Diplomatiyadan sarmoyaga: Yevropa-O‘zbekiston munosabatlarida yangi bosqich

BOKU, Ozarbayjon, 16-iyun. Albaniya Prezidenti Bayram Begay va Germaniya Prezidenti Frank-Valter Shtaynmayerning O‘zbekistonga bo‘lajak tashriflari 5-Toshkent xalqaro investitsiya forumiga to‘g‘ri kelishi Yevropaning mamlakatning iqtisodiy o‘zgarishlari va sarmoyaviy salohiyatiga qiziqish ortishining keng tendentsiyasidan dalolat beradi Ikki tashrif o‘z ko‘lami va yo‘nalishi bo‘yicha bir-biridan farq qilsa-da, birgalikda O‘zbekiston Markaziy Osiyoda yangi bozorlar, sarmoyaviy imkoniyatlar va iqtisodiy hamkorlikka intilayotgan Yevropa davlatlari uchun tobora muhim hamkorga aylanib borayotganini birgalikda namoyish etadi Prezident Begajning Toshkent xalqaro investitsiya forumidagi ishtiroki Albaniyaning O‘zbekiston bilan qishloq xo‘jaligi, turizm, yashil energetika va sanoatni rivojlantirish kabi sohalarda iqtisodiy hamkorlikni mustahkamlashdan manfaatdor ekanligini ko‘rsatadi. Ikki tomonlama aloqalardan tashqari, Albaniyaning ishtiroki kichikroq Yevropa iqtisodlari ham O‘zbekistonning kengayib borayotgan bozor va islohotlarga yo‘naltirilgan iqtisodiyotida qanday imkoniyatlar izlayotganini ko‘rsatadi Germaniyaning yondashuvi Yevropaning eng yirik iqtisodiyoti va dunyodagi yetakchi sanoat kuchlaridan biri sifatidagi mavqei tufayli alohida ahamiyatga ega. Prezident Shtaynmayerning ishbilarmon delegatsiya hamrohligidagi tashrifi Germaniyaning O‘zbekistonni modernizatsiya qilish borasidagi sa’y-harakatlari, sanoat rivojlanishi va ishchi kuchiga qiziqishi ortib borayotganidan dalolat beradi. Nemis va O‘zbekiston kompaniyalari o‘rtasida imzolanishi rejalashtirilgan shartnomalar Yevropaning hamkorligi siyosiy muloqot bilan cheklanib qolmasdan, ko‘proq aniq investitsiya loyihalariga olib kelayotganidan dalolat beradi Har ikki davlat rahbarining Toshkent xalqaro investitsiya forumi o‘tayotgan paytlarida O‘zbekistonga tashrif buyurgani alohida e’tiborga molik. Forum xalqaro investorlarni O‘zbekistonning iqtisodiy ustuvor yo‘nalishlari bilan bog‘lash uchun asosiy platformaga aylandi. Yevropa davlatlarining yuqori darajadagi siyosiy ishtiroki biznes uchun O‘zbekiston uzoq muddatli investitsiyalar uchun barqaror va istiqbolli yo‘nalish sifatida qaralishidan dalolat beradi Bu ortib borayotgan Yevropa qiziqishini bir qancha omillar tushuntiradi. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar, ishbilarmonlik muhitini yaxshilash borasidagi sa’y-harakatlar, rivojlanayotgan Yevroosiyo transport yo‘laklari bo‘ylab strategik joylashuvi, yashil energetika va ilg‘or ishlab chiqarishni rivojlantirishga intilishi uning xorijiy investorlar uchun jozibadorligini sezilarli darajada oshirdi. Shu bilan birga, Yevropa davlatlari Markaziy Osiyo mamlakatlari iqtisodiyoti bilan hamkorlik qilish uchun yangi imkoniyatlar yaratib, iqtisodiy sheriklik va ta’minot zanjirlarini diversifikatsiya qilishga intilmoqda Germaniyaning kasbiy ta'lim va mehnat harakatchanligiga e'tibor qaratilishi savdo va investitsiyalardan tashqari kengroq hamkorlik modelining paydo bo'lishini yanada ko'rsatadi. Yevropa davlatlari O‘zbekistonga nafaqat bozor, balki malakali inson kapitali manbai hamda Yevropa va Osiyoni bog‘lovchi potentsial ishlab chiqarish va logistika markazi sifatida qarashmoqda Yevropa yetakchilarining O‘zbekiston bilan aloqalari tobora kuchayib borayotgani Yevropa va Markaziy Osiyo o‘rtasidagi aloqalar yanada chuqurlashib borayotgan bir sharoitda kuzatilmoqda. 2025-yil aprel oyida Samarqandda boʻlib oʻtgan Yevropa Ittifoqi – Markaziy Osiyo birinchi sammitida Yevropa Ittifoqi va Markaziy Osiyoning beshta davlati oʻz munosabatlarini strategik sheriklik darajasiga koʻtardi. Ushbu tashabbus doirasida Yevropa Ittifoqi mintaqa boʻylab transport aloqasi, muhim xom ashyo, toza energiya va raqamli rivojlanishni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan 12 milliard yevrolik sarmoya paketini eʼlon qildi, bu Yevropaning Markaziy Osiyoga strategik va iqtisodiy qiziqishi ortib borayotganini aks ettiradi Bu ortib borayotgan qiziqish Markaziy Osiyoning xalqaro biznes va sarmoyaviy muloqotlar uchun yetakchi platformalaridan biri sifatida shakllangan IV Toshkent xalqaro investitsiya forumi natijalarida ham o‘z ifodasini topmoqda. 2025-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan forum 8000 dan ortiq ishtirokchini, jumladan 97 davlatdan 3000 ga yaqin xorijiy mehmonlarni jamladi. Tadbir doirasida 150 dan ortiq xalqaro ma’ruzachilar ishtirokida 36 panel sessiyasi, 500 dan ortiq B2B va B2G uchrashuvlari hamda o‘zbekistonlik ishlab chiqaruvchilarning imkoniyatlarini namoyish qiluvchi sanoat ko‘rgazmasi bo‘lib o‘tdi. Eng muhimi, forum 30,5 milliard dollarlik sarmoyaviy va savdo shartnomalari imzolanishi bilan yakunlandi, bu O‘zbekistonning sarmoyaviy yo‘nalish sifatidagi jozibadorligi, Yevropa va Osiyo bozorlari o‘rtasidagi ko‘prik roli ortib borayotganini ta’kidladi Germaniyaning O‘zbekiston bilan kengayib borayotgan iqtisodiy aloqalari bu tendentsiyadan dalolat beradi. Germaniyaning O‘zbekistonga eksporti 2025-yilda 1,53 milliard dollarga yetdi, mashinalar, yadroviy reaktorlar va qozonlarning salkam 487,5 million dollari. jamidan. Maʼlumotlar Oʻzbekistonning Yevropa sanoat mahsulotlari va texnologiyalari bozori sifatidagi ahamiyati ortib borayotgani, shuningdek, ishlab chiqarish va iqtisodiyotni modernizatsiya qilish boʻyicha hamkorlik kuchayib borayotganini taʼkidlaydi Shu bilan birga, O‘zbekiston va Albaniya o‘rtasidagi savdo aloqalari nisbatan kamtar bo‘lib qolmoqda, bu esa kengaytirish uchun katta imkoniyatlar mavjudligini ko‘rsatadi. 2024-yilda O‘zbekiston Albaniyaga qariyb 84,2 ming dollarlik mahsulot eksport qildi, Albaniyadan import esa 1,59 million dollarni tashkil etdi. Shu nuqtai nazardan, Prezident Bayram Begajning investitsiya forumidagi ishtiroki hamkorlikning yangi yo‘nalishlarini aniqlash, ikki tomonlama savdo va sarmoya oqimini rag‘batlantirish imkonini berishi mumkin Bunday kengroq sharoitda Germaniya Prezidenti Frank-Valter Shtaynmayer va Albaniya Prezidenti Bayram Begayning tashriflarini Yevropaning O‘zbekiston bilan iqtisodiy aloqalarini mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli sa’y-harakatlarining bir qismi sifatida ko‘rish mumkin. Ularning yuqori darajadagi munozaralar va sarmoyaga yo‘naltirilgan tadbirlardagi ishtiroki mamlakatning Markaziy Osiyoda savdo, sarmoya va sanoat hamkorligining rivojlanayotgan markazi sifatidagi rolining tobora ortib borayotgan e’tirofini aks ettiradi