Dunyo 39 kun futboldan nafas oladi - Mashhur sharhlovchining qiziqarli maqolasi

JCH-2026 boshqacha bo'ladi: 3 ta mezbon, 48 ta jamoa, 104 ta o'yin Bugun Boku vaqti bilan soat 23:00da Meksika - Janubiy Afrika o'yini bilan futbol bo'yicha 23-jahon chempionati boshlanadi. 19 iyulga qadar davom etadigan jahon chempionati ham format, ham geografik jihatdan misli ko'rilmagan yangiliklari bilan yodda qoladi 2026-yilgi jahon chempionati birinchi marta 48 ta jamoa ishtirokida o‘tkaziladi, oldingilar soni 32 ta edi. FIFAning fikricha, bu kengayish ham raqobatni kuchaytiradi, ham ko'proq mamlakatlarga jahon futbolining eng katta sahnasida o'ynash imkoniyatini beradi. Ishtirokchilar sonining kengayishi turnir formatiga ham ta'sir ko'rsatdi. Endi jamoalar har birida 4 nafardan ishtirokchi bo‘lgan 12 guruhga bo‘lingan holda kuch sinashadi. Guruh g‘oliblari va ikkinchi o‘rin egalari bilan bir qatorda uchinchi o‘rinni egallagan eng yaxshi sakkizta jamoa pley-off bosqichiga yo‘llanma oladi. Natijada jahon chempionati dasturiga yangi bosqich – 1/16 final o‘yinlari kiritildi O‘zbekiston, Iordaniya, Kabo-Verde va Kyurasao terma jamoalari o‘z tarixida ilk bor jahon chempionatida ishtirok etadi. Ayniqsa, Kyurakaoning jahon chempionatiga chiqqani diqqatga sazovor. Karib dengizida joylashgan ushbu orol davlati jahon chempionatida o'ynash uchun eng kichik hudud va eng kam aholiga ega davlat bo'ladi Qolaversa, ayrim jamoalar uzoq tanaffusdan so'ng jahon chempionatiga qaytishmoqda. 1974 yildan keyin Kongo Demokratik Respublikasi va Gaiti, 1986 yildan keyin Iroq, 1998 yildan keyin esa Avstriya, Norvegiya va Shotlandiya jahon chempionatida ishtirok etadi Jahon chempionati tarixda ilk bor bir vaqtning o‘zida uch davlat – AQSh, Kanada va Meksikada o‘tkaziladi. Shu tariqa Meksika uchinchi marta (ilgari 1970 va 1986 yillarda) jahon chempionatiga mezbonlik qilgan birinchi davlatga aylanadi. Kanada birinchi marta jahon chempionati tashkilotchisi Turnir o'yinlari 16 ta shaharda bo'lib o'tadi, ulardan 11 tasi AQShda, 3 tasi Meksikada va 2 tasi Kanadada joylashgan. Jahon chempionati doirasida jami 104 ta o‘yin bo‘lib o‘tadi. Ulardan 78 tasi AQShda bo'lib o'tadi. Kanada va Meksika 13 tadan o'yin o'tkazadi. Musobaqa o'tkaziladigan stadionlar orasida faqat bittasida jahon chempionati o'yinlariga mezbonlik qilgan. Gap Mexiko shahridagi afsonaviy “Atstek” stadioni haqida ketmoqda. Qizig'i, 1994 yilda AQShda bo'lib o'tgan jahon chempionatidagi stadionlarning birortasi bu safar foydalanilmaydi Jahon chempionati okeanning narigi qirg‘og‘ida o‘tkazilayotgani bois, aksariyat o‘yinlar Boku vaqti bilan tunda yoki ertalab boshlanadi. Jumladan, Turkiya milliy terma jamoasining 14 iyun kuni Avstraliyaga qarshi o‘yini soat 08:00da, Paragvay bilan 20 iyun kuni soat 07:00da, 26 iyun kuni AQShga qarshi o‘yini esa 06:00da boshlanadi. O‘zbekiston milliy terma jamoasining 18 iyun kuni Kolumbiyaga qarshi o‘yini soat 06:00da, Portugaliyaga qarshi 23 iyun kuni soat 21:00da, Kongo DR bilan o‘yini 28 iyun kuni soat 03:30da boshlanadi Avvalgilari kabi bu jahon chempionatida ham ko'plab yangi rekordlar qayd etiladi, oldingi yutuqlar yangilanadi. Portugaliya terma jamoasi yetakchisi Krishtianu Ronaldu oltinchi urinishida jahon chempioni bo‘lish orzusini amalga oshirishga harakat qiladi. U oltinchi jahon chempionatida ham gol urib, o‘z rekordini yaxshilashi mumkin. Yana bir afsona Lionel Messi Argentina terma jamoasi safida jahon chempionatlaridagi o‘yinlar sonini oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi: hozirda uning hisobida 26 ta o‘yin bor Futbolchilar haqida gapiradigan bo'lsam, Ozarbayjon Premer-ligasi vakili bo'lgan futbolchi birinchi marta jahon chempionatida ishtirok etishi mumkin. “Turon Tovuz”ning 34 yoshli himoyachisi Roderik Miller Panama terma jamoasi azosi hisoblanadi. Eslatib o‘tamiz, sovet davrida “Neftchi”ning ikki futbolchisi – Anatoliy Banishevskiy va Eduard Markarov SSSR terma jamoasi tarkibida 1966 yilgi jahon chempionatida qatnashish baxtiga muyassar bo‘lgandi Koeffitsientlarga kelsak, dunyodagi yetakchi sport statistikasi va tahliliy kompaniyalaridan biri bo'lgan Opta ma'lumotlariga ko'ra, Ispaniya terma jamoasining chempionatda g'alaba qozonish ehtimoli yuqori - 15,98%. Fransiya (12,88%), Angliya (10,84%), Argentina (10,05%) va Portugaliya (7,08%) ham ushbu reytingning kuchli beshligidan joy olgan. Ulardan keyin Braziliya (6,60%), Germaniya (5,90%), Niderlandiya (3,87%) va Norvegiya (3,47%) Turkiya terma jamoasining chempion bo'lish ehtimoli bor-yo'g'i 1,10 foiz. Vaholanki, futbol tadqiqotlari va tahliliy markazi “CIES Football Observatory” reytingiga ko‘ra, ikki turkiyalik futbolchi – Kenan Yildiz dunyoning eng qimmat 10 nafar futbolchisi qatoriga kiradi. (133 million yevro) va Arda Guler (124,8 million yevro) bu jamoaning kelajagini intiqlik bilan kutish uchun sababdir So'nggi yillarda ko'rsatgan barqaror va yuqori saviyadagi o'yin Ispaniya terma jamoasini JCh-2026ning asosiy favoritlaridan biriga aylantirdi. Jamoa JCh oldidan eng nufuzli turnir hisoblangan EVRO-2024da g'olib chiqdi. O‘sha musobaqada ispanlar Xorvatiya (3:0), Italiya (1:0), Germaniya, Fransiya va Angliya (so‘nggi uch raqib bir xil – 2:1) kabi raqiblarini mag‘lub etishga muvaffaq bo‘lgandi Ispaniya terma jamoasi to'p nazorati va qisqa paslarga asoslangan o'yin uslubi bilan ajralib turadi. Aynan shu xususiyat uni engish qiyin jamoalardan biriga aylantirdi. Oxirgi uch yilda hech bir raqib Ispaniyani rasmiy o‘yinlarning asosiy va qo‘shimcha taymlarida mag‘lub eta olmadi. Bu davrda jamoa faqat 2024 yilgi o‘rtoqlik o‘yinida Kolumbiyaga (0:1), o‘tgan yili UEFA Millatlar Ligasi finalida Portugaliyaga penaltilar seriyasida (asosiy va qo‘shimcha vaqtda 2:2, penaltida 3:5) mag‘lub bo‘lgan edi Jamoa bosh murabbiyi Luis de la Fuentega futbolchi sifatida asosiy terma jamoada o'ynash nasib etmadi. Murabbiy sifatida u Ispaniyaning U-19, U-21 va U-23 jamoalarida muvaffaqiyat qozondi, 2022 yilda asosiy terma jamoaga ko'tarildi va u bilan birga Yevropa chempioni unvonini ham qo'lga kiritdi Ispaniya terma jamoasining asosiy afzalliklaridan biri uning keng va sifatli tarkibidir. Jamoaning tayanchini asosan “Barselona” futbolchilari tashkil etadi. Ketma-ket ikkinchi mavsum Ispaniya chempioniga aylangan klubning 8 nafar vakili JCh-2026 uchun terma jamoadan joy oldi. Bular zaxira darvozaboni Joan Garsiya, himoyachilar Erik Garsiya va Pau Kubarsi, yarim himoyachilar Gavi va Pedri, hujumchilar Ferran Torres, Dani Olmo va o'tgan yilgidek bu yil ham "Oltin to'p" uchun asosiy nomzodlardan biri bo'lgan 18 yoshli Lamin Yamal Jamoa tarkibida Angliya chempioni “Arsenal”ning uch nafar futbolchisi bor. Bular darvozabon David Raya, yarim himoyachilar Mikel Merino va Martin Zubimendi. Qiziq, bu safar Ispaniya terma jamoasiga “Real Madrid”dan hech kim chaqirilmadi Shunday qilib, so‘nggi yillardagi muvaffaqiyatli natijalar, uzoq davom etgan mag‘lubiyatsiz seriya, Luis de la Fuente boshchiligida shakllangan barqaror jamoa modeli va kuchli tarkib Ispaniyani JCh-2026 asosiy favoritlaridan biriga aylantirdi va 2010 yildan beri ikkinchi jahon chempioni bo‘lish imkoniyatini oshirdi JCH-2026da guruhlar tarkibi (jamoalar “Opta” reytingiga ko‘ra tartiblangan): “A” guruhi: Meksika, Janubiy Koreya, Chexiya, JAR B guruhi: Shveytsariya, Kanada, Bosniya va Gertsegovina, Qatar C guruhi: Braziliya, Marokash, Shotlandiya, Gaiti D guruhi: Turkiya, AQSH, Paragvay, Avstraliya E guruhi: Germaniya, Ekvador, Kot-d'Ivuar, Kyurasao F guruhi: Gollandiya, Yaponiya, Shvetsiya, Tunis G guruhi: Belgiya, Misr, Eron, Yangi Zelandiya H guruhi: Ispaniya, Urugvay, Saudiya Arabistoni, Kabo-Verde I guruh: Fransiya, Norvegiya, Senegal, Iroq J guruhi: Argentina, Avstriya, Jazoir, Iordaniya “K” guruhi: Portugaliya, Kolumbiya, Kongo DR, O‘zbekiston L guruhi: Angliya, Xorvatiya, Gana, Panama Rasim MOVSUMOV, sport sharhlovchisi