Haydar Aliyev va Ozarbayjon ta'limi: milliy taraqqiyotning strategik ustuni

Ozarbayjon davlatchiligi tarixida shunday shaxslar borki, ularning faoliyati nafaqat muayyan davrni, balki butun milliy taraqqiyot falsafasini belgilaydi. Milliy yetakchi Haydar Aliyev ana shunday tarixiy shaxslardan biridir. U tomonidan shakllantirilgan davlatchilik konsepsiyasida ta’lim alohida o‘rin tutib, milliy taraqqiyotning asosiy strategik tayanchlaridan biri sifatida qaraldi. Buyuk Yo‘lboshchining ta’lim siyosati Ozarbayjonning intellektual salohiyatini mustahkamlash, milliy kadrlar bazasini shakllantirish va davlat mustaqilligini mustahkamlashga muhim hissa qo‘shdi. Ulug‘ yo‘lboshchi Haydar Aliyev ta’limning jamiyat hayotidagi o‘rnini yuqori baholab, “Ta’lim – millat kelajagi” degan edi. Bu g‘oya uning siyosatining asosiy falsafiy yo‘nalishi edi. U ta’lim-tarbiyani nafaqat bilim berish vositasi, balki milliy tafakkur, fuqarolik mas’uliyati, davlat ongini shakllantiradigan asosiy soha deb hisoblagan 20-asrning 70-80-yillarida Ozarbayjon SSRda xalq yetakchisi Haydar Aliyev boshchiligida taʼlim sohasida keng koʻlamli islohotlar amalga oshirildi. 1972-yilda qabul qilingan “Yoshlarning umumiy oʻrta taʼlimga oʻtishini yakunlash va umumtaʼlim maktabini yanada rivojlantirish toʻgʻrisida”, shuningdek, 1973-yilda qabul qilingan “Qishloq umumtaʼlim maktablarining ish sharoitlarini yanada yaxshilash toʻgʻrisida”gi qarorlar mamlakatimiz taʼlim tizimini rivojlantirishda yangi bosqichni ochdi. Mazkur qarorlar ijrosi natijasida maktab tarmog‘i kengaytirildi, ta’limning qulayligi oshirildi, sifat ko‘rsatkichlari bo‘yicha sezilarli yutuqlarga erishildi. O‘sha davrda maktab qurilishiga alohida e’tibor qaratildi. 1970-1980-yillarda respublikada 683 ming o‘quvchiga mo‘ljallangan 1191 ta yangi maktab binosi qurilib foydalanishga topshirildi. Bu ko'rsatkich avvalgi davrlarga nisbatan ikki barobar ko'pdir. Umumta’lim maktablari soni jadal sur’atlar bilan ko‘paydi, o‘quvchilar kontingenti kengaydi, ta’lim infratuzilmasini mustahkamlash borasida muhim natijalarga erishildi. 1978 yildan boshlab o‘quvchilarni darsliklar bilan bepul ta’minlash ta’lim sohasida ijtimoiy adolat tamoyilini qo‘llashning muhim namunasiga aylandi. Kasbiy-texnik ta’limni rivojlantirish ham Buyuk Yo‘lboshchining diqqat markazida edi. Uning tashabbusi bilan 1971-1975-yillarda texnik kasb-hunar ta’limini rivojlantirish strategiyasi belgilandi, yangi kasb-hunar o‘quv yurtlari barpo etildi, minglab yoshlarni malakali kadrlar etib tayyorlash uchun keng imkoniyatlar yaratildi. Bu siyosat mamlakatning sanoat va iqtisodiy rivojlanishi uchun kuchli kadrlar salohiyatini yaratishga xizmat qildi Harbiy tarbiya va vatanparvarlik tarbiyasi umummilliy lider Haydar Aliyev alohida e’tibor bergan yo‘nalishlardan biri edi. Uning tashabbusi bilan 1971 yilda tashkil etilgan Jamshid Naxchivanskiy nomidagi harbiy litsey milliy ofitserlar tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etdi. Bu ta’lim muassasasi keyingi yillarda Ozarbayjon Qurolli Kuchlarining shakllanishiga katta hissa qo‘shdi. Bugun armiyamiz saflarida xizmat qilayotgan ko‘plab professional ofitserlar o‘sha maktab bitiruvchilari bo‘lib, ular Vatan uchun bo‘lgan janglarda yuksak qahramonlik namunalarini ko‘rsatmoqda. Buyuk Yo‘lboshchi ta’lim siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biri milliy kadrlar salohiyatini mustahkamlash edi. Sovet davrida minglab ozarbayjonlik yoshlarni SSSRning nufuzli oliy o‘quv yurtlariga yuborish, muhandis, shifokor, huquqshunos va boshqa sohalarda yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlash Haydar Aliyevning uzoqni ko‘zlab olib borayotgan siyosati samarasi edi. Bu qadamlar Ozarbayjonning kelajakdagi mustaqilligi uchun mustahkam intellektual bazani tashkil etdi. Ulug‘ yo‘lboshchi Haydar Aliyev hamisha ustoz mehnatini yuqori baholagan. Uning “O‘qituvchi jamiyatdagi eng obro‘li inson, chunki u shaxsni shakllantiradi” degan fikri bugungi kunda ham dolzarbdir Ulu Öndar ustozni nafaqat ilm beruvchi shaxs, balki jamiyatning ma’naviy me’mori sifatida ham qadrlagan. 1998 yilda Ozarbayjon o‘qituvchilarining XI qurultoyida aytilgan fikrlarda uning o‘qituvchilik kasbiga munosabati yaqqol ifodalangan: “Umrini o‘qituvchilikka bag‘ishlagan insonlar haqiqatan ham fidoyi, o‘z xalqiga, millatiga sodiq insonlardir... Ozarbayjonning bugungi ilm-fani, iqtisodiyoti, madaniyati o‘qituvchilarning mashaqqatli mehnati samarasidir”. Mustaqillik yillarida xalqimiz yetakchisi Haydar Aliyevning ta’lim siyosati yanada tizimli va strategik tus oldi. Yangi taʼlim qonunchiligi shakllantirildi, oliy va oʻrta taʼlim muassasalarini modernizatsiya qilish yoʻlida muhim qadamlar qoʻyildi, xalqaro taʼlim aloqalari kengaytirildi. Ozarbayjonlik yoshlarning xorijda bilim olish imkoniyatlarini oshirish mamlakatning jahon ilmidir koinotga integratsiyalashuviga xizmat qildi va zamonaviy fikrlaydigan, professional kadrlar tayyorlash uchun zamin yaratdi Buyuk Yo‘lboshchi belgilab bergan strategik yo‘nalish bugungi kunda Prezidentimiz Ilhom Aliyev tomonidan muvaffaqiyatli davom ettirilmoqda. Hududlarda zamonaviy maktab binolari barpo etilayotgani, ta’lim infratuzilmasi yangilanayotgani, raqamli ta’lim imkoniyatlari kengaytirilib, o‘qituvchilarning ijtimoiy himoyasi kuchaytirilayotgani bu siyosat izchillik kasb etayotganidan dalolatdir. Ta'limni davlat siyosatining ustuvor yo'nalishi sifatida himoya qilish Ozarbayjonning uzoq muddatli rivojlanish strategiyasining asosiy yo'nalishlaridan biri bo'lib qolmoqda. Shu bilan birga, ta’lim sohasini rivojlantirishda Haydar Aliyev jamg‘armasi faoliyati ham alohida ahamiyatga ega. Jamg‘arma prezidenti va Birinchi vitse-prezidenti Mehribon Aliyeva rahnamoligida amalga oshirilayotgan loyihalar doirasida yuzlab maktab binolari qurildi yoki kapital ta’mirlandi, ta’lim muassasalarining moddiy-texnik bazasi mustahkamlandi, inklyuziv ta’lim loyihalari amalga oshirildi. Bu tashabbuslar ta’lim sifatini oshirish, navqiron avlodni yanada yaxshi sharoitlarda tarbiyalashga muhim hissa qo‘shmoqda. Bugungi kunda Ozarbayjon ta’lim tizimi nafaqat milliy taraqqiyot, balki xalqaro raqobat muhitida mamlakat mavqeini mustahkamlashning asosiy vositalaridan biriga aylandi. Inson kapitaliga sarmoya kiritish, ilm-fan va ta’limni ustuvor vazifa deb e’lon qilish umummilliy lider Haydar Aliyev belgilab bergan davlatchilik falsafasining davomiyligini ta’minlaydi. Ishonch bilan aytishimiz mumkinki, Ozarbayjon taraqqiyot modelida Buyuk Yoʻlboshchi Haydar Aliyevning taʼlim siyosati muhim oʻrin tutadi. Uning ta’lim-tarbiyaga bergan strategik ahamiyati, ustoz-murabbiylar mehnatiga ko‘rsatgan yuksak hurmati, yoshlarga ko‘rsatgan e’tibori hamon mamlakatimizning kelgusi taraqqiyot yo‘nalishlarini belgilab beruvchi asosiy omillardan biri bo‘lib qolmoqda. Buyuk Yo‘lboshchining g‘oyalari Ozarbayjon kelajagini yashab, rivojlanib, shakllantirishda davom etmoqda. Ozarbayjon maktablari, universitetlari va yangi avlod muvaffaqiyatlarida Haydar Aliyevning uzoqni ko‘rgan siyosati izlari yaqqol ko‘zga tashlanadi Mehribon Valiyeva, Milliy Majlis deputati