Ozarbayjonda diniy bag'rikenglikka qarshi xorijiy intervensiya urinishlari

Ozarbayjon Respublikasi barqaror taraqqiyot yo‘lida dunyoviy qadriyatlarga asoslangan demokratik tizimni yaratish va qonun ustuvorligini ta’minlash orqali xalqaro dunyoda alohida obro‘-e’tibor qozondi. 1918 yilda Ozarbayjon Respublikasi asoschilari tomonidan asos solingan dunyoviylik jamiyatimizni zamonaviy ruhda shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Sharq mamlakatlari va jamiyatlarining tiklanishida jiddiy to‘siq hisoblangan diniy xurofotning odamlarning fikr va harakatlariga, institutlariga ta’sirining kamayishi natijasida Ozarbayjon bugun barqarorlik va taraqqiyot oroliga aylanib bormoqda Mamlakatimiz xalqaro tashkilotlar va ayrim xorijiy davlatlarning adolatsiz, xolis va tartibli yondashuv va qarorlaridan jabr ko‘rganiga qaramay, G‘arb bilan demokratik integratsiya yo‘lidan qaytmadi. Dunyoda geosiyosiy keskinlik, siyosiy ziddiyatlar va iqtisodiy inqirozlarni keltirib chiqarayotgan G‘arbning gibrid tahdidlari oldida milliy manfaatlarni himoya qilish, tarixiy ildizlardan ajramaslik alohida jasorat va prinsipiallikni talab etadi. Ozarbayjon adolatsiz munosabatlarga duch kelganiga qaramay, G'arb davlatlari va institutlari bilan hamkorlikni hech qachon to'xtatmagan, muloqot oynasini ochiq tutgan. Mamlakatimiz bugun ham xalqaro tadbirlarga mezbonlik qilayotgani chuqur o‘ylangan, oqilona tashqi siyosat samarasidir. Ozarbayjonning mutanosib tashqi siyosati, liberal iqtisodiy tizimni shakllantirish va dunyoviy jamiyat mavjudligini teokratik rejimlar hazm qilib bo'lmaydi. Ushbu maqolada teokratik tuzumlar va radikal diniy kuchlarning Ozarbayjonning dunyoviy qadriyatlariga putur yetkazish, jamiyatda diniy nizolar keltirib chiqarishga urinishlari haqida gapiramiz Nima uchun diniy tahdid afzal? Avvalo shuni ta’kidlaymizki, Ozarbayjonda bir emas, bir necha musulmon davlatlari diniy miqyosda o‘z targ‘ibotlarini uyushtirib, olib borishga harakat qilmoqda. Aholining ijtimoiy nochor qatlamining ehtiyojlarini suiiste’mol qilish, xurofotga moyil odamlarning savodsizligidan foydalanib, yot diniy-siyosiy kuchlar oramizga kirib borishga, ularning faolligini oshirishga, nozik damlarda kampaniya boshlashga harakat qilmoqda. Jamiyatimizda shakllangan qadriyatlar tizimiga putur yetkazish, jamoatchilik fikrini chalkashtirib yuborish, ichki ziddiyatni kuchaytirishga urinayotgan o‘sha kuchlar, ayniqsa, mamlakatimizda ro‘y berayotgan xalqaro voqealar arafasida chora ko‘rmoqda Masalan, 2012-yilda “Evrovidenie” qoʻshiq tanlovi, 2015-yilda 1-Yevropa oʻyinlari, 2025-yilda boʻlib oʻtgan COP29 sammiti chogʻida xorij nazoratidagi kuchlar mamlakatimizga nisbatan diniy tahdidlarini kuchaytirdi. Ozarbayjonga qarshi doiralar mamlakatimiz haqida salbiy fikr shakllantirish maqsadida soxta ma’lumotlar tarqatish orqali nozik diniy bo‘limni davlatga qarshi qaratishga harakat qildi. “tadqiqotlar”ni nashr etib, ular asosida xalqaro jamoatchilik fikrida noto‘g‘ri tushunchalar yaratishga harakat qilmoqda. Ular dezinformatsiyalarni tarqatish orqali fuqarolarning davlat institutlari va ommaviy axborot vositalariga ishonchini susaytiradi, jamoatchilik fikrini o‘zlari maqbul deb bilgan siyosiy tashkilotlar foydasiga shakllantiradi. Ular ijtimoiy mojarolarga olib kelishi mumkin bo'lgan tartibsizlik va ziddiyatlarni yaratishga harakat qilishadi. Muqaddas kitob va hadislarning sura va oyatlarini o‘z manfaatlariga qarab talqin qilib, jamoatchilik fikrini chalg‘itadi. Bu kuchlar kunlar, oylar davomida qandaydir salbiy voqeani kun tartibida ushlab turishadi, o‘z atrofida munozaralar ochib berishadi, xalqda davlatga nisbatan ishonchsizlik muhitini yaratishga harakat qilishadi Hozirgi vaqtda diniy tahdidlar ko'lami kengaydi. Buning asosiy sabablari, xususan, axborot va kibertizimlar sohasida yangi texnologiyalarning rivojlanishi, gibrid tahdidlar uchun yangi imkoniyatlar yaratilishi, dunyoning geosiyosiy landshaftidagi noaniqliklar, assimetrik mojarolar sonining ortishidir. Xalqaro huquqning ishlamasligi, o‘z manfaatlarini ro‘yobga chiqarish uchun buyuk davlatlar tomonidan insoniy qadriyatlar va huquq tizimining oyoq osti qilinishi radikal diniy markazlar faoliyati uchun qulay shart-sharoitlar yaratib, ularni bahona bilan ta’minlamoqda. Dezinformatorlarning maqsadi – voqelikda hech qanday ahamiyati yo‘q, yolg‘on ma’lumotlar bilan mayda muammolarni bo‘rttirib ko‘rsatish orqali ikkinchi tomonning fikriga ta’sir o‘tkazish va aholining real vaziyatni xolisona baholashiga qiyinchilik tug‘dirishdir. Dezinformatsiya gibrid tahdidlarda keng qo'llaniladigan vositalardan biridir. (Qarang: https://telegraf.az/news/toplum/488000.html) Diniy tahdidlardan foydalanish “dushman kuchlar”ga bir qator “afzalliklar” beradi Ayrim kishilar, ayniqsa, Sharq jamiyati, musulmonlar diniy masalalarga, diniy ramzlarga muqaddas deb qaraydilar ular juda sezgir. Oddiy diniy karikatura, tanqidiy fikr bunday jamiyatlarda ziddiyat va tartibsizliklarni keltirib chiqarishi mumkin Diniy tahdidlar siyosati harbiy amaliyotlarga qaraganda kamroq moliyaviy xarajatlarni talab qiladi. Bundan tashqari, ba'zi odamlar oson yo'l bilan pul topish uchun bunday xavfli buyruqlarni bajarishda ishtirok etishga rozi bo'lishadi. Axborot urushining elementi bo'lgan diniy tahdidlar odamlarning fikr va xatti-harakatlariga ta'sir qilish orqali amalga oshiriladi Ular vakil kuchlar imkoniyatlaridan foydalanib, mamlakatda keskinlik keltirib chiqarish, zararli mafkuralarni tarqatish orqali o‘z mavqeini mustahkamlashga harakat qilmoqda Kuzatishlar shuni ko'rsatadiki, diniy tahdidlarni siyosiylashgan diniy kuchlar tayyorlaydi va yoshlar tomonidan amalga oshiriladi Diniy mafkura markazlari yoshlar, san’atkorlar, sportchilar, siyosatchilar va boshqalar bilan bir qatorda toifadagi odamlar bilan yaqindan hamkorlik qiladi Ular motam yig'uvchilarning ommaviy yig'ilishlaridan tribuna sifatida foydalanadilar Ular davlat va jamiyatning barcha faoliyati, yutuq va kamchiliklarini diniy libosda kiyintirib, o‘z mazhablarining ahamiyatini bo‘rttirib ko‘rsatishga harakat qiladilar. Masalan, 44 kunlik Vatan urushida Ozarbayjon armiyasining g‘alabasi haqida taxmin qilishga urinishlarga guvoh bo‘ldik. Bu g‘alabani diniy libosda kiyintirish, tarixiy G‘alabamizga soya solishdan boshqa narsa emas. Shu bois jamiyat sifatida g‘alabamizni qaysidir mazhab bilan bog‘lashga qarshi prinsipial pozitsiya ochib berildi Bu yerda eng xavfli nuqta diniy dunyoqarashi va turmush tarzi boshqacha bo'lganlarni haqorat qilish va tahdid qilishdir. “Menga o‘xshamaganlar va men ishongan narsaga ishonmaydiganlar mening dushmanim” degan yondashuv mamlakatda radikalizmni kuchaytiruvchi asosiy unsurlardan biridir Ozarbayjonda diniy tahdidlarga qarshi eng kuchli himoya Ozarbayjon Respublikasi Konstitutsiyasidir. Bu ona qonunning 47-moddasida qayd etilgan I. Har bir inson fikr va so‘z erkinligiga ega II. Hech kim o'z fikrini yoki e'tiqodini aytishga majburlanishi mumkin emas III. Irqiy, milliy, diniy, ijtimoiy va boshqa mezonlarga asoslangan adovat va adovatni qo'zg'atuvchi tashviqot va tashviqotga yo'l qo'yilmaydi 48-moddada ko'rsatilgan I. Har bir inson o‘z dinga munosabatini mustaqil belgilash, har qanday dinga yakka o‘zi yoki boshqalar bilan birgalikda e’tiqod qilish yoki hech qanday dinga e’tiqod qilmaslik, o‘z diniy e’tiqodini izhor etish va tarqatish huquqiga ega II. Diniy marosimlarni o'tkazish, agar u jamoat tartibini buzmasa yoki jamoat axloqiga zid bo'lmasa, erkindir III. Diniy e'tiqod va e'tiqod qonun buzilishini oqlamaydi IV. Hech kim o'z diniy e'tiqodi va e'tiqodini bildirishga (namoyish qilishga), diniy marosimlarni o'tkazishga yoki diniy marosimlarda ishtirok etishga majburlanishi mumkin emas Albatta, gibrid tahdidlar mafkuraviy xavfsizlikka salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Milliy o‘zligimizga, urf-odatlarimiz, dunyoviy qadriyatlarimizga zid bo‘lgan radikal va ekstremistik g‘oyalardan uzoqlashish maqsadida ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlar imkoniyatlaridan foydalangan holda aholi o‘rtasida targ‘ibot-tashviqot ishlarini kuchaytirish zarur Ushbu maqola Ozarbayjon Respublikasi Nodavlat notijorat tashkilotlarini davlat qo‘llab-quvvatlash agentligi ko‘magida “Jurnalist tashabbuslarini targ‘ib qilish” jamoat birlashmasi tomonidan amalga oshirilayotgan “Ozarbayjonga qarshi gibrid urushga qarshi aholining hushyorligini oshirish” loyihasi doirasida tayyorlandi. Maqola mazmunida aks ettirilgan fikr va mulohazalar muallifga tegishli bo‘lib, Ozarbayjon Respublikasi Nodavlat notijorat tashkilotlarini davlat qo‘llab-quvvatlash agentligining rasmiy pozitsiyasini aks ettirmasligi mumkin Haydovchilar diqqatiga: sug'urta tizimidagi yangi imtiyozlar Zokir Hasanov Pokistonga hamdardlik bildirdi Zokir Hasanov armiya shaxsiy tarkibini tabrikladi Bokuning 6 ta tumanida yo‘llar ta’mirlanadi Yosh askarlarning qasamyod qabul qilish marosimi bo‘lib o‘tdi - FOTO Absheron viloyatida Milliy ozodlik bayrami tantanali ravishda nishonlandi - FOTO Agdamda cho'pon o'z vatandoshini otib tashladi - Keyin u o'z joniga qasd qildi Haydar Aliyevning Bokuga taklifi: Ozarbayjon mana shunday qiyinroq stsenariydan qutuldi Erdog’an Ozarbayjonni tabrikladi Hayotiy bosqich boshlandi: 4 yulduz turkumi uchun ogohlantirish TIV AQSh va Eron oʻrtasida erishilgan kelishuvni olqishladi Erdog'anning AQSh-Eron kelishuviga munosabati: U ularni ogohlantirdi Bugungi muvaffaqiyatlarning boshlanish nuqtasi – Ozarbayjon falokatdan shunday omon qoldi Shusha deklaratsiyasi imzolanganiga 5 yil to‘ldi