“Davlatimiz rahbari tomonidan belgilab berilgan strategik vazifalar olimlar uchun yangi imkoniyatlar ochmoqda” – professor Gorxmaz Imanov

Fan va ta’lim vazirligi Matematika instituti Ijtimoiy iqtisodiy jarayonlarni noaniq modernizatsiyalash laboratoriyasi mudiri, AMEA muxbir a’zosi, professor Gorxmaz Imanov mamlakatimizning loyqa iqtisodiyot sohasidagi taniqli olimlaridan biridir. U loyqa mantiq nazariyasi asosida ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarning makro ko‘rsatkichlarini baholash yo‘nalishida muhim ilmiy tadqiqotlar olib borib, muhim natijalarga erishdi. Professor Gorxmaz Imanov turli darajadagi ijtimoiy-iqtisodiy tizimlardagi mavjud muammolarni hal qilish uchun samarali bosqich modellarini taklif qildi. Biz taniqli olim bilan uning 85 yillik yubileyi arafasida loyqa iqtisodiyotning rivojlanish istiqbollari, zamonaviy muammolar, raqamli transformatsiya jarayonlari, shuningdek, professorning serqirra ilmiy faoliyati haqida suhbatlashdik Hurmatli janob Gorxmaz, siz ko'p yillar davomida loyqa iqtisodiy modellar, sun'iy intellekt, qaror qabul qilish tizimlari va aqlli boshqaruv sohasida ishlaysiz. Oxirgi paytlarda erishgan eng muhim ilmiy natijalar va yutuqlaringiz haqida gapirib bersangiz? Keyingi paytlarda olingan asosiy ilmiy natijalar ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni boshqarishning yangi modellari va algoritmlarini ishlab chiqish bilan bog‘liq. Bugungi kunda sun’iy intellekt texnologiyalari ana shu model va algoritmlarda yetakchi o‘rinni egallab, zamonaviy boshqaruvning asosiy vositalaridan biri hisoblanadi. Loyqa mantiq usullarini qo'llash qaror qabul qilishda, ayniqsa murakkab, ko'p faktorli va noaniq sharoitlarda katta ahamiyatga ega Shuni ta'kidlashim kerakki, ijtimoiy-iqtisodiy tizim uchta asosiy ustunga qurilgan: iqtisodiyot, ijtimoiy soha va ekologiya. Mening ilmiy faoliyatim shu uch sohani qamrab oladi. Biz iqtisodiyotni boshqarish, iqtisodiy qarorlarning ijtimoiy oqibatlarini baholash, ekologik xavfsizlik va barqaror rivojlanishni modellashtirish uchun turli ilmiy yondashuvlarni ishlab chiqdik Men bu sohada qariyb 60 yildan beri ishlayman. Bu davrda ilmiy faoliyatim ikki bosqichda davom etdi. Birinchi bosqich ko'proq klassik iqtisodiy-matematik usullar bilan bog'liq edi. Bu davrda Ozarbayjonning ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarini stoxastik dasturlash, ekonometrik modellar, tarmoqlararo balans modellari asosida tahlil qilish, boshqarish va prognozlash yo‘nalishida ilmiy tadqiqotlar olib bordim Ikkinchi bosqich 2001 yilda boshlandi. Shu davrdan boshlab men ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni boshqarishda loyqa modellarni qo'llash bilan jiddiy shug'ullana boshladim. Keyingi yillarda erishgan asosiy natijalarimiz ham shu yo‘nalishni qamrab oladi. Loyqa yondashuvlar orqali iqtisodiy jarayonlarni yanada aniqroq baholash, xatarlarni oldindan aniqlash, qaror qabul qilishning muqobil variantlarini solishtirish va optimal boshqaruv mexanizmlarini yaratish mumkin bo'ldi Kelajakdagi iqtisodiy boshqaruv tizimi sun’iy intellekt, loyqa mantiq va katta ma’lumotlar sintezi asosida shakllantirilishiga ishonaman. Shu bois bu borada olib borayotgan tadqiqotlarimiz ham nazariy, ham amaliy jihatdan muhim ahamiyatga ega Siz rahbarlik qilayotgan laboratoriyada hozirda qanday dolzarb tadqiqot yo‘nalishlari olib borilmoqda? Bu ishlarning mamlakat iqtisodiyotini boshqarish va prognozlashtirishga qo‘shgan hissasi qanday? Hozir men rahbarlik qilayotgan laboratoriyada asosiy tadqiqot yo‘nalishi ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni boshqarishning loyqa modellarini ishlab chiqish va qo‘llashdan iborat Yaqinda laboratoriyada “Iqtisodiy tizimni boshqarishning noaniq modellari” ilmiy-tadqiqot loyihasi doirasida ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni boshqarish, baholash va prognozlashning yangi ilmiy yondashuvlari ishlab chiqildi. Ushbu tadqiqotda intuitiv loyqa mantiq, loyqa entropiya va DEMATEL usullariga asoslangan holda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish ko‘rsatkichlarini yanada aniqroq o‘lchash, iqtisodiyotni diversifikatsiyalash tahlili, moliyaviy barqarorlik indeksini hisoblash, makroiqtisodiy, ijtimoiy, ekologik va moliyaviy xavfsizlikni baholash uchun yangi modellar taklif etildi. Shu bilan birga, yashil iqtisodiyotning rivojlanish darajasini aniqlash, axborot iqtisodiyoti va inson kapitalini rivojlantirish sifatini baholashning zamonaviy metodologiyalari ishlab chiqildi Laboratoriyada alohida e’tibor qaratilayotgan yo‘nalishlardan biri – yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish masalalari. Shunday qilib, “Yashil iqtisodiyot rivojlanishini baholashning noaniq modellari” tadqiqot ishida Ozarbayjon Yashil rivojlanish indeksini (GGI) baholash va modellashtirish maqsadida loyqa naqshni aniqlash modeli (FPRM) taklif qilindi. Model noaniqlik va noaniqlikni hisobga olgan holda baholashning aniqligini oshiradi, GGI ko'rsatkichlari darajasini aniqlash va ushbu ko'rsatkichlarga turli xil aralashuvlarning mumkin bo'lgan ta'sirini simulyatsiya qilish imkonini beradi. Hisob-kitoblar ushbu model Ozarbayjonda yashil rivojlanish darajasini baholashda samarali ekanligini ko‘rsatdi. Tadqiqot barqaror rivojlanish yo'lida dalillarga asoslangan siyosatni shakllantirishning ilmiy metodologiyasini taqdim etadi. Boshqa tegishli yo'nalishdagi tadqiqot ishi "Ijtimoiy barqarorlik sifat darajasini baholashning noaniq modellari" ni ishlab chiqishga bag'ishlangan. Ushbu tadqiqot doirasida hayot sifati, ijtimoiy kapital, inson kapitali, asosiy inson ehtiyojlari, iqtisodiy xavfsizlik, ijtimoiy birlik va ijtimoiy imkoniyatlarni baholash uchun turli xil noaniq modellar taklif qilingan. Shuningdek, ijtimoiy harakatchanlikni bashorat qilish uchun loyqa lingvistik Markov zanjiri modeli ishlab chiqilgan. Taklif etilayotgan yondashuvlar ijtimoiy barqarorlikning asosiy ko‘rsatkichlarini yanada moslashuvchan va real baholashga, ijtimoiy xavflarni aniqlashga va ijtimoiy siyosatni ilmiy asosda shakllantirishga xizmat qiladi Umuman olganda, laboratoriya tadqiqotlarining asosiy hissasi shundaki, u mamlakat iqtisodiyotini boshqarish va prognozlash uchun aniqroq, moslashuvchan va amaliy qarorlar qabul qilish vositalarini yaratadi. Ushbu yondashuvlar iqtisodiy siyosat samaradorligini oshirish, xavflarni kamaytirish va strategik rejalashtirishni kuchaytirishga qaratilgan Shuni ham ta'kidlashim kerakki, olingan ilmiy natijalar nufuzli xalqaro jurnallarda yuqori ma'lumot indeksiga ega bo'lib, bu olib borilayotgan tadqiqotning dolzarbligining ko'rsatkichidir Zamonaviy davrda davlat boshqaruvida sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar alohida ahamiyatga ega. Sizningcha, Ozarbayjonning yangi raqamli arxitekturasini shakllantirish hamda Prezident Ilhom Aliyev tomonidan davlat va ilmiy muassasalar oldiga ushbu sohada belgilab berilgan strategik vazifalar qanday maqsadlarga xizmat qiladi? Avvalo, ta’kidlashim kerakki, zamonaviy davrda Prezident Ilhom Aliyev rahnamoligida mamlakatimizda raqamlashtirish, innovatsiyalar va sun’iy intellekt sohalariga qaratilayotgan e’tibor Ozarbayjonning kelajakdagi rivojlanish strategiyasining muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Davlat boshqaruviga yangi texnologiyalar joriy etilayotgani, elektron xizmatlardan foydalanish ko‘lami kengaytirilayotgani, raqamlashtirish jarayonlari jadallashtirilgani, boshqaruvning innovatsion mexanizmlari yo‘lga qo‘yilgani mamlakatimiz taraqqiyotini yangi bosqichda belgilab beruvchi omillardir. Bu siyosat davlat resurslaridan samaraliroq foydalanish, shaffoflikni oshirish va tezkor qarorlar qabul qilish uchun keng imkoniyat yaratadi Ko'p yillar davomida sun'iy intellekt, katta ma'lumotlar, matematik modellashtirish va raqamlashtirish sohasidagi fundamental tadqiqotlar amaliy qo'llash bosqichiga kirmoqda. Davlatimiz rahbari janob Ilhom Aliyev tomonidan belgilab berilgan strategik vazifalar olimlar oldiga yangi imkoniyatlar ochib, mas’uliyatini yanada oshirmoqda. Ilmiy muassasa va tashkilotlarning dolzarb muammolarga yo‘naltirilgan izlanishlar olib borishi, davlat boshqaruvi, iqtisodiy prognozlash, risklarni baholash va qarorlar qabul qilish tizimlarini rivojlantirishda yanada faol ishtirok etishi uchun real zamin yaratilmoqda Joriy yilning 11 fevral kuni davlat rahbari “Ozarbayjonning yangi raqamli arxitekturasi” deb nomlangan yagona chora-tadbirlar rejasiga bag‘ishlangan yig‘ilishda so‘zlagan nutqida davlat muassasalarida sun’iy intellektni qo‘llash keng yo‘lga qo‘yilishi kerakligini ta’kidladi. Bugungi kunda bu sohada yetakchi mamlakatlarda shunday. Prezident Ilhom Aliyev, shuningdek, boshqaruv organlarida vakillik qilayotgan odamlarning sun’iy intellektdan keng foydalanishi muhimligini ta’kidladi. Davlat rahbarining bu fikrlari zamonaviy boshqaruv tizimida raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarini qo‘llashni yanada kengaytirish zarurligini yana bir bor ko‘rsatadi. Davlat boshqaruvida qarorlarni yanada aniqroq, operativ va ilmiy asosda qabul qilish maqsadida sun’iy intellektdan keng foydalanish xalqaro amaliyotda allaqachon keng tarqalgan Asosiy kutilayotgan narsa shundaki, Ozarbayjonda yangi raqamli arxitektura shakllanar ekan, sun’iy intellektga asoslangan boshqaruv tizimlari va “aqlli” iqtisodiy tahlil mexanizmlari yanada rivojlanadi. Bu jarayon mamlakatning raqobatbardoshligini oshiradi, inson kapitalini rivojlantirishga, fan va menejment o‘rtasidagi aloqani mustahkamlaydi. yaratadi. Bu borada amalga oshirilayotgan siyosat uzoq yillar davomida olib borilgan ilmiy izlanishlarni real natijaga aylantirish uchun ham tarixiy imkoniyat yaratadi, deb hisoblayman Domla Qo‘rxmaz, Lutfiy Zoda bilan ilmiy hamkorligingiz, tanishligingiz haqida nima deya olasiz? Bu munosabatlar ilmiy faoliyatingizga qanday ta'sir ko'rsatdi? Avvaliga prof. Lutfi Zadening Ozarbayjonga birinchi tashrifi 1965 yilda bo‘lib o‘tgan.Olim Qora dengizdagi “Admiral Naximov” termal kemasini avtomatik boshqarish muammolariga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy konferensiya (The International Automatic Control Federation – IFAC) doirasida Ozarbayjonda bir necha kun bo‘lgan. O‘shanda biz aspiranturaga endigina qabul qilingan yosh tadqiqotchilar edik, Zadedek buyuk olimning Bokuga kelishi biz uchun juda muhim voqea edi Lutfiy Zoda bilan uchrashish ilmiy faoliyatimdagi muhim bosqich ekanligini alohida ta’kidlamoqchiman. U bilan ilk bor 2001 yili xalqaro anjumanlardan birida tanishganman. O‘sha uchrashuvdan so‘ng oramizda ilmiy aloqalar, o‘zaro hamkorlik yo‘lga qo‘yildi. Keyingi yillarda bu muloqot loyqa iqtisodiyot sohasidagi faoliyatimga katta turtki berdi Lutfiy Zoda loyqa mantiq nazariyasini asosan gumanitar va iqtisodiy sohalarda qo‘llashni maqsad qilganligini tez-tez ta’kidlagan. Biroq, dastlabki kunlarda bu nazariya texnika va aniq fanlarda ko'proq qo'llanila boshlandi. Shu nuqtai nazardan, sun'iy intellektni iqtisodiyotda qo'llash unga alohida qiziqish uyg'otdi 2006 yilda Ispaniyada bo‘lib o‘tgan xalqaro konferensiyada nutq so‘zladim va fursatdan foydalanib, prof. Men Lutfiy Zodaning oldiga kelib, tadqiqotim haqidagi fikrini so‘radim. U men taqdim etgan yondashuvni ijobiy baholadi va bu yo'nalishni juda qiziq deb bilishini aytdi. Lutfi Zade bilan so‘nggi uchrashuvim Finlyandiyada bo‘lib o‘tgan. Har bir uchrashuvimiz men uchun ham ilmiy, ham ma’naviy jihatdan qadrli edi. U bilan muloqot har doim yangi g'oyalar, yangi yondashuvlar va kelajakdagi tadqiqot yo'nalishlari haqida o'ylashga turtki bo'ldi Loyqa iqtisodiyot sohasidagi xalqaro ilmiy faoliyatingiz va nashrlaringiz haqida nima deya olasiz? Shuni ta’kidlashni istardimki, Lutfi Zoda shogirdi, Ispaniya Qirollik Iqtisodiyot-moliya fanlari akademiyasi prezidenti, professor Xayme Xil Aluxa Zade nazariyasini iqtisodga tadbiq etish bo‘yicha tizimli tadqiqotlarni 1987-yildan boshlab, bu sohadagi asosiy maktablardan birini shakllantirgan edi. Bu yil uning 90 yilligi nishonlanadi. O‘sha yubiley munosabati bilan qator mamlakatlar olimlari ishtirokida “Loyqa iqtisodiyot yaratuvchilari va asoslari” nomli fundamental kitob tayyorlanmoqda Kitob Italiya, Polsha, Ispaniya va Ozarbayjon olimlari hammualliflaridir. Nashrda turli mamlakatlardagi noaniq iqtisodiyotni shakllantirishga hissa qo‘shgan yetakchi olimlar va ilmiy maktablar taqdim etilgan. Men ushbu soha rivoji va mamlakatimiz olimlarining Ozarbayjon yo‘nalishidagi ilmiy hissalarini taqdim etayotgan mualliflar qatoridaman Bu ilmiy yo‘nalish cho‘qqisida turgan shaxs, shubhasiz, buyuk olim Lutfiy Zodadir. Kitobda, avvalo, uning nazariy merosi, so‘ngra bu maktabni davom ettirayotgan olimlar faoliyati keng aks ettirilgan. Bu ilmiy vorislik tarixida ham, loyqa iqtisodiyotning xalqaro miqyosda rivojlanishida ham muhim hujjat bo'ladi Bir jihatni ta’kidlamoqchiman. Uchrashuvlarimizdan birida Zade menga ochiqchasiga loyqa mantiqni iqtisodiy qo‘llashga ixtisoslashgan olimlar bilan hamkorlik qilish foydali bo‘lishini aytdi va uning shogirdi, professor Xayme Xil Aluxa bilan hamkorlik qilishni tavsiya qildi. Hatto shaxsan u bilan bog‘lanib, men bilan uchrashishini so‘radi Bokuga qaytganimdan ko'p o'tmay, men Ispaniyaga tashrif buyurish va barcha tashkiliy masalalarda yordam berish taklifini oldim. 2006 yilda men Ispaniyaga bordim va o'sha paytdan boshlab professor Xayme Xil Aluxa va uning ilmiy maktabi bilan yaqin hamkorlikni boshladim. Bu aloqalar qariyb 20 yildan beri davom etib, qator muhim ilmiy natijalarga erishildi 2006 yil mening xalqaro ilmiy faoliyatimda alohida bosqich sanaladi. O‘sha yili professor Xayme Xil Aluxaning ko‘magi va tavsiyasi bilan Ispaniyadagi nufuzli “Fuzzy Economy” jurnalida birinchi maqolam chop etildi. Bu men uchun loyqa iqtisodiyot sohasida xalqaro ilmiy makonga integratsiyalashuv nuqtai nazaridan muhim voqea bo'ldi. Keyingi davrda ham shu yo‘nalishdagi izlanishlarimni, turli ilmiy maqola va loyihalarimni davom ettirdim va tadqiqot ishlarini ochib berdi 2013-yilda Ispaniya Qirollik Iqtisodiyot-moliya fanlari akademiyasiga a’zo etib saylanganim ushbu hamkorlikning muhim natijalaridan biri bo‘ldi.Ushbu akademiyaga a’zolik o‘ta qat’iy ilmiy mezonlar asosida amalga oshiriladi va a’zolikka faqat yuksak ilmiy natijalarga ega olimlar saylanishi mumkin. Buni nafaqat shaxsiy muvaffaqiyat, balki Ozarbayjon ilm-faniga berilgan yuksak baho deb bilaman Qolaversa, o‘tgan yili Ispaniya Qirollik Iqtisodiyot-moliya fanlari akademiyasi tomonidan ilmiy yutuqlarimni yoritib, 20 yillik ilmiy faoliyatim va natijalarimni yuksak baholagan holda “Loyqa iqtisod modellari” nomli kitob chop etildi. Bu nashr men uchun nafaqat shaxsiy muvaffaqiyat, balki Ozarbayjon ilm-fanining xalqaro miqyosda tan olinganligining ko‘rsatkichidir So‘nggi yillarda erishilgan ilmiy natijalar xalqaro qiziqish uyg‘otmoqda. Ayni paytda mening “Iqtisodiy faoliyatning ijtimoiy oqibatlari: noaniq modellar” nomli yangi kitobim Angliyaning nufuzli Kembrij universiteti tomonidan nashrga qabul qilingan va yaqin oylarda nashr etilishi kutilmoqda. Bu men uchun juda muhim. Ayniqsa, ozarbayjon olimlarining bunday nufuzli ilmiy markazda chop etilgan asarlari juda kam. Mavzuning mohiyati shundan iboratki, aksariyat ijtimoiy ko'rsatkichlarni klassik o'lchov birliklari bilan to'liq va to'g'ri baholash mumkin emas. Masalan, hayot sifati, ijtimoiy farovonlik, qoniqish darajasi, ijtimoiy adolat kabi tushunchalar ko‘p qirrali va nisbiydir. Shuning uchun bunday ko'rsatkichlarni o'rganishda eng samarali yondashuvlardan biri loyqa modellardir Qo‘rqmas ustoz, zamonaviy sun’iy intellekt texnologiyalarining bugungi rivojlanish bosqichini qanday baholaysiz? Ushbu sohadagi asosiy tendentsiyalar qanday va ularning ilmiy va amaliy afzalliklari nimada? Bugungi kunda sun'iy intellekt sohasida asosan uchta yetakchi texnologiya mavjud. Birinchisi - mashinani o'rganish (Machine Learning), ikkinchisi - chuqur o'rganish (Deep Learning), uchinchisi - katta til modellari (Large Language Models). Mashinani o'rganish - bu turli klassik va zamonaviy usullarni birlashtirgan kengroq tushunchadir. Bunga ekonometrik modellar, loyqa modellar, matematik dasturlash texnikasi, muvozanat modellari va boshqa analitik yondashuvlar kiradi Sun'iy intellekt sohasidagi ikkinchi muhim yo'nalish - chuqur o'rganish texnologiyalari. Chuqur o'rganish asosan inson miyasining ishlash tamoyillarini modellashtiruvchi neyron tarmoqlarga asoslangan. Ushbu tizimlar bizga katta hajmdagi ma'lumotlarni qayta ishlash, murakkab munosabatlarni aniqlash va vaqt o'tishi bilan yaxshilash imkonini beradi. Ushbu texnologiyalar zamonaviy davrda ko'plab aqlli echimlarning asosidir. Bugungi kunda sun'iy intellekt sohasida mutlaqo yangi yondashuvlar shakllanmoqda va bu jarayon juda tez davom etmoqda. Ayniqsa, so'nggi yillarda keng ko'lamli til modellarining paydo bo'lishi sun'iy intellektning rivojlanishida yangi bosqichni ochdi. Taxminan 2021-2022 yillarda bu yo'nalish yanada jadal rivojlana boshladi va tadqiqot imkoniyatlari sezilarli darajada kengaydi Keng til modellarining asosiy afzalliklaridan biri bu inson nutqini, og'zaki nutqini tushunish, qayta ishlash va hisoblash tekisligiga tarjima qilish qobiliyatidir. Yana bir muhim afzallik audio va vizual ma'lumotlarni qayta ishlash bilan bog'liq. Zamonaviy sun'iy intellekt tizimlari inson ovozi, tasviri, turli ob'ektlarning fotosuratlari va tasvirlarini tahlil qilish va ulardan xulosa chiqarish qobiliyatiga ega Uchinchi afzallik - qisqa vaqt ichida aniqroq va optimal natijalarga erishish. An'anaviy usullar bilan uzoq vaqt talab qiladigan ko'plab jarayonlar sun'iy intellekt orqali tezroq va samarali bajarilishi mumkin. Shuning uchun kelajakning boshqaruv tizimlari sun'iy intellektga asoslanadi Iqtisodiy jarayonlarni modellashtirishda loyqa mantiq va sun'iy intellekt usullarini qo'llash kelajakda qanday yangi imkoniyatlar va istiqbollarni va'da qilmoqda? Ushbu sohada erishilgan amaliy natijalarni qanday baholaysiz? Kelajakda mashinasozlik, loyqa mantiq, ekonometrik yondashuvlar va matematik dasturlash usullarining integratsiyasi iqtisodiyotni boshqarishda mutlaqo yangi imkoniyatlar yaratadi, deb hisoblayman. Ya’ni, sun’iy intellekt va loyqa mantiq nafaqat texnologik sohaning, balki ijtimoiy-iqtisodiy boshqaruvning ham kelajagi hisoblanadi Men ko'p yillar davomida mashinani o'rganish va chuqur o'rganishning nazariy asoslari bilan shug'ullanaman. 60 yillik ilmiy faoliyatim davomida ushbu sohalarda to‘plagan bilim va tajribam sun’iydir. ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni boshqarishda intellektual usullarni qo‘llashni men uchun tabiiy va mantiqiy jarayonga aylantirdi. Bu so'nggi yillardagi tasodifiy qiziqish emas, balki uzoq muddatli ilmiy izlanishlar natijasidir 2014-yilda men Indoneziyada bo‘lib o‘tgan xalqaro konferensiyada loyqa modellar asosida moliyaviy barqarorlikni baholash bo‘yicha ma’ruza qilgandim. Taqdim etilgan model Indoneziya Markaziy bankining e'tiborini tortdi va ushbu muassasa tomonidan sotib olindi va amalga oshirildi. Quvonarlisi, ushbu model bugungi kunda ham qo'llaniladi va o'z samaradorligini saqlab qoladi Keyinchalik bu yondashuv kengroq geografiyaga tarqala boshladi. Men olgan ma’lumotlarga ko‘ra, hozirda bu model dunyoning 41 davlatida turli shakllarda qo‘llanilmoqda. Bu fakt loyqa iqtisodiy modellar nafaqat nazariy qiziqish uyg‘otadi, balki real boshqaruv tizimlarida amaliy natijalar beradi Sun'iy intellekt texnologiyalari rivojlanishi bilan modellarimizga qiziqish ham ortib bormoqda. Chunki davlatlar va moliya institutlari noaniqlik sharoitida yanada moslashuvchan, aniqroq va oqilona qaror qabul qilish mexanizmlariga muhtoj. Loyqa mantiq bu bo'shliqni to'ldiradigan muhim vositalardan biridir. So'nggi yillarda Ozarbayjonda sun'iy intellekt, raqamlashtirish va innovatsion menejment sohasida qo'yilgan qadamlar ushbu tadqiqotlarni amaliy qo'llash uchun yangi imkoniyatlar yaratmoqda Yoshlarning ilm-fanga qiziqishini oshirish, ularni ilmiy-tadqiqot faoliyatiga keng jalb etish bugungi kunda eng ko‘p muhokama qilinayotgan va dolzarb masalalardan biridir. Sizning boy ilmiy va boshqaruv tajribangizga tayangan holda, sizning fikringizcha, zamonaviy davrda yosh olimlar va yuqori malakali ilmiy kadrlar tayyorlash uchun qanday zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish zarurligi haqida so‘ramoqchimiz? Yoshlarni fanga, ayniqsa, matematika va amaliy fanlarga keng jalb etishda muayyan muammolar mavjud. Matematika fani hamisha mashaqqatli mehnat, sabr-toqat va alohida fikrlash tarzini talab qiladi. Har bir yoshning bu yo'nalishga moyilligi va tayyorgarligi bir xil emas. Bizning faoliyat sohamiz ko'p qirrali va o'ta murakkab ilmiy yo'nalishlarni o'z ichiga oladi. Chunki bu soha bir qancha fanlar chorrahasida joylashgan. Ushbu sohada muvaffaqiyatga erishish uchun siz iqtisod, matematika, texnologiya, mantiqiy fikrlash va zamonaviy dasturlash yondashuvlarini birgalikda o'rganishingiz kerak. Bu alohida harakat talab qiladi Yana bir muhim masala - moddiy rag'batlantirish. Afsuski, ko‘plab yoshlar ilm-fanga qiziqsa-da, moliyaviy jihatdan foydaliroq sohalarga murojaat qilmoqda. Shu bois iqtidorli yoshlarning ilm-fanga kelishi uchun davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash, grant dasturlari, munosib ish haqi, xalqaro tajriba imkoniyatlari va ilmiy muhitni kuchaytirish, bu borada targ‘ibot-tashviqot ishlarini olib borish zarur O‘ylaymanki, bu borada tizimli qadamlar qo‘yilsa, Ozarbayjon fani yaqin yillarda mehnat bozori talablariga javob beradigan yangi avlod olimlari va yuqori malakali kadrlarni tayyorlashi mumkin AMEA Prezidiumi Jamoatchilik bilan aloqalar, matbuot va axborot bo‘limi Elektron axborot sektori mudiri