Ishlar uchun raqobat: diplom va malaka etarli emas

Bitiruvchilarning bandligi bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichlardan kelib chiqib, qaysi mutaxassisliklar qulayroq ish topishi haqida ma’lumotlar e’lon qilindi. Bu ko‘rsatkichlar Davlat bandlik agentligi tomonidan e’lon qilingan “Bitiruvchilarning bandlik reytingi” to‘g‘risidagi ma’lumotlarda o‘z aksini topgan. Agentlik tarqatgan maʼlumotlarga koʻra, eng yuqori bandlik darajasi oʻrtacha 88 ball bilan “Tadbirkorlikni tashkil etish va boshqarish (ingliz tilida oʻqitiladi)” dasturida qayd etilgan Ikkinchi o‘rinni “Elektr energetika” (Yevropa Ittifoqining TEMPUS dasturi doirasida) o‘rtacha 81,3 ball bilan, uchinchi o‘rinni esa o‘rtacha 77,6 ball bilan “Biznes menejmenti” (buxgalteriya hisobi, moliya, marketing, xalqaro biznes) egalladi “Tozalash ishlari” va “Neft-gaz muhandisligi” (ta’lim ingliz tilida) mutaxassisliklari bitiruvchilari ham yuqori bandlik ko‘rsatkichlari reytingida kuchli beshlikdan joy oldi Reyting jadvalidagi yuqori natijalar asosan muhandislik, tibbiyot va biznesga yo'naltirilgan mutaxassisliklarda jamlangan. Maʼlumotlarga koʻra, energetika, sogʻliqni saqlash, aviatsiya va IT sohalariga oid mutaxassisliklar mehnat bozorida raqobatbardoshroq Ta’kidlash joizki, agentlik tomonidan e’lon qilingan ma’lumotlarda bitiruvchilarning mehnat bozoriga kirishi va bandlik darajasi asosiy mezon sifatida qabul qilingan Hozirgi zamonda mehnat bozori tez o‘zgarib bormoqda, ayrim mutaxassisliklarga bo‘lgan talab boshqalarnikiga nisbatan yuqori. Bu esa o‘sha yo‘nalishlarda tahsil olayotgan odamlarning ish topish imkoniyatlarini oshiradi. Bugun yoshlar zamon talablariga javob beradigan mutaxassisliklarni tanlashi shart. Bu nafaqat diplomga ega bo'lish, oliy ma'lumotli bo'lish, balki kelajakning malakasini ham egallashi kerak. Eng qulay ish topadigan malaka egalari asosan bozorda talab yuqori bo'lgan sohalarda ishlaydiganlardir. Ammo malakaning o'zi etarli emas - amaliy ko'nikmalar, til ko'nikmalari va tajriba ham katta rol o'ynaydi. Hozirgi zamonda doimo o'zini rivojlantirib, yangi bilimlarga ega bo'lgan insonlar har qanday sohada muvaffaqiyat qozonishi mumkin Hozirgi vaqtda axborot xavfsizligi bo'yicha talabalar kompyuter tizimlari, tarmoqlari va shaxsiy kompyuterlarini viruslar, kompyuter xakerlari, terrorchilik tahdidlari va tashkiliy josuslikdan himoya qilish uchun zarur bo'lgan texnik mavzularni o'rganmoqdalar. Ayni paytda ushbu sohada mutaxassislar kerak Mutaxassislikni tanlash odamlarga kelajakda ishsiz qolmaslik va o'z kasbini muvaffaqiyatli amalga oshirishga yordam berishi kerak Ta’lim bo‘yicha ekspert Elchin Afandining fikricha, ishlab chiqarishda robotlardan ko‘proq foydalanish ishchi kuchining yo‘qolishiga olib keladi: “Asosan, operatorlik, kompozitsiya kabi san’at yo‘qoladi.Hozirgi kunda mehnat bozorida axborot texnologiyalari, pedagogika, yuridik, qishloq xo‘jaligi, elektrotexnika va kimyo muhandisligiga yo‘naltirilgan mutaxassisliklarga talab katta” Mutaxassisning aytishicha, muqobil energiya bilan bog'liq malakalarga bo'lgan talab yanada ortadi. Shuningdek, yangi texnologiyalarga asoslangan kasblarga e’tibor kuchayishi kutilmoqda Ta’lim bo‘yicha ekspert Elchin Sulaymonovning aytishicha, mutaxassisliklar kun va zamon talabiga ko‘ra o‘zgarib bormoqda: “So‘nggi yillarda ko‘proq texnik va texnologik ixtisosliklarga – kompyuter injiniringi, kiberxavfsizlik, ma’lumotlar tahlili va boshqalarga qiziqish ortib bormoqda. Shu bilan birga, Ozarbayjon uchun yana bir ustuvor yo‘nalish – intensiv qishloq xo‘jaligi, logistika, tibbiyot sohasi va hokazolar bilan bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqarish tarmog‘idir. yil, mutaxassisliklarning ma'lum bir qismi, sun'iy intellekt va boshqalar ta'sirida, Yangi ish topish qiyin, chunki jamiyat rivojlanmoqda, tanqidiy fikrlash, jamoa bilan ishlash qobiliyati va boshqalar Milliy Majlis Fan va taʼlim qoʻmitasi aʼzosi Elnara Akimovaning aytishicha, mehnat bozorining real talabiga nazar tashlaydigan boʻlsak, bugungi kunda texnologiyaga yoʻnaltirilgan mutaxassisliklar birinchi oʻringa chiqqani yaqqol koʻrinadi: “Yoshlar IT va dasturlash, raqamli marketing, moliya, buxgalteriya hisobi, tibbiy xizmat, logistika va professional texnik sohalarda yanada qulayroq ish topmoqda. Bu sohalarda muvaffaqiyat qozonganlarning asosiy ustunligi shundaki, ular universitet bilimlarini amaliy ko‘nikmalar bilan uyg‘unlashtira oladilar. Ya'ni, endi faqat diplom etarli emas, talab qilinadigan asosiy sifat - bu ko'nikma va natijalar. Dunyo tajriba bu haqiqatni tasdiqlaydi. Evropa va Qo'shma Shtatlarda gumanitar sohalarda ko'plab bitiruvchilar bor, ammo bo'sh ish o'rinlari kam. Aksincha, texnik va ilmiy sohalarda malakali kadrlar yetishmaydi. Bu mamlakatlarda yoshlarni ishga joylashtirishda amaliy tajriba, real loyihalarda ishtirok etish, malaka oshirish kurslari va sertifikatlarga ustuvor ahamiyat beriladi. Yana bir muhim omil - bu ijtimoiy aloqalar va kasbiy doirada tan olinishi Deputat mehnat bozoriga kirish jarayonida til bilish alohida ahamiyat kasb etishini ta’kidladi: "Bugun ingliz tili qo‘shimcha ustunlik emas, balki zaruriy shartdir. Chet tilini bilgan yosh mahalliy va xalqaro bozorda ko‘proq imkoniyatlarga ega bo‘ladi. Ikkinchi yoki uchinchi tilni bilish bu imkoniyatlarni ikki baravar oshiradi. Lekin nafaqat tilni, balki o‘z ustingizda ishlashni ham muhim, biroq o‘z ustingizda ishlash juda muhim. yoshning o'ziga xos xususiyati - "Kimki o'zgarishga ochiq, o'rganishga doimo tayyor bo'lsa, o'z o'rnini tezroq va muvaffaqiyatli topadi" E.Akimova bugungi kunda diplom boshlang‘ich bo‘lsa-da, muvaffaqiyatga erishishning o‘zi yetarli emas, deb hisoblaydi: “Mehnat bozorida g‘alaba qozonish uchun yoshlar talabga ega bo‘lgan sohalarni tanlashi, bilimini amaliy ko‘nikma bilan mustahkamlashi, o‘z ustida tinimsiz ishlashi kerak. Kim bu uch yo'nalishni to'g'ri qursa, mutaxassislik tanlash, tajriba va rivojlanish - u holda har qanday sharoitda ish topish va muvaffaqiyatli martaba qurish mumkin. Bu Ozarbayjon yoshlari uchun real va erishish mumkin bo'lgan maqsaddir. Siz shunchaki o'zgaruvchan vaqt qoidalarini ko'rishingiz kerak, diplom bilan qoniqmang va o'zingizga sarmoya kiriting. Chunki bugungi dunyoda bu ish topish emas, asosiy farqni belgilaydigan qiymat yaratish qobiliyatidir” Fan va taʼlim vazirligi huzuridagi Jamoatchilik kengashi kotibi Gunay Akbarovaning aytishicha, keyingi yillarda diplom olgan, biroq oʻz mutaxassisligi boʻyicha ish topolmagan yoshlar ham bor: “Bu holat mehnat bozori talablari va taʼlim tizimi tomonidan tayyorlanayotgan kadrlar oʻrtasidagi nomuvofiqlik, ikkinchi tomondan, yoshlarning oliy oʻquv yurtlarida oʻqish davrida amaliy koʻnikmalarni yetarli darajada egallamasligi sabab boʻlmoqda. Eng ko‘p qiyinchilikka duchor bo‘lganlar odatda gumanitar va nazariy yo‘nalishlarda tahsil olayotgan yoshlardir. Tarix, falsafa, filologiya kabi sohalar, shubhasiz, yuksak intellektual qiymatga ega bo‘lgan sohalardir, ammo bu bilimlar amaliy ko‘nikmalarga aylantirilmasa, mehnat bozorida o‘z o‘rnini topish qiyinlashadi. Aksincha, texnologiya, muhandislik, moliya, IT va raqamli marketing kabi sohalarda ish topish osonroq, chunki bu malakalar bozorning haqiqiy ehtiyojlariga bevosita javob beradi G.Akbarova xalqaro amaliyotda bu muvozanatni saqlashga alohida e’tibor qaratilayotganini ham aytib o‘tdi: “Masalan, Finlyandiya, Germaniya, Singapur kabi mamlakatlarda universitetlar va sanoat o‘rtasida yaqin hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan. O'qish davomida talabalar haqiqiy loyihalarda qatnashadilar, ish muhiti bilan tanishadilar va bitiruv oldidan amaliy tajribaga ega bo'ladilar. Mamlakatimizda bu tizim asta-sekin shakllanmoqda, ammo baribir nazariy bilim ko'pincha amaliy tajribaga ustunlik beradi. Biroq, zamonaviy mehnat bozorida ish beruvchi uchun eng qimmatli ko'rsatkich - bu yoshning haqiqiy malakasi va individual tashabbusi. Mehnat bozoriga osonroq kirib kelayotgan yoshlarda bir nechta umumiy xususiyatlar mavjud: ular til ko‘nikmalarini qadrlaydigan, raqamli texnologiyalardan foydalana oladigan va ijtimoiy ko‘nikmalarda faol yoshlardir. Bugungi kunda ingliz tili endi imtiyoz emas, balki zaruratdir. Chunki ko‘plab kasbiy sohalarda til bilimlari xalqaro resurslar, ma’lumotlar bazalari va o‘quv platformalaridan foydalanishning muqarrar shartiga aylangan. Bundan tashqari, yoshlarda jamoada ishlash, muloqot qilish va muammolarni hal qilish ko‘nikmalari kabi “yumshoq ko‘nikmalar” shakllanishi zarur. Ko‘ngillilik va stajirovka dasturlari ham ish topish imkoniyatlarini oshirishda muhim omillardir – chunki bu ham ijtimoiy tarmoq, ham haqiqiy ish tajribasini bildiradi” Uning fikricha, tilning roli faqat muloqot vositasi sifatida tugamaydi: “Chet tilini o‘rganish insonning fikrlash tarzini o‘zgartiradi, dunyoqarashini kengaytiradi, xalqaro miqyosda raqobatbardosh qiladi. O'z ustida doimiy ishlash bu jarayonning asosidir. Diplom endi oxiri emas, balki boshlanishi. Dunyo juda tez o'zgarmoqda va "butun umrbod ta'lim" tamoyili har bir yoshning kasbiy rivojlanish xaritasida asosiy nuqtaga aylanishi kerak G.Akbarova tilga olingan sharoitda farzandlarining kelajakdagi muvaffaqiyatlarida ota-onalarning ham o‘rni katta ekanligini ta’kidladi: “Ota-onalar mutaxassislik tanlashda ular nafaqat jamiyatning “ommabop” sohalariga, balki ko‘proq bolaning qiziqishi, malakasi va salohiyatiga mos keladigan yo‘nalishlarga yo‘naltirishlari kerak. Shuningdek, ular o'z farzandlarini til o'rganishga, turli loyihalarda ishtirok etishga va haqiqiy tajriba orttirishga undashlari kerak. Bola yaxshi ko'rgan sohada o'qish uning motivatsiyasini va professional muvaffaqiyat ehtimolini oshiradi. Shunday qilib, bugungi kunda yoshlarning mehnat bozoriga muvaffaqiyatli kirishining kaliti - moslashuvchan fikrlash, til ko'nikmalari, amaliy ko'nikmalar va o'rganishdan qo'rqmaslikdir. Ta'lim tizimi va ota-onalarning roli ularning bu ko'nikmalarni egallashi uchun sharoit yaratishdir