Bokudagi inklyuziv model: "Kashalata" kafesi qanday farq qiladi? - HISOBOT

U autizmli bolaning onasi. Farzandidan va unga o‘xshagan barcha autizmli yoshlardan ilhomlanib, bu tashabbusni o‘z qo‘liga oldi va ularga ishondi. U bu g‘oyasini ro‘yobga chiqardi va amalga oshirdi... Bugun u Ozarbayjondagi birinchi va hozirgacha yagona inklyuziv kafe bo‘lgan “Kashalata” kafesini yaratdi “Birge va Sağlam” jamoat birlashmasi asoschisi va direktori, “Kashalata” kafesi g‘oyasi va ijodkori Aytan Eynalovaning aytishicha, bugungi kunda o‘g‘li ushbu kafeda oshpaz yordamchisi bo‘lib ishlaydi. Albatta, u bundan faxrlanadi va bu ona sifatida juda muhim Ikki yildan buyon kafening asosiy ko‘makchisi bo‘lib kelayotgan “Trendyol” tomonidan “Kashalata”ga tashkil etilgan mediatur doirasidagi ushbu tashrif jurnalistlarga inklyuziv makon bilan yaqindan tanishish, bu yerda mehnat qilayotgan yoshlarning kundalik faoliyati, ijodiy ruhini yaqindan kuzatish imkonini berdi A.Eynalova “Report”ga bergan bayonotida ushbu loyihaning yaratilishida “Trendyol” va “PASHA Holding”ning hissasi katta ekanini ta’kidladi: “Xolding joy berdi. “Trendyol” kafeda ishlayotgan yoshlarning ish haqi to‘lanishini qo‘llab-quvvatlab, loyihaning barqarorligini ta’minlamoqda. Chunki bu yerda 20 ga yaqin xodimlar bir-birimizni qo‘llab-quvvatlab, bu loyihaning barqarorligini ta’minlashda juda muhim. Bu uzoq muddatli va neyroxilma-xillikka ega odamlarning jamiyatga integratsiyalashuvi biz uchun juda qimmatlidir." Bugungi dunyoda inklyuzivlik nafaqat ijtimoiy chaqiriq, balki real loyiha va tashabbuslar orqali amalga oshirilayotgan aniq harakat yo‘nalishiga aylandi. Xususan, autizm spektri buzilgan shaxslarni jamiyatga integratsiyalashuvi, ularning ta’lim va ish bilan ta’minlash imkoniyatlarini kengaytirish global miqyosdagi ustuvor masalalardan biri sifatida ta’kidlangan So'nggi yillarda Ozarbayjonda autizmli bolalar soni ortib bormoqda. Shunday qilib, 2024-yilda mamlakatlardagi tibbiyot muassasalarida autizm tashxisi bilan ro‘yxatga olingan bemorlar soni 3215 nafarni tashkil etadi. Ulardan 2482 nafari erkaklar, 733 nafari ayollardir. Kasalliklarni nazorat qilish va oldini olish markazlari (CDC) tomonidan e'lon qilingan so'nggi ma'lumotlarga ko'ra, 2024 yilda Qo'shma Shtatlardagi har 31 boladan birida autizm tashxisi qo'yiladi. Bu autizm allaqachon global sog'liqni saqlash va ijtimoiy integratsiya muammosiga aylanganligini ko'rsatadi Shu bois dunyoning ko‘plab mamlakatlarida autizmli bolalar va yoshlarning jamiyatga moslashishiga ko‘maklashish maqsadida turli inklyuziv loyihalar amalga oshirilmoqda. Ushbu loyihalarga maxsus ta'lim dasturlari, ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan markazlar, kasbiy ta'lim tashabbuslari va inklyuziv ish muhiti kiradi. So‘nggi yillarda, ayniqsa, ijtimoiy tadbirkorlik modeli doirasida faoliyat yuritayotgan kafe va jamoat joylari keng tarqala boshladi. Bunday tashabbuslar ularning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlaydi, jamiyatdagi qoliplarni o‘zgartirishga xizmat qiladi Ozarbayjon ham bu yoʻnalishdagi global tendentsiyalarga qoʻshilayotgan davlatlar qatoriga kiradi. Bokuda ish boshlagan “Kashalata” kabi inklyuziv makonlar autizmga chalingan yoshlarning mehnat bozoriga kirishini taʼminlaydi, shuningdek, jamiyatga “farqlar toʻsiq emas, balki toʻgʻri yondashuv bilan kuchli tomonlarga aylantirish mumkin” degan xabar yuboradi Zamonaviy davrda yirik kompaniyalarning ijtimoiy loyihalardagi ishtiroki tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, inklyuziv tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash ham ijtimoiy ta’sir, ham uzoq muddatli barqarorlik nuqtai nazaridan e’tiborga loyiqdir. “Kashalata” loyihasini ushbu hamkorlik modeliga misol qilib keltirish mumkin “Trendyol”ning Ozarbayjondagi korporativ kommunikatsiyalar bo‘limi rahbari Suheyla Jafarovaning “Report”ga aytishicha, zamonaviy dunyoda tadbirkorlik subyektlarining muvaffaqiyati faqat iqtisodiy natijalar bilan o‘lchanmaydi: “Biz faoliyat yuritayotgan jamiyatlarda ijobiy o‘zgarishlar yaratishga va odamlar hayotiga qo‘shimcha qiymat qo‘shishga harakat qilamiz. Shu maqsadda Trendyol turli mamlakatlarda ijtimoiy ta’sir va barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha loyihalarni amalga oshirmoqda. Ozarbayjonda ko‘plab korporativ mas’uliyat strategiyamiz asosida ularning ko‘pchiligini amalga oshirganmiz. strategik hamkorimiz “PASHA Holding” bilan birgalikda “Kashalata” kafesi ham ikki yildan buyon uning faoliyatini qo‘llab-quvvatlamoqda “Trendyol” vakilining aytishicha, bir qancha yoshlar, jumladan, autizm spektriga ega bo‘lgan shaxslar ham “Kashalata”da ish bilan ta’minlanib, o‘z mahoratini oshirish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda: “Trendyol” “Kashalata”ga doimiy ko‘mak berib, neyroxilma-xillikka ega yoshlarning jamiyatga ijtimoiy integratsiyalashuviga ko‘maklashmoqda. Kafening asosiy maqsadi nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun ish o‘rinlari yaratish va ularni qulay ish bilan ta’minlashdan iborat. “Trendyol” orqali jamiyatga integratsiyalashuvi “Kashalata”ni bu borada qo‘llab-quvvatlashdan mamnun” Inklyuziv loyihalarning muvaffaqiyati nafaqat boshlang'ich bosqichi bilan o'lchanadi. Ularning barqarorligi, iqtisodiy o‘zini-o‘zi ta’minlashi va uzoq muddatli ta’siri asosiy mezon sifatida qabul qilinadi. “Kashalata” bu borada namunali model sifatida taqdim etilgan Mavzu bo‘yicha o‘z fikrlari bilan o‘rtoqlashgan “PASHA Holding” korporativ ijtimoiy mas’uliyat departamenti vakili Beyim Ibrohimovaning aytishicha, kompaniya “Birge va sog‘lam” jamoat birlashmasi bilan qariyb 3 yildan buyon hamkorlik qilib kelmoqda: “Shu davr mobaynida biz neyroxilma-xilligi bo‘lgan yoshlarni maksimal darajada qo‘llab-quvvatladik. “Kashalata” kafesini tashkil etish ham shular jumlasidandir. “PASHA Holding”ning asosiy maqsadi jamiyatga hissa qo‘shish va real natijalarni ko‘rishdir. Biz loyihalar barqaror bo‘lishini va yoshlarning oyoqqa turishiga imkon berishini istaymiz. “Kashalata” kafesi ana shunday tashabbuslardan biridir. Bu yerda ko‘plab yoshlar mehnat qiladi, ular allaqachon iqtisodiy faol va mustaqil. Umid qilamizki, bu kafe boshqa loyihalarga o‘rnak bo‘ladi va mamlakatda inklyuzivlikni oshirishga hissa qo‘shadi” Inklyuziv mehnat muhitini yaratish faqat ish o‘rinlari yaratish bilan tugamaydi. Bu jarayon, shuningdek, alohida yondashuv, individual muloqot va moslashtirilgan ish tamoyillarini talab qiladi. “Kashalata” kafesida biznes-murabbiy bo‘lib ishlayotgan Deniz Azizova har bir autistik yoshga standart qoidalar asosida muomala qilish kerakligini aytdi: “Ko‘pchilik atipik bolalar aloqa qilishdan qochadi. Bunday bolalarga yaqinlashishga urinish ularni asabiylashtirishi mumkin. Chunki kimdir aloqani yaxshi ko'radi, kimdir esa yo'q. Bu bolaning shaxsiyatiga bog'liq. Shuning uchun aloqa qilishdan qochish mutlaqo kerak. Asosiy muammolardan biri autistik bolalarning ko'z bilan aloqa qilishdan qochishidir. Ko'z bilan aloqa qilish ular uchun qiyin jarayon. To‘g‘ri, biz o‘zimiz shug‘ullanayotgan bolalarning har birida ana shu xususiyatlarni hisobga olgan holda muayyan mashg‘ulotlar va jarayonlar natijasida bu qiyinchiliklarni imkon qadar eng past darajaga tushirdik Inklyuzivlikning haqiqiy natijasi: yoshlar muvaffaqiyati tarixi Loyihaning eng samarali jihati uning real odamlar hayotida yaratayotgan o‘zgarishlaridir. Bunday tashabbuslar yoshlarga nafaqat ish bilan ta’minlash, balki o‘ziga ishonch va kelajakka ishonch uyg‘otadi. D.Azizova “Kashalata” kafesida ishlayotgan yoshlarning har biri o‘z ish jarayonini allaqachon yoddan bilishini ta’kidlab o‘tdi: “Shuning uchun ham ular o‘z ishining uddasidan chiqishadi.Bizning asosiy vazifamiz ularni tarbiyalash, jamiyatga qanday mehnat qilishini ko‘rsatishdir” 20 yoshli Aziz Ganbarov bu yerda 1,5 yildan beri ishlayotganini aytadi: "Kafeda barista bo‘lib ishlayman. Bungacha "Berge va Sağlam" jamoat birlashmasi ko‘ngillisi edim. Keyinroq "Kashalata" kafesida ofitsiant bo‘lib ishlay boshladim. Qobiliyatim borligini ko‘rib, ishga olishdi. Ishimni puxtalik bilan bajarishga harakat qilaman. Mijozlar ham mening ishimdan mamnun" Bir so‘z bilan aytganda, “Kashalata” hozirda inklyuziyaning amaliy qo‘llanilishini ko‘rsatuvchi model sifatida e’tiborni tortmoqda. Bunday tashabbuslar nafaqat autizm va boshqa neyroxilma-xillik bilan kasallangan odamlarning mehnat bozoriga kirishini kengaytiribgina qolmay, balki jamiyatda ularga nisbatan munosabatni o'zgartirishga ham hissa qo'shadi. Davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi bunday loyihalarning barqarorligi va kengayishining asosiy shartlaridan biridir. Bu bir tomondan davlat va xususiy sektorning hamkorligini, boshqa tomondan fuqarolarning kundalik tanlovini birinchi o'ringa qo'yadi Natijada, inklyuziv muhitni shakllantirish nafaqat ijtimoiy tashabbuslar, balki jamiyatning umumiy yondashuvi bilan ham mumkin. Bu borada “Kashalata” modeli ham mavjud imkoniyatlarni namoyish etadi, ham bu yo‘nalishda amalga oshirilishi lozim bo‘lgan ishlar hali keng imkoniyatlarga ega ekanligini ko‘rsatadi Ulardan foydalanishda saytdagi materiallarga murojaat qilish muhimdir. Veb-sahifalarda ma'lumotlardan foydalanilganda, giperhavola orqali havola qilish majburiydir