Abadiy yetakchi fenomeni va zamonaviy Ozarbayjon

Parlament a'zosi Buyuk Yo‘lboshchi Haydar Aliyev Ozarbayjonning zamonaviy davlatchiligi tarixida alohida o‘rin tutgan, o‘zining strategik tafakkuri va uzoqni ko‘ra oladigan boshqaruv mahorati bilan ajralib turadigan buyuk siyosiy arbobdir. Uning faoliyati milliy manfaatlarni himoya qilish, kuchli davlat barpo etish va xalq farovonligini ta’minlashga qaratilgan. Bu siyosiy meros nafaqat ma’lum bir davrni qamrab oladi, balki keyingi bosqichlardagi rivojlanishning asosiy yo‘nalishlarini belgilab beruvchi strategik yo‘nalish vazifasini ham bajaradi. Milliy yetakchi g‘oyalari bugungi kunda ham dolzarb bo‘lib, barqaror taraqqiyotga xizmat qilmoqda Xalq yetakchisi Haydar Aliyevning sho‘rolar davridagi faoliyati uning kelajakdagi davlatchilik missiyasining shakllanishida hal qiluvchi rol o‘ynadi. 1969-yilda umumxalq yetakchisining respublika rahbariyatiga kelishi bilan amalga oshirilgan maqsadli siyosat natijasida sanoat sohasida keng ko‘lamli taraqqiyot va muhim yutuqlarga erishildi. Yangi ishlab chiqarish korxonalari tashkil etildi, mavjud zavod va zavodlar modernizatsiya qilindi. Qishloq xo‘jaligida hosildorlikni oshirish, irrigatsiya tizimlarini kengaytirish va qishloqlarda ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish bo‘yicha muhim chora-tadbirlar amalga oshirildi. Bu davrda milliy kadrlar tayyorlash alohida ahamiyat kasb etdi. Yoshlarni Ittifoqning ilg‘or oliy o‘quv yurtlariga yuborish, yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash va boshqaruv sohasida professional kadrlarni shakllantirish kelajak mustaqil davlatimiz uchun mustahkam zamin yaratdi. Shu bilan birga, milliy-madaniy qadriyatlarni muhofaza qilish, ona tilini rivojlantirish va madaniy merosni asrab-avaylash yo‘lida amalga oshirilayotgan ishlar xalqning milliy o‘zligini mustahkamlashga xizmat qildi 1993 yil iyun oyida Buyuk Yoʻlboshchi Haydar Aliyevning hokimiyatga qaytishi davlatchilikni himoya qilish nuqtai nazaridan hal qiluvchi bosqich boʻldi. O‘sha davrda mamlakatda hukm surayotgan siyosiy inqiroz, boshqaruvning zaifligi va ichki ziddiyatlar davlatning mavjudligiga jiddiy tahdid solgan edi. Bunday murakkab sharoitda mamlakatda barqarorlikni tiklash boshlandi, anarxiya va tartibsizlik tendentsiyalarining oldi olindi. Umummilli liderimiz rahnamoligida davlat boshqaruvi tizimi qayta qurildi, huquqiy asoslar mustahkamlandi, jamiyatda ishonch muhiti shakllandi. Bu bosqich ham uzoq muddatli rivojlanish strategiyasini belgilash uchun zamin yaratdi 1994-yil 12-mayda imzolangan sulh bitimi mamlakatda yangi bosqichning boshlanishi sifatida katta ahamiyatga ega. Urushning to'xtatilishi insoniy yo'qotishlarning oldini olish va iqtisodiy resurslarni samarali yo'nalishlarga yo'naltirish imkonini berdi. Barqaror muhitning shakllanishi investitsiya jozibadorligini oshirdi, kelgusida iqtisodiy loyihalarni amalga oshirish uchun shart-sharoit yaratdi va mamlakat rivojlanish sur’atlarining oshishiga olib keldi 1994-yil 20-sentabrda imzolangan “Asr shartnomasi” mamlakatimiz iqtisodiy taraqqiyotida tub burilish bo‘ldi. Ushbu kelishuv orqali xalqaro hamkorlik kengaytirildi, yirik sarmoyaviy loyihalar amalga oshirila boshlandi, iqtisodiyotni tiklash jarayoni jadallashtirildi. Xalqaro hamkorlar bilan iqtisodiy aloqalarni kengaytirish va mustahkamlash yo‘lida muhim qadamlar qo‘yildi. Olingan mablag'lar infratuzilmani yangilash, hududlarni rivojlantirish va ijtimoiy dasturlarni amalga oshirishga yo'naltirildi. Ushbu siyosat natijasida iqtisodiy barqarorlik ta’minlandi, yangi ish o‘rinlari yaratildi, aholi farovonligi oshdi Haydar Aliyev tomonidan olib borilayotgan armiya qurilishi siyosati davlat xavfsizligini ta’minlashning asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan. Uning rahnamoligida qurolli kuchlarni yagona qo‘mondonlik asosida shakllantirish, muntazam armiya yaratish, harbiy boshqaruv tizimini takomillashtirish yo‘nalishida izchil va maqsadli chora-tadbirlar amalga oshirildi. Bu jarayonda professional harbiy kadrlar tayyorlashga alohida e’tibor qaratildi, harbiy ta’lim tizimi rivojlandi, ofitser va askarlarning jangovar tayyorgarligi yuksaltirildi. Shu bilan birga, armiyaning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, zamonaviy harbiy texnologiyalarni joriy etish borasida ham muhim qadamlar qo‘yildi. Harbiy qismlar ta’minotini yaxshilash, tartib-intizomni mustahkamlash va jangovar qobiliyatini oshirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar samarasida qurolli kuchlar yanada moslashuvchan va ta’sirchan darajaga ko‘tarildi. Bu siyosat natijasida kuchli, professional va yuksak tayyorgarlikka ega milliy armiya shakllandi. Keyingi davrlarda erishilgan muvaffaqiyatlar natijasida yaratilgan harbiy salohiyat uning mustahkam poydevorini yaratdi va davlatning mudofaa qobiliyatini sezilarli darajada oshirdi. Ana shunday strategik yondashuv tufayli armiya nafaqat xavfsizlik kafolati, balki davlat mustaqilligini himoya qilish, milliy manfaatlarni himoya qilishda ishonchli tayanch vazifasini ham bajarmoqda 1995-yil 12-noyabrda referendum (umumiy ovoz berish) orqali qabul qilingan Ozarbayjon Respublikasi Konstitutsiyasi zamonaviy davlat qurilishining asosiy huquqiy asosini tashkil etuvchi muhim hujjat sifatida alohida ahamiyatga ega. Haydar Aliyev rahnamoligida tayyorlangan mazkur Konstitutsiya mustaqil davlatning huquqiy, siyosiy va institutsional asoslarini belgilab berdi, davlat boshqaruvini demokratik tamoyillar asosida barpo etish uchun keng imkoniyatlar yaratdi. Bu hujjat nafaqat huquqiy hujjat, balki davlatning istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlarini belgilab beruvchi strategik dastur edi Konstitutsiyaning qabul qilinishi bilan inson huquq va erkinliklarini ta’minlash davlat siyosatining asosiy ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Hujjatda fuqarolarning asosiy huquq va erkinliklari – yashash huquqi, so‘z va fikr erkinligi, mulk huquqi, yig‘ilishlar erkinligi va boshqa asosiy huquqlar keng belgilab berildi. Bu qoidalar davlat va fuqarolik munosabatlarining huquqiy asoslarini belgilab berdi, har bir shaxs huquqlarini himoya qilishni ta’minlaydigan mexanizmlarni shakllantirish uchun shart-sharoit yaratdi. Shu bilan birga, davlatning huquq va erkinliklarni ta'minlash bo'yicha majburiyatlari ham aniq belgilab berildi, bu huquqiy davlat qurilishining muhim tarkibiy qismiga aylandi Konstitutsiyada hokimiyatlarning boʻlinishi prinsipi belgilab qoʻyildi va qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlari faoliyat sohalari belgilab berildi. Bu tamoyil davlat boshqaruvida muvozanat va o‘zaro nazorat mexanizmlarini shakllantirish imkonini berdi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatning parlament orqali amalga oshirilishi, ijro hokimiyatining yagona tizimga asoslangan faoliyat yuritishi, sud hokimiyatining mustaqilligini ta’minlash huquqiy davlat modelining asosiy tarkibiy qismlari sifatida belgilandi. Bu omillar davlat boshqaruvida ochiqlik va mas’uliyatni oshirish, qonun ustuvorligini ta’minlashga xizmat qilgan muhim qadam bo‘ldi Qonun ustuvorligi tamoyili ijtimoiy hayotning barcha sohalarida asosiy mezon bo'lib ishladi. Davlat organlari faoliyati qonunlar bilan tartibga solinadi, huquqiy normalarning buzilishiga qarshi samarali mexanizmlar shakllantirildi. Bularning barchasi nafaqat huquqiy munosabatlar barqarorligini ta’minladi, balki fuqarolarning davlatga ishonchini mustahkamladi. Qonun ustuvorligini ta’minlash ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy islohotlarni amalga oshirish uchun ishonchli zamin yaratdi. Shu bilan birga, Konstitutsiya demokratik jamiyatni shakllantirishning muhim huquqiy asoslarini belgilab berdi. Ushbu hujjatda siyosiy plyuralizm, ko‘ppartiyaviylik, erkin saylovlar, fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kabi tamoyillar o‘z ifodasini topgan. Bu omillar jamiyatning turli qatlamlarining siyosiy jarayonlardagi ishtirokini ta’minlash bilan birga demokratik boshqaruv madaniyatini shakllantirishga xizmat qildi. Davlat va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning huquqiy asoslarini belgilab berish barqarorlik va barqaror rivojlanishni ta’minlashga xizmat qildi Konstitutsiyaning qabul qilinishi iqtisodiy munosabatlarning huquqiy asoslarini belgilashda ham muhim ahamiyat kasb etdi. Mulkchilikning turli shakllarining tan olinishi, tadbirkorlik faoliyatining huquqiy himoyalanishi va bozor munosabatlarining rivojlanishi uchun qulay shart-sharoitlar yaratilishi iqtisodiy tizimning shakllanishiga turtki berdi. Bu qoidalar mamlakatda iqtisodiy islohotlarni amalga oshirish va bozor iqtisodiyotiga o‘tishni jadallashtirish uchun sharoit yaratdi. Bundan tashqari, Konstitutsiyada davlat ijtimoiy siyosatining asosiy yo‘nalishlari ham belgilab berildi. Mazkur hujjatda aholini ijtimoiy himoya qilish, ta’lim va sog‘liqni saqlashni rivojlantirish, fuqarolarning munosib turmush darajasini ta’minlash kabi masalalar o‘z aksini topgan Natijada 1995 yilgi Konstitutsiya zamonaviy davlat qurilishining asosini tashkil etuvchi, huquqiy davlat va demokratik jamiyat modelini shakllantirishga xizmat qiluvchi asosiy hujjat sifatida tarixga kirdi. Mazkur Konstitutsiya nafaqat o‘sha davr, balki rivojlanishning keyingi bosqichlari uchun ham mustahkam huquqiy asos rolini o‘ynadi va davlatning barqaror rivojlanishini ta’minlovchi asosiy yo‘naltiruvchi hujjat sifatida o‘z ahamiyatini saqlab kelmoqda Aholining farovonligining milliy lideri Haydar Aliyev targ‘ib qilishni asosiy ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilab berdi. Mazkur siyosat doirasida aholini ijtimoiy himoya qilish tizimini mustahkamlash maqsadida pensiya va nafaqalar miqdorini oshirish, kam ta’minlangan oilalarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish, ijtimoiy ta’minot mexanizmlarini takomillashtirish borasida izchil ishlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, aholi bandligini oshirish, yangi ish o‘rinlari yaratish, mehnat bozorini tartibga solish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar aholi ijtimoiy farovonligini yuksaltirishda muhim ta’sir ko‘rsatdi. Ana shunday yondashuv samarasida jamiyatda ijtimoiy adolatni ta’minlash yo‘lida salmoqli yutuqlarga erishildi Ta’lim sohasida amalga oshirilgan islohotlar mamlakatning istiqboldagi taraqqiyoti nuqtai nazaridan strategik ahamiyatga ega bo‘ldi. Yangi maktablarning barpo etilishi, mavjud ta’lim muassasalarining kapital rekonstruksiya qilinib, zamonaviy jihozlar bilan ta’minlanishi ta’lim infratuzilmasining sifat jihatidan yangilanishiga olib keldi. Ayni paytda ta’lim dasturlarini modernizatsiya qilish, o‘qituvchilarning kasbiy mahoratini oshirish va o‘qitishning innovatsion uslublarini qo‘llash natijasida ta’lim sifati sezilarli darajada oshdi. Milliy kadrlar salohiyatini mustahkamlash borasida amalga oshirilayotgan ushbu chora-tadbirlar mamlakatimizning intellektual rivojlanishiga muhim hissa qo‘shdi Sog‘liqni saqlash sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar aholi salomatligini muhofaza qilish, tibbiy xizmat sifatini oshirishga xizmat qilmoqda. Yangi tibbiyot muassasalarining barpo etilishi, mavjud shifoxonalarning rekonstruksiya qilinib, zamonaviy tibbiy asbob-uskunalar bilan jihozlanishi sog‘liqni saqlash tizimini jadal rivojlantirish imkonini berdi. Profilaktika tadbirlarini kengaytirish, hududlarda tibbiy xizmatdan foydalanish imkoniyatlarini oshirish va malakali tibbiyot kadrlarini tayyorlash borasida amalga oshirilayotgan ishlar aholi salomatligi ko‘rsatkichlarini yanada yaxshilash uchun sharoit yaratdi. Ushbu siyosat samarasida sog‘liqni saqlash tizimi zamonaviy va samarali tuzilma sifatida shakllandi Haydar Aliyevning tashqi siyosat strategiyasi milliy manfaatlarga asoslangan muvozanatli yondashuv bilan ajralib turardi. Xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirish, mintaqaviy loyihalarda faol ishtirok etish va diplomatik munosabatlarni rivojlantirish natijasida davlatimiz xalqaro dunyoda o‘z mavqeini mustahkamladi. Bu siyosat mamlakatning geosiyosiy ahamiyatini oshirib, xalqaro miqyosda ishonchli hamkor sifatida e’tirof etilishiga sabab bo‘ldi Haydar Aliyev belgilagan strategik yo‘nalish Prezident Ilhom Aliyev tomonidan zamonaviy davr talablari asosida ishlab chiqilmoqda. Ozarbayjon 2020-yil kuzida boʻlib oʻtgan 44 kunlik Vatan urushida tarixiy Gʻalabani qoʻlga kiritdi va uzoq yillar davom etgan ishgʻolga barham berdi. Ushbu G‘alaba kuchli davlat siyosati, xalq hokimiyati birdamligi, iqtisodiy taraqqiyot va zamonaviy armiya barpo etishning mantiqiy natijasi sifatida baholanmoqda. 2023-yil 19-20-sentabr kunlari amalga oshirilgan mahalliy aksilterror tadbirlari natijasida mamlakatimiz suvereniteti to‘liq ta’minlandi, hududiy yaxlitligi tiklandi va hududda yangi voqeliklar shakllandi Shunday qilib, bugungi kunda erishilgan barcha muvaffaqiyatlarning asosini Haydar Aliyev siyosati tashkil etadi. U tomonidan belgilab berilgan strategik yo‘nalish zamonaviy taraqqiyotning asosiy yo‘nalishlarini belgilab beradi, davlatning barqaror rivojlanishini ta’minlaydi va kelajak avlodlar uchun ishonchli yo‘l xaritasi bo‘lib xizmat qiladi