Armaniston-Ozarbayjon munosabatlari qanday bo'ladi? - Eldar Namozov MAZHUR

Armaniston Markaziy saylov komissiyasi 7 iyun kuni bo‘lib o‘tgan parlament saylovlari natijalarini rasman tasdiqladi: Bosh vazir Nikol Pashinyan boshchiligidagi “Fuqarolar shartnomasi” partiyasi parlamentda mutlaq ko‘pchilikni qo‘lga kiritdi, biroq yangi Konstitutsiyani qabul qilish bo‘yicha referendum o‘tkazishga ruxsat berish uchun konstitutsiyaviy ko‘pchilikka ega bo‘lmadi Saylovda hukmron “Fuqarolar shartnomasi” partiyasi 49,74 foiz ovoz olib, parlamentdagi ko‘pchilikni qo‘lga kiritib, hukumatni shakllantirish huquqini qo‘lga kiritdi Parlamentga kirishga muvaffaq bo‘lgan qolgan ikki siyosiy kuch revanshist kuchlar – tadbirkor Samvel Karapetyanning “Kuchli Armaniston” bloki (23,27 foiz ovoz) va sobiq prezident Robert Kocharyanning “Hayastan” bloki (9,9 foiz ovoz) bo‘ldi Ma'lumki, Armaniston Konstitutsiyasini o'zgartirish haqidagi talab Ozarbayjon bilan tinchlik shartnomasini imzolashning asosiy shartlaridan biridir Shu munosabat bilan ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda ko'plab hissiy va qarama-qarshi reaktsiyalar paydo bo'ldi. “Endi Ozarbayjon Armaniston Konstitutsiyasini oʻzgartirish talabidan voz kechishga majbur boʻladi” degan fikrdan “Agar Pashinyan konstitutsiyaviy koʻpchilikni qoʻlga kiritmagan boʻlsa, umuman, Armaniston bilan tinchlik oʻrnatishning nima keragi bor?” degan fikrdan. Modern.az saytining yozishicha, siyosatshunos Eldar Namzaov Armaniston-Ozarbayjon munosabatlarining kelajagi haqida fikr bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Armanistonda nima bo‘layotganini his-tuyg‘ularsiz tushunish kerak. Siyosatshunosga ko‘ra, armanistonlik saylovchilarning 40 foizdan ortig‘i revanshistik rejadagi siyosiy kuchlar uchun ovoz bergan. Bu holat yaqin kelajakda tinchlik shartnomasini imzolash eng oqilona g'oya emasligini ko'rsatadi. Boshqacha aytganda, arman jamiyati hali tinchlikka tayyor emas. "Adigi 6 yil oldin arman saylovchilarining 99,999 foizi agressiv yondashuvni qo‘llab-quvvatladi, hatto tinchlik evaziga bosib olingan hududlarning bir qismi qaytarilishini ham qabul qilmadi. Hozir ular ozchilikni tashkil etadi va saylovchilarning ko‘pchiligi Ozarbayjon bilan tinchlik uchun ovoz beradi. Bu Armaniston jamiyati o‘zgarganini va tinchlik sari intilayotganini ko‘rsatadi". Siyosatshunosning aytishicha, Armanistondagi saylovchilarning aksariyati revanshist siyosiy kuchlar arman cherkovi, xorijiy diaspora va Rossiya tomonidan ochiq va har tomonlama qo‘llab-quvvatlangan sharoitda Ozarbayjon bilan tinchlik o‘rnatish uchun ovoz bergan. "Ayniqsa, Rossiyada Prezident Putin boshchiligida Pashinyan hukumatiga qarshi ochiq siyosiy pozitsiya ko'rsatildi va Armanistonga qarshi iqtisodiy sanksiyalar qo'llandi. Bu Armaniston hukumatining saylovdagi muvaffaqiyatini yanada muhimroq qiladi". E.Namazovning soʻzlariga koʻra, Ozarbayjonga bosim oʻtkazishning iloji yoʻq (Armaniston Konstitutsiyasidan hududiy daʼvolarni olib tashlash soʻrovi boʻyicha), chunki muzokaralar jarayonida barcha jiddiy xalqaro ishtirokchilar bu talabning asosli ekanligini qabul qilgan. Vaziyatni toʻgʻri bilmagan ayrim shaxslar va noxolis tashkilotlar tomonidan alohida urinishlar boʻlishi mumkin, ammo Ozarbayjonning bunday ikkiyuzlamachilikka munosabati allaqachon dunyoga maʼlum”, - deydi u. Siyosiy ekspertning aytishicha, tinchlik kelishuvi va tinchlik jarayoni masalalarini aniq ajratish kerak. "Tinchlik kelishuvi tinchlik jarayonining boshlanishi boʻlishi mumkin, lekin ayni paytda tinchlik jarayoni avval boshlanib, maʼlum bir bosqichda tinchlik kelishuviga olib kelishi mumkin. Xalqaro tajriba shuni koʻrsatadiki, siyosiy va boshqa shartlarga koʻra ikkala stsenariy ham mumkin Bularning barchasidan kelib chiqadiki, bu saylovlardan keyin Ozarbayjon va Armaniston katta ehtimol bilan tinchlik jarayonini oldindan belgilangan doirada davom ettiradi - aloqa liniyalarini ochish (Zangezur yo'lagi), savdo aloqalarini o'rnatish, chegaralarni delimitatsiya va demarkatsiya qilish, jamoatchilik bilan aloqalarni kengaytirish bo'yicha uch tomonlama (Ozarbayjon-Armaniston-AQSh) kelishuvlarini amalga oshirish. Barqaror tinchlikka erishish uchun “tinchlikda birga yashash” bosqichidan o‘tish zarur Bu jarayonning asosiy ko‘rsatkichi yaqin orada tasdiqlanadigan Armanistonning yangi hukumati dasturida tinchlik jarayonining asosiy parametrlarini aks ettirishi hamda kelgusi oy boshida Anqarada bo‘lib o‘tadigan NATO sammitida Ozarbayjon, Armaniston, Turkiya va AQSh rahbarlarining mintaqada tinchlik o‘rnatish bo‘yicha barcha kelishuvlarni rasmiylashtirishi bo‘lishi kerak E.Namazov, shuningdek, tinchlik jarayoni ustuvor bo‘lsa-da, Qurolli Kuchlarimiz qo‘lga kiritilgan ko‘plab afzalliklarni asrab-avaylashi, mintaqadagi har qanday rivojlanish stsenariysiga tayyor turishi kerakligini ta’kidladi. "Tajriba shuni ko'rsatadiki, bu omil arman jamiyatini tinchlikka aylantirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi", - dedi u