Bag‘dodda Shushaga bag‘ishlangan kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi

Iroqlik professor Mutez Muhy Abdulhamidning ikkinchi nashri yaqinda nashr etilgan “Shusha – Ozarbayjon durdonasi” kitobi Iroqdagi sayohat adabiyoti uchun Naji Javad as-Saati mukofoti bilan taqdirlandi. Taqdirlash marosimi Bag‘dod madaniyat markazida bo‘lib o‘tdi Tadbirda iroqlik taniqli olimlar, adabiyotshunoslar, shuningdek, Ozarbayjon elchixonasining muvaqqat ishlar vakili Elnur Mammadzoda ishtirok etdi Mutez Muhy Abdulhamid o‘z nutqida kitobi haqida qisqacha ma’lumot berdi. Shusha nafaqat sayyohlik maskani, balki tarix, madaniyat va qadimiy xotira uchrashadigan muhim markaz ekanini ta’kidladi. Shahar asrlar davomida Kavkaz adabiy, musiqa va me'moriy hayotida alohida o'rin egallagan. U haqida yozish go‘zallik va fojia, o‘tmish va bugun o‘rtasidagi murakkab tarixiy chiziqqa tegish demakdir Muallifning qo‘shimcha qilishicha, “Shusha – Ozarbayjon durdonasi” kitobida shaharning boy tarixi, qadimiy shon-shuhratini, madaniy merosini batafsil bayon qilgan. Asarda Shusha bir paytlar go‘zallik va san’at ixlosmandlarining manzilgohi bo‘lganligi qayd etilgan. Tabiatining ajoyibligi, me’moriy boyligi va she’riy muhiti shaharni viloyatning eng ko‘zga ko‘ringan madaniyat markazlaridan biriga aylantirgan Tadbirda so‘zga chiqqan elchixonaning vaqtinchalik ishlar vakili Elnur Mammadzoda Shusha shahrining tarixi haqida ma’lumot berdi. Diplomatning aytishicha, Shusha 2024-yilda islom olamining madaniy poytaxti deb e’lon qilingan Diplomat Shusha Ozarbayjonning atoqli madaniyat va sanʼat namoyandalarining vatani ekanini eslatib, shahar nafaqat mamlakat ichida, balki butun Kavkaz mintaqasida muhim madaniyat markazi sifatida eʼtirof etilishini taʼkidladi Ma’ruzada Shusha shahrining tarixiy va diniy yodgorliklari ishg‘ol paytida jiddiy vayron qilingani ta’kidlandi. Shaharning tarixiy qiyofasini tiklash borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilayotgani, bir qator masjidlar ta’mirdan chiqarilgani, boshqa obidalarda restavratsiya ishlari davom etayotgani ma’lum qilindi Vaqtinchalik ishlar bo'yicha advokatning ta'kidlashicha, Shusha barcha qiyinchiliklarga qaramay, ozarbayjonlik ruhini saqlab qolgan. U shaharning ozod etilishi mamlakatning yangi tarixidagi eng yorqin sahifalardan biri ekanligini ta’kidladi. “Bugun Shusha nafaqat madaniyat markazi, balki qahramonlik, g‘alaba va tinchlik timsoliga ham aylangan”, — deya qo‘shimcha qildi diplomat Iroqlik adabiyotshunos professor Rizo Komil al-Musaviy o‘z nutqida zikr etilgan kitobning asosiy xususiyatlari haqida to‘xtalib o‘tdi. Shushaning asarning bosh qahramoniga aylanishi kitobning asosiy badiiy xususiyatlaridan biri ekanligi qayd etildi. Butun matn davomida shahar o‘zini his qiladigan, yaralangan, xotirasini yo‘qotib, qayta tiklaydigan tirik mavjudot sifatida taqdim etiladi. Muallif katta shaharlar urushlarda emas, xotirada, musiqa va madaniyatda yashab, keyinroq jonlanishini ko‘rsatishga harakat qiladi Asarda Shusha me’moriy merosiga ham alohida o‘rin berilganini ta’kidladi olim. Qadimiy bozorlar, tosh arklar, hammomlar, masjidlar va qal’a devorlari oddiy me’morchilik namunalari emas, balki shahar madaniy o‘ziga xosligining jonli timsoli sifatida taqdim etilgan Tadbirda so‘zlangan ma’ruzalarda ham muallif badiiy tasvir va tahlilni uyg‘unlashtirib, o‘zining shaxsiy kuzatishlarini ham, xalqimizning jamoaviy xotirasini ham o‘quvchiga yetkazgani ta’kidlandi. Asar nafaqat sayohat rekordi, balki toshlari va ko‘chalarida tarix izlari qolgan shahar haqidagi hikoyadir Eslatib oʻtamiz, iroqlik sayohatchi, yozuvchi va huquqshunos Naji Javad as-Saati merosini himoya qilish qoʻmitasi tomonidan taqdirlangan kitob Ozarbayjonning Iroqdagi elchixonasi koʻmagida “Shusha yili” bilan bogʻliq chora-tadbirlar rejasi doirasida nashr etilgan Kitob “Qorabog‘ xonligining poytaxti Shusha” va “Shusha shahrining urush va tinchlik o‘rtasidagi madaniy merosi” nomli ikki bobdan iborat. Kitobning kirish qismida muallif 44 kunlik Vatan urushi haqida umumiy ma’lumot berar ekan, bu urush boshlanishining tarixiy va siyosiy sabablariga to‘xtalib, Ozarbayjon Prezidentining urush davridagi nutqlari va intervyularidan iqtibos keltirish orqali bir qator fikrlarga oydinlik kiritdi. Ushbu bo'limda BMTning to'rtta mashhur rezolyutsiyasi va turli xalqaro tashkilotlar bayonotlari haqida ma'lumotlar ham keltirildi Birinchi bob Shusha shahrining qadimdan to hozirgi davrgacha bo‘lgan tarixini o‘z ichiga oladi. Muallif tarixiy manbalar va yevropalik sharqshunoslarning fikrlariga tayangan holda, bu shahar Ozarbayjonning qadimiy shahri ekanligini asoslaydi. Shusha shahriga odamlarning joylashishi tarixi bronza davriga borib taqaladi va keyingi davrlarda bu shaharning poydevorini Qorabog‘ xoni Panahalixon qo‘ygan. ishonchli faktlar bilan taqdim etilgan “Shushaning urush va tinchlik oʻrtasidagi madaniy merosi” deb nomlangan ikkinchi bob Shusha madaniyatiga oid mavzularni qamrab olgan bir necha kichik boblardan iborat. Muallif Shusha shahrining boy madaniy merosi va atoqli shaxslar haqidagi ma’lumotlarni alohida ta’kidladi. Shushaliklar yaratgan madaniyat nafaqat ozarbayjon xalqi, balki islom olamining madaniy merosi nuqtai nazaridan ham o‘ziga xos namuna ekani alohida ta’kidlandi. Muallif ushbu qismda Shusha shahrida qurilgan moddiy-madaniy yodgorliklar, masjidlar, cherkov va ziyoratgohlar, karvonsaroy va bozorlar, saroylar, muzey va kutubxonalar, ularning o‘ziga xos me’moriy uslubi va tarixiy ahamiyati haqida batafsil ma’lumot berdi (“Azertaj”)