rus qo'shini esa turk qo'shinidan deyarli 5 barobar ko'p bo'lganini tilga olgan Afyonju, ko'paymagan aholi soni millionlab kilometr kvadratlik imperiyani yo'qotishiga sabab bo'lganini aytdi Respublika davrida turli aholi siyosatlari amalga oshirilganligini ta'kidlagan Afyonju, Respublika e'lon qilinganidan beri olib borilgan siyosatlar bilan aholi sonining har yili ortib borayotganini ta'kidladi 1950-yillarning oxiridan boshlab Turkiyada aholining iqtisodiy rivojlanishga toʻsqinlik qilayotganiga zamin yaratila boshlaganini izohlagan Afyonju, “Vaqflar, uyushmalar, baʼzi siyosatchilar, baʼzi ishbilarmonlar va matbuot aholining koʻpayishi milliy daromadni kamaytirganini, aholining oʻsish surʼati katta muammolarga sabab boʻlganini aytib, oʻlkachi sifatida koʻrsatdi. Ikki farzandli oila ideal oila sifatida ko'rsatildi." TUIKning 2026-yil 21-may kuni aholi maʼlumotlarini eʼlon qilishini bildirgan Afyonju, “2025-yilda tugʻilish koʻrsatkichimiz 1.40 ga tushishi taxmin qilinmoqda” dedi. - dedi u Afyonju, aholining o'zini yangilay olmasligining jiddiy xavf, haqiqiy omon qolish muammosi va Turklar uchun urushdan ham muhimroq tahdid ekanligini ta'kidladi Bir davlatning dinamik bo'lishi uchun 15 yoshdan kichik aholi umumiy aholining kamida 30 foiziga to'g'ri kelishi kerakligiga e'tibor qaratgan Afyonju, "Keksa aholi jami aholining 15 foizidan oshmasligi kerak. Ayni paytda 0-14 yoshdagi aholimiz 20 foizga kamaygan bo‘lsa, keksalarimiz umumiy aholi sonining 11 foiziga ko‘paydi. 2035-yilda 0-14 yoshdagi qariyalarimiz 15 foizga kamaysa, keksalarimiz ham 15 foizga qisqaradi". "15 nafarga ko'tariladi. Yosh aholisi bilan maqtangan mamlakatimiz Yevropaning eng keksa davlatlari qatoriga shiddat bilan qadam tashlamoqda. Turkiyaning yosh aholisi 45 yildan beri doimiy ravishda kamayib bormoqda” dedi Shoshilinch chora-tadbirlar ko‘rilmasa, 2100-yilda aholi soni 25 millionga kamayib ketadi” Afyonju, 2050 yilga kelib, yosh aholi sonining 10 foizdan pastga tushishini va bu falokatdan tashqari bir holat ekanligini qayd etdi Uning aytishicha, xavf aholi va oilaning eshigini taqillatib, sindiradi. Afyonju, "Biz haligacha xavfni bilmaymiz. Agar juda shoshilinch chora-tadbirlarni olib, hayotga tatbiq qilmasak, Turkiya aholisi 2100-yilda 25 millionga qisqaradi, keksa aholi esa umumiy aholining yarmiga ko'payishi mumkin" dedi. - dedi u Afyonju aholini shaharlarda yashashga rag'batlantirish, nikoh kreditlari va bolalar bog'chalari miqdorini ko'paytirish, yashab o'tolmaydigan turklarning mamlakatga ko'chishini rejalashtirishni tavsiya qildi va "Onalar kamida 3 farzandi bo'lganida davlat tomonidan maosh olishlari kerak. 3 farzandli onalarga davlat xizmatchisi kabi maosh to'lanishi kerak, Qozog'istonda esa bu pensiya berilishi kerak, deb o'ylayman. muvaffaqiyatli." U aytdi: "Oila - muqaddas o'choq" Istanbul Oila fondi prezidenti Üner Karabiyik, vatan mudofaasi faqat chegara mudofaasi, harbiy salohiyat va texnologiyalar bilan bog'liq emasligini, u oila uyidan boshlanganini aytdi Oila millat xotirasi, davlat ongidagi birinchi maktab esa oila ongidir, deb ta’kidlagan Karabıyik, “Oila rahm-shafqat, adolat, vafo, vafo, fidoyilik, odob-axloq avloddan-avlodga o’tadigan muqaddas o’choqdir” dedi. - dedi u Karabıyik, "1950-yillardan buyon ko'plab mamlakatlarda, jumladan, mamlakatimizda aholi metropoliten shaharlarda to'plangan. Zamonaviy shahar hayoti, ommaviy madaniyat harakati orqali jamiyatlarni individuallashtirib, kimligini yo'qotdi. Oilaviy rishtalari zaiflashgan va ildizlari bilan oziqlana olmaydigan bu jamiyatlar bugungi kunda madaniy jihatdan qurib, tanazzulga yuz tutmoqda" dedi. U aytdi: Bugun bosqin to‘lqini ekranlar orqali kirib, ong va qalblarni zabt etganini bildirgan Karabıyik, so‘zlarini quyidagicha davom ettirdi: "Kecha mamlakatni boʻlmoqchi boʻlganlar xarita ustida ishlagan edi. Bugun oilani boʻlish, avlodni zaiflashtirish, bolalarni oʻziga xoslik sarosimaga solib, yoshlarni ildizidan uzish maqsadida ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda urush eʼlon qilishmoqda. Bugun har bir xonadonda Bermud uchburchagi mavjud. Bir burchagida televizor, bir burchagida telefon, boshqa burchakda esa kompyuter va planshet, uning raqamli ekranidan iborat. Bu bo'ron bolalarimizning e'tiborini, sabr-toqatini, shaxsiy hayot tuyg'usini, oila va madaniy ildizlar bilan bog'lashni zaiflashtiradi va oilaviy rishtalarni zaiflashtiradi. U har birimizni ichimizga tortadi va uloqtiradi” – “Ekran emizgan bolalar” iborasi metafora emas, balki zamonamizning achchiq haqiqatidir Karabıyıkning ta'kidlashicha, endi nafaqat ota-onalar farzand tarbiyalaydi, balki algoritmlar ham ularga ko'pincha to'g'ri va yomonni ajratadi Ekran bolalarning oilasidan ololmaydigan hissiy ishonch va bo‘shliqni to‘ldirmasligini, ekranning soxta yaqinlik bilan bu bo‘shliqni kengaytirib, bolani chuqur ishonchsizlik muhitiga tortayotganini tushuntirgan Karabiyik, “Ular namunalarni ota-onadan, bobo-buvidan emas, balki qalbaki qahramonlar, o‘yin qahramonlari va raqamli dunyo tomonidan ishlab chiqarilgan o‘yin qahramonlaridan tanlaydilar. Buning og'ir va alamli oqibatlarini Siverek va Qahramanmarashda og'ir narxda ko'rdik. Shuning uchun ham “Ekrandan emizgan bolalar” iborasi tashbeh emas, balki zamonamizning achchiq belgisidir.” “Oila chekinsa, ekran bolani egallaydi; ota-onalar jim qolganda, algoritm gapiradi; Oilaviy aloqalar zaiflashganda, raqamli vosita tartib-intizom rolini o'z zimmasiga oladi." U baho berdi Jamiyatning aksariyat qismi oilani yechim markazi sifatida ko‘rganini ifoda etgan Karabıyık, “Bugungi kunda ba’zi nashrlarda oila urush, xiyonat, inqiroz va parchalanish sifatida ko‘rsatilmoqda. Nikoh yuk sifatida, sadoqat zaiflik, shaxsiy hayot qoloqlik, cheksizlik erkinlik sifatida taqdim etiladi." Barcha ota-onalarga qo'ng'iroq qilgan Karabıyik, "Bola qo'riqlash deganda bolaning qanday ovqat bilan oziqlanganini bilish, oila dasturxonini qayta tiklash, bolaning ko'ziga qarash, qalbiga tegish, savollariga javob berish tushuniladi. Bu oilani ekran oldiga, donolikni algoritm oldiga, oilaviy rishtalarni raqamli girdobga qo'yishni anglatadi." Karabıyik, bu kurashni faqat oilalarning yelkasiga tashlab qo'ymaslik kerakligini, davlat, siyosat, matbuot, maktablar, universitetlar, mahalliy hukumatlar, fuqarolik jamiyati va ish dunyosi bir xil mas'uliyat ongi bilan harakat qilishlari kerakligini ta'kidladi Ijtimoiy media shirkatlariga qarshi sudga berganliklarini va o'yin shirkatlarini ham sudga berishlarini bildirgan Karabıyık, "Ekran orqali zaharning uylarimizga tarqalishini oldini olishimiz kerak. Reklamadan teleseriallargacha, yangiliklar tilidan kunduzgi eshittirishlarga qadar choʻzilgan va hatto reyting bahonasida amalga oshirilayotgan ijtimoiy muhandislikka endi toqat qila olmaymiz” dedi Shu sababdan Turkiyaning yetakchi fuqarosi Ijtimoiy tashkilotlar va platformalar bilan birgalikda Toza Ekran Harakatini yo'lga qo'yishlarini bildirgan Karabıyik, barcha radioeshittirish tashkilotlarini millatning chaqirig'iga quloq solishga va ekranlarda toza davrni birgalikda boshlashga chaqirganliklarini bildirdi Ma’ruzalardan so‘ng “Oila” jamg‘armasi vasiylik kengashi raisi Sami Yilmaz, prof Ochilish majlisida Istanbul Sabahattin Zaim universiteti rektori, prof.dr Ismoil Kuchuk, Oila va ijtimoiy xizmatlar Istanbul viloyati direktori O‘mer Turan, Turkiya Germaniya universiteti rektori prof.Dr.Jemal Yulduz, Oila fondi kengashi a’zolari, MSÜ akademiklari va mehmonlar ishtirok etdi