90 yillik yorug‘ hayot solnomasi: Salmon Mammad o‘g‘li Chobanov

Insonning qisqa umriga hayot ba’zan butun bir xalqning, avlodning taqdiri, yurt qayg‘usi, el g‘ururini sig‘diradi. Bunday hayotlar shunchaki kalendar varaqlari bilan o'lchanmaydi. Ular mehnat, e’tiqod uchun kurash, Vatanga o‘zgarmas mehr-muhabbat bilan yoğurulur G‘arbiy Ozarbayjonning Amasiya viloyatining Chivinli qishlog‘ida dunyoga ko‘zini ochgan buyuk Xaliliyu qabilasining donishmand vakili Salmon Mammad o‘g‘li Chobanov tavalludining 90 yillik yubileyi taqvimdagi oddiy sana, oddiy xotira kunining ko‘rinishi emas. Bu yubiley g‘ururli ziyolining o‘z ma’naviy borligini yerga, millatga bog‘lagan, tarixning qorong‘u sinovlari va to‘fonlariga bardosh bergan qahramonlik dostonining sahifalaridir. U shunchaki qishloq o‘qituvchisi yoki maktab direktori bo‘lmay, butun umrini ta’lim-tarbiya, xalq ma’rifati, yo‘qolgan tarixiy xotirani tiklashga bag‘ishlagan bukilmas irodaga ega, el-yurtning buyuk fidoyisi edi Salmon Chobanov 1936 yilda Amasiya tumanining Chivinli qishlog‘ida, tabiati qattiq, ammo odamlari mard bo‘lgan geografiyada tug‘ilgan. Ko‘p farzandli oilada mehnat bilan kun kechirgan. Ana shu oilaning axloqiy pokiza muhiti, ota-onasi bergan mukammal tarbiya kelajakda butun bir qo‘lning poydevori bo‘ladigan bukilmas xarakterga asos solgan Salmon janoblari 1943-yilda tug‘ilib o‘sgan qishlog‘idagi maktabga kirib, ilm-fanning ilk sir-asrorlarini o‘rgangan bo‘lsalar ham, o‘sha paytda Chivinlida o‘rta maktab yo‘q edi. Biroq o‘qish va porloq kelajak sari qadam tashlash istagi yosh Salmonni qiyinchiliklarni yengishga chorladi. 1953 yilda Amasiya tumanidagi o‘rta maktabda o‘qishni muvaffaqiyatli tamomlagan U hali 17-18 yoshlarida Chivinli qishlog‘i kolxozida komsomol brigadiri sifatida ilk mehnat sinovlaridan o‘tganidayoq uning tug‘ma boshqaruv qobiliyati, qolaversa, odamlarga sidqidildan g‘amxo‘rlik, adolat tuyg‘usi yaqqol namoyon bo‘ldi. Yoshlik yillarining muhim bosqichi harbiy xizmat davriga to'g'ri keladi. 1954-yilda sovet armiyasi safiga chaqirilgan Salmon Chobanov uzoq va qattiq Rossiya Uzoq Sharqida uch yillik xizmati davomida o‘zini intizomli va jasur jangchi sifatida ko‘rsatdi 1959 yilda Ozarbayjon Lenin Kommunistik Yoshlar Ittifoqi va Maorif vazirligining maxsus taqdimoti bilan tegishli sirtqi kursni tamomlagan. 1960 yilda u Chivinli qishloq klubiga mudir etib tayinlandi, lekin uning asl vazifasi dars berish, o‘chmas chiroq yoqish edi. Bu harakati bilan u 1965 yildan qishloqda yangi ochilgan sakkiz yillik maktabda birinchi oliy ma’lumotli o‘qituvchi sifatida ish boshladi Ilmga bo'lgan chanqoqligi uni doimo oldinga olib borardi. 1972-yilda Ozarbayjon pedagogika institutini muvaffaqiyatli tamomlagan janob Salmon talabalik chog‘ida tug‘ilib o‘sgan Chivinli qishlog‘idagi sakkiz yillik maktabga direktor etib tayinlandi. Janob Salmonning hayoti ham adolatsizlikka qarshi kurash tarixi edi. Sovet tuzumining yashirin milliy tazyiqlari qishloq maktabi va klubini yopish bilan tahdid qilganda, u bir zum ham ikkilanmadi. Orqasida hech qanday katta tayanchsiz, faqat oʻz eʼtiqodiga va xalqining haqqoniy ovoziga tayanib, Yerevandagi Kompartiya Markaziy Qoʻmitasiga qadar borib, qishloq huquqlarini qatʼiyat bilan himoya qildi. O‘shanda xalq deputatlari tuman Kengashi deputati sifatida Armaniston Oliy Kengashi deputatlari bilan bo‘lib o‘tgan eng qizg‘in uchrashuvlarda janob Salmon chekka qishloqlar, ayniqsa, ozarbayjonlar yashaydigan hududlar muammolarini dadil va ta’sirchan ko‘tarib chiqqan edi. Uning cheksiz qarshiligi natijasida ortga chekinishga majbur bo‘lgan tuman hokimligining shaxsan o‘zi qishloqqa kelib, maktab va klub faoliyatini tiklashga yordam berishga va’da berdi va u bu va’dasini bajarishga majbur bo‘ldi Salmon janoblarining faoliyati va milliy mutaassibligining cho‘qqisi uning Chivinli qishlog‘i o‘rta maktabi qurilishi yo‘lidagi hayot-mamot kurashi bo‘ldi. 1980-yillarda oʻquvchilar sonining kamligini bahona qilgan rasmiy doiralarga qarshi boʻlib, u sakkiz yillik maktabni oʻn yillik umumiy oʻrta maktabga aylantirish uchun mislsiz qatʼiyat koʻrsatdi. O‘shanda makkor arman me’morining turklarga nafrat bilan yonayotgan yashirin rejasi fosh bo‘ldi: yangi maktab binosi o‘rni ataylab qishloq qabristoni hududiga joylashtirildi. Maqsad aniq edi – kelajakda qurilish nomi bilan “qishloq qabristoni”ni butunlay vayron qilish, bobolar qabrlarini buzib tashlash va bu qadimiy vatandan turkiy izlarni bir umrga o‘chirish! Butun qishloq jamoatchiligi tashvish, qo‘rquv va umidsizlikda bo‘lgan bir paytda janob Salmon haqiqiy milliy qahramon sifatida maydonga chiqdi. Yuqori organlardan, davlat organlaridan millatchilik dashnoq mafkurasi ta'sirida Kuchli tahdid va bosimlarga qaramay, u o'z hayoti va oilasi xavfsizligini xavf ostiga qo'yib, ma'lum bo'lgan soxta xaritani o'zgartirishga muvaffaq bo'ldi! Maktab boshqa joyda qurilib, ajdodlar ruhi va qabrlari saqlanib qolgan Bu tamoyil va fidoyilik yashirin qolishi mumkin emas edi. 1984-yilda “Sovet Armanistoni” respublika gazetasida chop etilgan “Ustoz, tashkilotchi va direktor” sarlavhali keng qamrovli maqola domla Salmonning jamoatchilik va xalq eʼtirofiga sazovor boʻldi. 1986-yilda uning ko‘p yillik beg‘ubor pedagogik faoliyati yuksak baholanib, “Ta’lim a’lochisi” ko‘krak nishoni bilan taqdirlangan 1988 yil kirib kelganda taqdir bu xalqni ham tabiiy, ham insoniy ofatlar bilan sinovdan o‘tkazgandek bo‘ldi. Vayronkor Spitak zilzilasi bilan arman terrorizmi bir vaqtda avj olgan o‘sha qonli kunlarda Salmon domla Chivinli qishlog‘ining mustahkam tayanchi va ma’naviy tayanchiga aylandi. Tabiat tomonidan yetkazilgan zilzila yaralarini bog‘ladi, har tomondan qamalda qolgan, qurollangan arman qaroqchilari hujumiga uchragan qishloq aholisiga jasorat va ma’naviy yordam singdirdi. Hamma umidsiz bo‘lib, o‘z ona yurtini tark eta boshlagan o‘sha dahshatli kunlarning oxirigacha u oilasi bilan qishloqda qoldi. Hatto jonini to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘lim og‘ziga tashlab, qamaldagi maktabda ishlayotgan barcha o‘qituvchilarning maoshlarini so‘nggi tiyinlarigacha olib, ularga yetkazib berdi Nihoyat, arman millatchilarining chidab bo‘lmas bosimi va qurolli tahdidlari ostida o‘z vatanini tashlab ketishga majbur bo‘lgan domla Salmon vatandoshlari bilan birga Ozarbayjonning Dashqasan viloyatidan panoh topdi. Ko‘chish balosi uning irodasini sindira olmadi. 1989-yilda Tashqasa tumani Gushchu qishlog‘idagi o‘rta maktabda yana o‘qituvchi, so‘ngra direktor va direktor o‘rinbosari lavozimlarida ishlab, maorif jabhasidagi xizmatini davom ettirdi. Qochqin va fuqaroligi yo‘q bo‘lib yashayotgan vatandoshlarining og‘ir azoblarini, ma’naviy yuksalishlarni boshidan kechirayotganini, o‘sha paytdagi mahalliy davlat hokimiyati organlarining e’tiborsizligini ko‘rgan janob Salmon hech qachon kabinet ziyolisi bo‘la olmadi. U ko'chirilgan odamlarni birlashtirish, ularni yagona kuch sifatida birlashtirish va umumiy tashvishlarini baham ko'rish uchun kurashga qaytarildi Uning tashkilotchilik iste’dodi, xalqqa mehri rahbariyat e’tiboridan chetda qolmadi. 1991-yilda Dashqasan tumani Ijroiya hokimiyati qochoqlar va ko‘chirilganlar bilan ishlash bo‘limi boshlig‘i lavozimiga tayinlangan. Uning uchun bu lavozim shunchaki o‘rindiq emas, yuzlab nochor, boshpanasiz oilalar uchun umid va panoh maskani edi. U o‘sha paytdagi tuman ma’muriyatining qochqinlarga qarshi bo‘lgan ayrim noqonuniy, shaxsiy xohish va topshiriqlariga keskin qarshilik ko‘rsatib, ko‘chirilganlarning oyoq osti qilingan huquqlarini himoya qilgan. Uning ushbu fidokorona xizmatlarining mantiqiy natijasi sifatida Xalqaro Qizil Yarim Oy Jamiyati mahalliy qo‘mitasi raisi etib saylanishi insonparvarlik va insonparvarlik g‘oyalariga cheksiz, yuksak sadoqatining eng yorqin ifodasi bo‘ldi Vaqt o‘z-o‘zidan ketayotgan edi... 1996 yildan buyon umrining dono yillarini Bokuda o‘tkazgan janob Salmon bu yerda ham bo‘ydoq qolmadi. Nasimiy tuman kasaba uyushma qo‘mitasida mas’ul lavozimda ishlab, o‘zining boy boshqaruv tajribasini poytaxtda qo‘lladi. O‘sha yili davlat va jamiyat oldidagi ulkan xizmatlari uchun kasaba uyushmalari Respublika qo‘mitasining oliy mukofoti – “Mehnat faxriysi” medali bilan taqdirlandi Janob Salmon nafaqat buyuk jamoa rahbari, ziyoli, balki ibratli, fidoyi ota ham edi. U turmush o‘rtog‘i bilan to‘qqiz farzandni tarbiyalagan. Ana shu farzandlardan besh nafariga oliy ta’lim berib, ularning barchasini Vatanga, yerga sodiq, el-yurtiga ezgulik qiladigan munosib fuqarolar etib voyaga yetkazdi. Umrini or-nomus, or-nomus, pokiza nom bilan o‘tkazgan janob Salmon 2005-yilning 28-oktabr kuni umrining kuzida haq olamiga kirib, foniy dunyodan mangulikka hijrat qildi Salmon Chobanovning 90 yilligi o‘tgan tug‘ilgan kunning navbatdagi bayrami emas. U umrining har bir lahzasini, har bir soniyasini o‘zi mansub bo‘lgan millatning ma’naviy yuksalishi, ona yurt daxlsizligi, kelajak avlodni bilimli, milliy ruhda tarbiyalashga bag‘ishladi. O'sha davrning eng og'ir va qonli girdobi va siyosiy bo'ronlarida u o'zining axloqiy e'tiqodini hamma narsadan ustun tutdi, uni eng yuqori pog'onada saqladi Ruhi shod, amallari mangu, nomi kelajak avlodlar yo‘liga nur sochib turuvchi vijdon yo‘lboshchisi bo‘lsin! Katta hurmat bilan, professor Muhammad Imonli Sohil Babayev parlamentda ma’lum qildi Prezident yordamchisi: Bu dastur kelgusi davr uchun strategik ahamiyatga ega hujjat hisoblanadi Go‘yg‘olda Davlat dasturi ijrosiga bag‘ishlangan hududiy yig‘ilish bo‘lib o‘tmoqda Milliy Majlisda byudjet muhokamasi bo‘lib o‘tadi Fransiyaning Ozarbayjonga qarshi gibrid urushi hech qanday natija bermaydi Yo‘l harakati xavfsizligi boshqarmasi o‘quvchilar va ota-onalarga murojaat qildi Bu telefonlarda "WhatsApp" ishlamaydi - Sana e'lon qilindi Pensionerlar diqqatiga Prezident yordamchisi: Bu dastur kelgusi davr uchun strategik hujjatdir Yorqin hayotning 90 yillik solnomasi: Salmon Mammad o‘g‘li Chobanov Eron tasdiqladi: memorandum matni AQSh bilan kelishilgan Armanistonning mashhur ko'li qayg'uli ahvolda - VIDEO Aysuning yana bir singlisi paydo bo'ldi: "Onamni chaqiring, qanday bo'ladi?" - VIDEO Ozarbayjon TIV Rossiyani tabrikladi