Yevropa parlamentida sovet surgunlari qurbonlari xotirlandi: "Jazosiz yovuzlik qaytdi" - QHA - Qrim axborot agentligi

Sovet Ittifoqi (SSSR) tomonidan Markaziy va Sharqiy Yevropadan deportatsiya qilingan millionlab qurbonlarni xotirlash uchun Yevropa Ittifoqining (YI) yuragi Bryusseldagi Yevropa Parlamenti (AP) binosi oldidagi maydonda yuqori darajadagi ishtirok bilan rasmiy marosim boʻlib oʻtdi. Marosimda Qrim Tatar Milliy Majlisi (KTMM) raisi Refat Chubarov ham ishtirok etdi Marosimni kirish so‘zi bilan so‘zlagan Yevroparlament prezidenti Roberta Metsola 1999-1999 yillarda totalitar sovet tuzumi tomonidan o‘z uy-joyi va vatanidan ko‘chirilgan odamlarning azob-uqubatlariga e’tibor qaratdi. Metsola o‘z nutqida quyidagi so‘zlardan foydalandi: 1936-1952-yillarda Sovet Ittifoqi Boltiqboʻyidan Qora dengizgacha choʻzilgan oʻz uy-joylarini tashlab, minglab kilometr sharqqa, Sibir va Oʻrta Osiyoga joʻnatgan 3 milliondan ortiq kishining umumiy taqdiri shu edi. Bizning qit'amizdagi bu yara hech qachon to'liq davolanmagan. Surgunda bo‘lganlar, ularning farzandlari, nevaralarining qalblarida bu yara izlari hamon saqlanib qolgan SSSR bu xalqlarning nomlari, uylari, tillari, e’tiqodlari va turmush tarzini yer yuzidan butunlay o‘chirib tashlashga harakat qilganini ta’kidlagan Metsola, Moskva bu xiyonatkor ambitsiyalarida muvaffaqiyatsizlikka uchraganini va surgun qurbonlarining aziz xotirasi bugun Yevropaning qoq markazida yashashda davom etayotganini ta’kidladi REFAT CHUBAROV: AGAR KREMLLAR BUNI VAQTIDA JAZO BERGANDA BU URUSH BO'LMASDI Xotira marosimida Ukrainaning Yevropa Ittifoqi vakili Vsevolod Chentsov va Qrim Tatar Milliy Majlisi (KTMM) raisi Refat Chubarov ham ishtirok etdi. Chubarov tantanali marosimdagi nutqida xalqaro hamjamiyatga tarixiy va ibratli ogohlantirish berdi va shunday dedi: Jazosiz yovuzlik har doim kattaroq va dahshatli jinoyatlar bilan qaytishga intiladi. Rossiyaning bugun Ukrainaga qarshi boshlagan bu qonli urushi, asosan, Moskva, Kreml, sobiq SSSRning hukmron va jallod organlari o‘z vaqtida insoniyat va xalqlarga qarshi sodir etgan jinoyatlari uchun adolat va jazodan qutula olganining bevosita natijasidir 2023-YILDAN BERI YASHAYLANIB KETIB KETILGAN XOTIRA an’anasi Markaziy va Sharqiy Yevropada sovet surgunlari qurbonlarini xotirlash tashabbusi dastlab Yevropa xotirasi va umumiy qadriyatlarni saqlashni maqsad qilgan bir guruh Yevroparlament deputatlarining norasmiy taklifi bilan boshlandi. Qisqa vaqt ichida institutsional holga kelgan bu tashabbus 2023 yildan boshlab har iyun oyida Yevropa Parlamenti oldida o‘tkaziladigan rasmiy va an’anaviy marosimga aylandi 1944-yil 18-may Qrim-tatarlarning surgun qilinishi va genotsidi Qrim-tatar xalqi 1944-yil 18-may kuni tongda Sovet Ittifoqi diktatori Iosif Stalin buyrug‘i bilan to‘liq surgunga uchradi. Qrimdan Turkiston, Ural va Sibir viloyatlariga hayvon vagonlari bilan surgun qilingan qrim tatarlari; Bir necha kun davom etgan majburiy sayohatlar, ochlik, tashnalik va undan keyingi qashshoqlik, eng oddiy inson huquqlaridan mahrum bo'lish natijasida o'z aholisining 46 foizini yo'qotdi Genotsid surgunidan so'ng darhol Sovet ma'muriyati Qrim yarim orolida qrim tatarlarining mavjudligiga ishora qiluvchi hamma narsani yo'q qilishga kirishdi. Yarim oroldagi mingdan ortiq aholi punktlarining, xususan, qishloqlar, shaharchalar, tumanlar va shaharlarning qrim-tatar nomlari o'zgartirildi. Madaniy genotsid sodir bo'lgan Qrimda tarixiy ashyolar vayron qilingan, qabristonlar vayron qilingan va yarim orolning demografik tuzilishi ongli ravishda o'zgartirilgan Surgun qilingan xalq o‘zlari ajralgan qadrdon vatani Qrimni hech qachon unutmadi. Ular surgunga ketayotib, surgun qilingan joylarda vataniga qaytishga harakat qildilar. U 1989 yilning oxirigacha surgun joylarida saqlandi. O'sha vaqtgacha vataniga, Qrimga qaytishga urinishlar qamoq va yangi surgun bilan jazolandi. 1989 yilga kelib Qrim-tatarlar asta-sekin ota-bobolari yurtlariga qayta boshladilar. Muhojirlik qurbonlari o'shandan beri boshdan kechirgan qashshoqlikka qaramasdan o'z vatanlarida qolish uchun kurashni davom ettirdilar. Ammo 150 mingga yaqin Qrim tatarlari Turkiston hududida moliyaviy qiyinchiliklar va qonuniy to'siqlar tufayli qolgan 2015-yilda Ukraina parlamenti Qrim-tatar surgunini genotsid deb tan oldi va 18-mayni “Qrim-tatar genotsidi qurbonlarini xotirlash kuni” deb e’lon qildi. 2019-yilda Latviya va Litva parlamentlari, 2022-yilda Kanada parlamentining quyi palatasi — Jamoatlar palatasi, 2022-yilda Seym, Polsha parlamentining quyi palatasi, 2024-yil iyulda, Estoniya parlamenti (Riigikogu), 2024-yil oktabrda, Senat, Dutsex parlamentining yuqori palatasi, 2024-yilda, Vakillar, Niderlandiya Qirolligi Bosh Assambleyasining quyi palatasi, 2025 yil iyun oyida. Turkiya Oliy Millat Majlisi 1944-yil 18-maydagi Qrim-tatar surgunini genotsid deb tan oldi