Demografik raqobat: Ozarbayjon qanday qilib Armanistondan 4 baravar yaxshiroq bo'ldi?

Demografik omil davlatlarning geosiyosiy salmog‘i, iqtisodiy barqarorligi va milliy xavfsizlik salohiyatini belgilab beruvchi eng asosiy strategiya elementidir. Zamonaviy dunyoda harbiy va sanoat qudratining asosiy harakatlantiruvchi kuchi bevosita intellektual va jismoniy inson kapitali miqdoriga bog'liq. Shu sababli ham mehnat resurslari balansi mamlakatlarning kelajakdagi rivojlanish chegaralarini va inqirozlarga chidamliligini belgilab beruvchi ajralmas strategik resurs hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, Ozarbayjon va Armaniston o‘rtasidagi demografik salohiyatni solishtirish Bokuning raqibidan muhim ustunlikka ega ekanligini yaqqol ko‘rsatib turibdi Modern.az xabar berishicha, Ozarbayjon va Armaniston SSRda tug‘ilganlar soni Ikkinchi jahon urushidan keyingi SSSR davrida doimiy ravishda oshgan. Yangi tug'ilgan chaqaloqlar sonining nisbati Boku foydasiga 2 dan 1 gacha yoki 2,3 dan 1 gacha nisbatan barqaror bo'lib qoldi. Keskin tafovut 1990-yillarda, har ikki davlat mustaqillikka erishgandan keyin boshlangan. Bu davrda Ozarbayjonda demografik pasayish Armanistonga nisbatan ancha yumshoqroq boʻldi: oʻn yillikda Ozarbayjonda tugʻilish soni 42 foizga, Armanistonda esa bu koʻrsatkich 59 foizga kamaydi. Ushbu farq tufayli 2002 yilga kelib yangi tug'ilgan chaqaloqlarning qo'shni mamlakatlarga nisbati 3,44:1 ga ko'tarildi 2000-yillarda Ozarbayjonda demografik oʻsish ham yuqori boʻlgan. Ozarbayjonda tug'ilganlar soni 60 foizga oshgan bo'lsa, Armanistonda bu o'sish atigi 35 foizni tashkil etdi. Natijada, 2013 yilda tarixiy rekord qayd etildi: Armanistonda tug'ilgan 1 chaqaloqqa nisbatan Ozarbayjonda 4,13 chaqaloq tug'ildi So'nggi 13 yil ichida ikkala Kavkaz davlatida ham tug'ilishning sifat va miqdoriy jihatdan kamayishi kuzatildi va bu pasayish Armanistonda biroz keskinroq. Buning sharofati bilan 2025-yil oxiriga kelib bu ko‘rsatkich 3,29:1 ga qaytdi.Ozarbayjonning mintaqadagi demografik salmog‘i sezilarli darajada oshdi va bu omil ozod qilingan hududlarni joylashtirish, ichki iste’mol bozorining o‘sishi, byudjet daromadlarini oshirish kabi muhim elementlarni qo‘llab-quvvatlamoqda