Ozarbayjon-Italiya munosabatlari: siyosiy va iqtisodiy integratsiya birligi

Parlament a'zosi Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev va Italiya Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi Giorgio Meloni 4 may kuni Ozarbayjonga tashrifi chog‘ida bergan matbuot bayonotida ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlarning bugungi darajasi va hamkorlik ko‘lami ifodalangan. Bu ma’ruza ikki tomonlama munosabatlar siyosiy muloqot bilan cheklanib qolmasdan, ayni paytda iqtisodiy, energetika, sanoat va gumanitar sohalarda o‘zaro manfaatlarga asoslangan keng hamkorlik muhiti shakllantirilayotganini ko‘rsatadi Ozarbayjon va Italiya o‘rtasidagi munosabatlar 2014 va 2020-yillarda imzolangan strategik sheriklik deklaratsiyasiga asoslanadi. Mazkur hujjatlar hamkorlikning asosiy yo‘nalishlarini belgilash bilan birga, munosabatlarni izchil va barqaror yo‘lga qo‘yish uchun sharoit yaratdi. Oliy darajadagi siyosiy muloqot va o‘zaro tashriflar tomonlar o‘rtasida ishonchli sheriklik muhiti mavjudligini tasdiqlaydi. Bosh vazirning mintaqaviy tashrifi doirasida avval Armanistonga, keyin esa Ozarbayjonga tashrifi diplomatik nuqtai nazardan alohida ma’noga ega bo‘lib, o‘zaro munosabatlarda hurmat va muvozanatli yondashuv sifatida baholanadi Ikki tomonlama munosabatlarda energetika sohasi alohida o‘rin tutadi. Italiya Ozarbayjonning asosiy savdo hamkorlaridan biri boʻlib, energetika sohasida oʻzaro manfaatli hamkorlik qilayotgan davlatlardan biridir. Ozarbayjon tomonidan eksport qilinayotgan tabiiy gazning salmoqli qismi Italiya bozoriga yo‘naltirilayotgani bu hamkorlikning haqiqiy ko‘rsatkichidir. Bu hamkorlik Janubiy gaz yo‘lagi doirasida yanada mustahkamlanmoqda. Yo‘lakning bir segmenti bo‘lgan Trans-Adriatik quvuri loyihasini kengaytirish bo‘yicha muhokamalar kelajakda energiya ta’minotini yanada oshirishga xizmat qiladi va Yevropaning energetik xavfsizligida muhim o‘rin tutadi. Davlatimiz rahbari taʼkidlaganidek, Ozarbayjon Italiyaga neft yetkazib berish boʻyicha ikkinchi, gaz yetkazib berish boʻyicha esa ikkinchi oʻrinda turadi: "Biz uchun Italiya bozori ham neft, ham gaz uchun birinchi darajali ahamiyatga ega. Oʻtgan yili Ozarbayjon 25 milliard kub metr tabiiy gaz eksport qildi, shundan 9,5 milliardi Italiya bozoriga eksport qilindi. Bugun muzokaralar va muzokaralar chogʻida bu hajmni oshirish boʻyicha muzokaralar olib bordik" Italiya Ozarbayjonning birinchi raqamli savdo sherigi bo‘lib, o‘zaro tovar ayirboshlash hajmi qariyb 12 milliard dollarni tashkil etadi. Bu ko‘rsatkich iqtisodiy hamkorlikning yuqori darajasini tasdiqlaydi. Shu bilan birga, Ozarbayjon Davlat neft jamg‘armasi tomonidan Italiya iqtisodiyotiga 3 milliard dollarga yaqin sarmoya kiritilishi o‘zaro iqtisodiy manfaatlar mustahkam poydevorga asoslanganidan dalolat beradi. Bu sarmoyalarni yangi loyihalarga yo‘naltirish hamkorlikni yanada kengaytirish uchun qo‘shimcha imkoniyatlar yaratmoqda Ikki tomonlama munosabatlarning yangi yo‘nalishlaridan biri harbiy-texnik sohadagi hamkorlikdir. Qo‘shma ishlab chiqarishni tashkil etish, texnologiya almashinuvi va sanoat loyihalarini amalga oshirish ushbu soha istiqboli nuqtai nazaridan katta ahamiyatga ega. Italiya texnologiyalari va Ozarbayjonning moliyaviy imkoniyatlari uyg'unligi sanoatning yangi modellarini shakllantirish uchun asos yaratadi Ayni paytda Ozarbayjonda 130 ga yaqin italyan kompaniyasi faoliyat yuritmoqda. Bosqindan ozod qilingan Qorabog‘ va Sharqiy Zangezur viloyatlarida mazkur kompaniyalar tomonidan amalga oshirilayotgan 23 loyiha iqtisodiy hamkorlik geografiyasini kengaytirib, tiklanish jarayoniga muhim hissa qo‘shmoqda. Italiya kompaniyalari ushbu loyihalarda faol ishtirok etib, xorijiy hamkorlar orasida yetakchi o‘rinlardan birini egallab, o‘zaro iqtisodiy aloqalarni chuqurlashtirishga xizmat qilmoqda Ikki tomonlama munosabatlarning muhim yo‘nalishlaridan biri bu ta’limdir. Boku shahrida faoliyat yuritayotgan Italiya-Ozarbayjon universiteti bu hamkorlikning muhim tarkibiy qismlaridan biriga aylandi. Yuzlab talabalar tahsil olayotgan ushbu oliy ta’lim muassasasi kelajakda yuqori malakali kadrlar tayyorlash, insonparvarlik aloqalarini mustahkamlashga xizmat qiladi. Universitet doirasida amalga oshirilayotgan dasturlar xalqaro tajriba almashish, ilmiy tadqiqot faoliyatini kengaytirish, innovatsion tashabbuslarni shakllantirish imkonini beradi Bugungi kunda Ozarbayjon-Italiya munosabatlari strategik sheriklikka asoslangan, energetika, iqtisodiyot, sanoat va taʼlim sohalarini qamrab olgan koʻp qirrali hamkorlik modelidir. O'zaro manfaatlarga asoslangan bu munosabatlar kelajakda yanada kengayib, mintaqaviy hamkorlik muhitida muhim o'rin tutadi