Boku-Turkmanboshi: Turkmanistonning yangi kemasi Transkaspiy yuk tashish barqarorligini oshiradi

BOKU, Ozarbayjon, 14-may. Turkmanistonning Turkmanboshi shahridagi Bolqon kemasozlik va taʼmirlash zavodida qurilgan “Gadamly” quruq yuk kemasining Bokuga yetib kelishi Turkmaniston va Ozarbayjonni bogʻlovchi Kaspiy transport yoʻlagining rivojlanishidagi muhim operatsion yutuqdir. Boku-Turkmanboshi yoʻnalishi boʻyicha muntazam qatnov sifatida olib borilgan, keyinchalik konteyner tashish uchun joʻnatilgan kema bilan oʻtkazilgan operatsiya Kaspiy segmentida transport aloqalari zichligini oshirish tendentsiyasini aks ettiradi va Turkmanistonning Oʻrta yoʻlakdagi logistika ahamiyati ortib borayotganini taʼkidlaydi Yuk ko‘tarish quvvati 6100 tonnagacha bo‘lgan va 240 ta konteyner tashish imkoniyatiga ega kema 12 may kuni Boku xalqaro dengiz savdo portiga yetib keldi, u yerda ikki davlat transport mas’ullari va diplomatik vakillari ishtirokida rasmiy kutib olish marosimi o‘tkazildi Bokudagi tantanali marosimda Turkmanistonning Ozarbayjondagi elchisi Gurbanmamed Elyasov Gadamlining ilk sayohatini Ashxobod va Boku o‘rtasidagi transport-logistika hamkorligi kengayib borayotganining yorqin ko‘rsatkichi sifatida baholadi. Kema Boku-Turkmanboshi yo'nalishi bo'ylab harakatlanadi, Transkaspiy xalqaro transport yo'lining (TITR) muhim segmenti, shuningdek, O'rta yo'lak deb ham ataladi “Ozarbayjon temir yo‘llari” YoAJ raisi o‘rinbosari Arif Ag‘ayev koridor bo‘ylab joylashgan barcha davlatlar yuk tashish hajmini oshirish uchun o‘z infratuzilmasini yaxshilashi kerakligini ta’kidladi. Uning taʼkidlashicha, Boku xalqaro dengiz savdo portining joriy oʻtkazish quvvati 150 000 TEU boʻlsa-da, davom etayotgan takomillashtirish, jumladan, chuqurlashtirish ishlari va yangi asbob-uskunalarni sotib olish quvvatini 260 000 TEUga oshirishi kutilmoqda, bu esa 70% dan ortiq kengayishni anglatadi "Gadamli" ning tashqi ko'rinishi Kaspiy mintaqasining allaqachon o'rnatilgan infratuzilma mantig'idan ajratilmaganligi muhimdir. Boku-Turkmanboshi yo'nalishi uzoq vaqtdan beri kengroq trans-Kaspiy zanjirining bir qismi bo'lib kelgan, bu yerda portlar, jadvallar va sig'imlarni sinxronlashtirish muhim rol o'ynaydi. Shu nuqtai nazardan, hatto bitta idish ham tizimning elementiga aylanadi, bunda transport harakatining o'zi emas, balki uning muntazamligi va barqaror oqimga integratsiyalashuvi muhimdir. Ozarbayjon Bosh vaziri Ali Asadovning soʻzlariga koʻra, 2025-yilda Oʻrta yoʻlak boʻylab umumiy tranzit hajmi qariyb 5 million tonnani tashkil etib, oʻtgan yilning shu davriga nisbatan qariyb 11 foizga oshgan, bu esa yoʻnalishning Kaspiy dengizi segmentiga toʻgʻridan-toʻgʻri bosimni oshiradi Kaspiy logistikasini muvofiqlashtirishni rivojlantirishning alohida elementi 2026-yil 1-aprelda Olot shahridagi Boku xalqaro dengiz savdo portida boʻlib oʻtgan Ozarbayjon va Turkmaniston vakillarining ishchi uchrashuvi boʻldi. Muzokaralar chog‘ida port hamkorligini kengaytirish, jumladan, o‘tkazish qobiliyatini oshirish, kemalar jadvalini muvofiqlashtirish, Boku va Turkmanboshi portlari o‘rtasida multimodal yuk tashishni rivojlantirishning amaliy masalalari muhokama qilindi. O‘rta yo‘lak bo‘ylab yuk tashish hajmining o‘sishi sharoitida barqarorlashib borayotgan transkaspiy yuk oqimi doirasida port faoliyatini raqamlashtirish va infratuzilmani sinxronlashtirishni yaxshilashga alohida e’tibor qaratildi Shu nuqtai nazardan, Kaspiy dengizida yangi yuk kemalarining paydo bo'lishi allaqachon infratuzilmaviy ahamiyatga ega. So‘nggi yillarda O‘rta yo‘lakning rivojlanishi port sig‘imi, flotning mavjudligi, konteynerlashtirish va Markaziy Osiyo, Kavkaz va Yevropa o‘rtasidagi multimodal yuk tashish tezligi kabi amaliy omillarga ko‘proq bog‘liq bo‘lib bormoqda. Shu sababli Kaspiy segmentida transport imkoniyatlarini kengaytirish mintaqaviy logistikaning asosiy yo'nalishlaridan biriga aylanmoqda “Gadamli” to‘g‘ridan-to‘g‘ri Turkmanistonda qurilganiga alohida e’tibor qaratiladi. Kema mamlakatda toʻliq ishlab chiqarilgan birinchi quruq yuk kemasi boʻlib, Bolqon kemasozlik zavodida Janubiy Koreyaning Koryo Shipbuilding Industry Technology (KSIT) kompaniyasi bilan hamkorlikda qurilgan. Prezident Serdar Berdimuhamedov 8 may kuni Turkmanboshida bo‘lib o‘tgan foydalanishga topshirish marosimida mamlakat Sharq-G‘arb va Shimol-Janub xalqaro transport yo‘laklarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilayotganini, transport-logistika tizimini kengaytirishda davom etayotganini ta’kidladi. Marosimda KSIT rahbari ham qatnashib, Turkmanistonga xalqaro sifat va muhandislik sertifikatini taqdim etdi. loyiha Hamkorlikning ushbu modeli kengroq yondashuvni aks ettiradi: tashqi sheriklarning texnologik ishtirokini saqlab qolgan holda Turkmaniston hududida kemasozlikni mahalliylashtirish. Foydalanishga topshirish marosimida loyiha muhandislik hamkorligi va Bolqon kemasozlik zavodining murakkabroq tijorat kemalarini boshqarish qobiliyatini tasdiqlash natijasi ekanligi ta’kidlandi Agar birgalikda qaralsa, bu jarayonlar "Gadamli" ning Bokuga kelishi muntazam Kaspiy logistika tizimini shakllantirish tomon asta-sekin, ammo barqaror siljishning bir qismi ekanligini ko'rsatadi. Ushbu konfiguratsiyada Ozarbayjon Kaspiy dengizi oqimlari Janubiy Kavkazning temir yo'l va port infratuzilmasi bilan bog'lanib, Qora dengizga va undan keyin Yevropaga chiqishni ta'minlovchi asosiy tranzit markazi vazifasini bajaradi. So‘nggi yillarda bu Ozarbayjonning dengiz infratuzilmasini kengaytirish, jumladan, flot va port terminallarini rivojlantirish bilan birga bo‘ldi ASCO maʼlumotlariga koʻra, 2013-yildan buyon jami 35 ta yangi kema foydalanishga topshirilgan. Shu fonda Ozarbayjonda ham, Turkmanistonda ham transport salohiyatining rivojlanishi yanada barqaror va oʻzaro bogʻlangan Kaspiy logistika tizimini samarali shakllantirmoqda Ikki tomonlama darajada, bu alohida loyiha yoki kelishuv sifatida qayd etilmaydi, balki mavjud transport matosini bosqichma-bosqich zichlashtirish sifatida. Shu ma'noda, "Gadamly" muntazam Kaspiy dengiz aloqasi tizimining yana bir elementi sifatida ishlaydi, bu erda muhim narsa voqeaning o'zi emas, balki marshrutlarning takrorlanishi va logistika aloqalarining barqarorligidir