Freedom Now qirg‘izistonlik faol Tilekmat Xudoybergen uuluning hibsga olinishi yuzasidan BMTga murojaat qildi

“Freedom Now” xalqaro inson huquqlari tashkiloti Qirg‘izistonda hibsda saqlanayotgan qirg‘izistonlik faol Tilekmat Kudaybergen uulu ishi yuzasidan shikoyat bilan BMTning noqonuniy hibsga olish bo‘yicha ishchi guruhiga murojaat qildi Shikoyat, Freedom Now bilan birgalikda Hausfeld xalqaro yuridik firmasi tomonidan tayyorlangan. Huquq faollarining fikricha, Birlashgan Arab Amirliklari rasmiylari faolni chet elda siyosiy boshpana so‘raganiga qaramay, noqonuniy hibsga olib, Qirg‘izistonga topshirgan “Qirg‘iziston hukumati Tilekmat Xudoybergen uuluni yillar davomida ta’qib qilib keladi va hatto mamlakat tashqarisida bo‘lganida ham siyosiy va ekologik faoliyati uchun jazolashga urinib keladi”, dedi Freedom Now huquqshunosi Adam Lxedmat. Unga ko‘ra, tashkilot BMT tuzilmalari faolni zudlik bilan ozod etish va tovon puli to‘lashni talab qilishini kutmoqda Tilekmat Kudaybergen uulu Qirg‘izistonda COVID-19 pandemiyasi davrida hukumatni tanqid qilib, korrupsiyaga qarshi chiqqani uchun mashhur bo‘ldi. 2021 yilda u prezident Sadir Japarovning konstitutsiyaviy islohotiga qarshi miting o‘tkazishga uringani uchun bir yarim yilga qamalgan edi. Sud uni hokimiyatni tortib olishga chaqirish va saylovchilarni pora olishda ayblab, aybdor deb topdi. Faolning o‘zi bu ishni siyosiy asosli, deb atagan Xudoybergen ozod etilgandan keyin uulu Kempirobod suv ombori atrofidagi hududning bir qismini O‘zbekistonga o‘tkazishga qarshi noroziliklarga qo‘shildi. 2022 yilning kuzida Qirg‘izistonda “Kempir-Obod ishi” deb nomlangan siyosatchilar va faollarni ommaviy hibsga olishlar boshlanganida, u mamlakatni tark etdi. Avval Qozog‘istonga, keyin Rossiyaga, keyin esa AQShdan boshpana oldi Faol xorijda bo‘lganida ham Qirg‘iziston rasmiylarini tanqid qilishda davom etgan. 2024-yil yanvarida Bishkek uni davlat to‘ntarishiga tayyorgarlik ko‘rishda sirtdan ayblab, xalqaro qidiruvga bergan 2024 yil noyabr oyida Xudoybergen uulu Dubayga keldi. Faolning so‘zlariga ko‘ra, sobiq deputat Emil Jamg‘irchiev bilan uchrashuvdan so‘ng uning pasporti yo‘qolib qolgan, keyin esa Qirg‘iziston iltimosiga ko‘ra politsiya tomonidan hibsga olingan. Keyinroq u qo‘yib yuborilgan, biroq hujjatlari yo‘qligi sababli deyarli olti oy davomida BAAni tark eta olmadi. Jamg‘irchiev ayblovlarni rad etdi Qirg‘iziston Milliy xavfsizlik davlat qo‘mitasi 2025-yilning 19-aprel kuni faol Bishkekka BAAdan olib kelingani haqida xabar berdi. Departamentning ma'lum qilishicha, u konstitutsiyaviy tuzumga qarshi og'ir jinoyatlarda gumon qilinmoqda Hozir Xudoybergen uulu hibsga olingan. 2026 yil fevral oyida unga rasman ayblov e'lon qilindi, shundan so'ng sud jarayoni boshlandi Bu ish fonida Qirg'iziston rasmiylari faolga aloqador boshqa ayblanuvchilarni ham ta'qib qilgan. Xususan, huquq faoli Rita Karasartova va yana bir qancha shaxslar ommaviy tartibsizliklar va hokimiyatni egallashga chaqirishlarda ayblanib, sud tomonidan aybdor deb topildi. Ularga sinov muddati va jarima belgilandi, shundan so‘ng ular sud zalida qo‘yib yuborildi Inson huquqlari tashkilotlari avvalroq Qirg‘izistonda Kempir-Obod kelishuvi va konstitutsiyaviy islohot atrofidagi norozilik namoyishlaridan so‘ng hukumat tanqidchilariga bosim kuchayganini e’lon qilgan edi Azattyk Asia © 2026 RFE/RL, Inc. | Barcha huquqlar himoyalangan