Hayot kitobimiz... - Sobir Rustamxonli - 80

Ozarbayjon Respublikasining Bosniya va Gersegovinadagi elchixonasi tashabbusi bilan Sarayevoning “Kitob liniyasi” nashriyoti shu kunlarda 80 yillik yubileyi nishonlangan xalq shoiri Sobir Rustamxonlining “Umr kitobi”ni chop etdi. Elchi Viloyat Guliyev kitobga qisqacha muqaddima yozdi. Muhtaram “525-ci gazeta”dan elchi va elchixona xodimlarining samimiy yubiley tabrigi sifatida o‘sha maqolani o‘z sahifalarida joylashtirishni so‘raymiz, Sobir Rustamxonliga mustahkam sog‘lik, uzoq umr, 60 yildan buyon hushyorlik va sergaklik bilan xizmat qilib kelayotgan adabiy va jamoat “post”idagi xizmatini davom ettirishini tilab qolamiz Sobir Rustamxonli (1946) zamonaviy ozarbayjon adabiyotining ko‘zga ko‘ringan namoyandalaridan biri bo‘lib, mamlakatimizda va xorijda yaxshi tanilgan. O‘tgan yarim asr davomida u shoir, yozuvchi, publitsist, jamoat va davlat va siyosat arbobi sifatida keng faollik ko‘rsatib, Ozarbayjon adabiyoti va madaniyati targ‘ibotchisi, ozarbayjon manfaatlari himoyachisi sifatida jahon miqyosida tan olingan. O‘tgan asrning 90-yillarida kengayib, suveren Ozarbayjon davlatining barpo etilishi bilan yakunlangan milliy ozodlik uchun kurashda uning alohida o‘rni va roli bor. Shuningdek, Sovet imperiyasining qulashi arafasida uning ijodiga erk va istiqlol g‘oyalari kirib kelmadi. Bu kuzning muqarrarligini his qilgan, xalqni o‘z taqdiriga egalik qilishga chaqirgan adiblar orasida Sobir Rustamxonli nomini ham tilga olish mumkin. Sho‘ro tuzumi mavjud bo‘lgan sharoitda u o‘zining kurashchi she’rlari, publitsistik maqolalari bilan tuzumning asl mohiyatini o‘z vatandoshlariga yetkazdi, ularni kelajak mustaqillikka tayyorlashga harakat qildi. U gazeta muharriri va noshiri, deputat va vazir sifatida bu kurashga munosib hissa qo‘shib, doimo xalq bilan birga bo‘ldi. U o‘zining badiiy ijodi, ijtimoiy-siyosiy faolligi bilan har bir Ozarbayjon fuqarosining tilak va maqsadlarining ovozi va ovoziga aylana oldi Bu xususiyatlarning barchasi uning mashhur ijod namunalaridan biri bo‘lgan “Umr kitobi” tarixiy-publitsistik asarida yorqin badiiy-publitsistik timsolini topgan. Sobir Rustamxonli o‘nlab she’riy kitoblar, bir qancha romanlar, ko‘plab adabiy-tanqidiy va publitsistik maqolalar muallifi. Aksariyati yuksak adabiy talablarga javob beradigan bu asarlar orasida “Hayot kitobi” uning tashrif qog‘oziga aylangan. Mamlakatimizda ko‘p marta nashr etilgan va bir qancha xorijiy tillarga tarjima qilingan asar o‘tgan yillar davomida o‘n minglab ozarbayjonliklarning ish stoli kitobiga aylandi. Negaki, uning sahifalarida Vatan tarixi o‘zining haqiqiy, prinsipial, eng muhimi, qadrlash va dil ezgu mulohazalarga boyligini topdi. Ozarbayjonning tarix davomida Janubiy Kavkaz va Yaqin Sharq mintaqasida egallagan muhim o‘rni, muhim ijtimoiy-siyosiy, adabiy va madaniy roli ko‘rsatilgan. Ozarbayjon xalqi tarix davomida boshdan kechirgan qiyinchilik va sinovlar xolisona aks ettirilgan. Tadqiqotchilardan biri to‘g‘ri ta’kidlaganidek, “Odamlar kitob jozibasiga qanday tushib qolishini Sobir Rustamxonlining “Umr kitobi” asarida ko‘rdik. Undan oldin ham, undan keyin ham bunday misol yo‘q edi. Bu voqea, nafaqat adabiy voqea edi. Bu kattaroq umumxalq voqeasi edi. “Qalamning muqaddas burchi – xalqqa xizmat qilishdir”, – deydi M.A. Mustaqillikka erishib, millatchilik havosidan nafas ola boshlagan 1990-yillarda xalqimizning o‘zligini anglash, dunyoqarashini shakllantirishda bu kitob muhim rol o‘ynadi, deb mutlaq ishonch bilan aytish mumkin. vatandoshlar, bu kitob abadiy umr yo‘lini bosib o‘tadi, shubhasiz, “Umr kitobi” adabiyotning naqadar buyuk kuch ekanligini, uning tuyg‘u va ongga qanday ta’sir etishini, hatto insonlarga yo‘l-yo‘riq ko‘rsatishini ko‘rsatuvchi misollardan biridir Ana shu fazilatlarni inobatga olgan holda Ozarbayjon Respublikasining Bosniya va Gersegovinadagi elchixonasi kengroq tarqatish uchun adabiyotimizning ajoyib namunasi sifatida asarni nashr etishni maqsadga muvofiq deb bildi