Qishloq xo‘jaligi sohasida yangi bosqich: Davlat dasturi sohani rivojlantirishning zamonaviy modelini shakllantirmoqda

“2026-2030-yillarda Ozarbayjon Respublikasida qishloq, baliqchilik va suv xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlashni rivojlantirish Davlat dasturi” mamlakatimiz agrar siyosatining keyingi bosqichiga o‘tishni ifodalovchi muhim hujjatdir. Bu dasturning mohiyatini faqat qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish hajmini oshirish deb baholash to‘g‘ri bo‘lmaydi. Hujjat kengroq yondashuvga, yaʼni qishloq xoʻjaligi sohasini koʻproq xomashyo ishlab chiqarishga asoslangan anʼanaviy modeldan hosildorlik, qayta ishlash, logistika, eksport, innovatsiyalar va qoʻshimcha qiymat zanjiriga asoslangan zamonaviy rivojlanish modeliga oʻtishga asoslanadi Fan va ta’lim vazirligi Iqtisodiyot instituti “Qishloq xo‘jaligi sohasining iqtisodiy muammolari” kafedrasi mudiri, fan doktori Yunus Sodigov “AZERTA” muxbiriga shunday fikr bildirdi Uning aytishicha, Prezidentimizning 2026-yil 25-maydagi qarorida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirish va qayta ishlash sohalarining raqobatbardoshligini oshirish, yuqori qo‘shimcha qiymat yaratuvchi intensiv fermerlikka o‘tishni jadallashtirish, oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlash dasturning asosiy maqsadi etib belgilangan "Ushbu dasturning asosiy afzalligi shundaki, agrar sektorga nafaqat "ekin ekish va yig'ishtirib olish" nuqtai nazaridan qarash, balki butun iqtisodiy tizim sifatida qaraladi. Hujjatda qishloq xo'jaligi, baliqchilik va suv xo'jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarishdan tashqari, qayta ishlash, sovuq saqlash, donni saqlash, logistika, moliyaviy resurslardan foydalanish, sug'urta, ta'lim xizmatlari, moddiy-texnik ta'minot kabi masalalarga ham e'tibor qaratilgan. Zamonaviy dunyoda qishloq xo'jaligi bu nafaqat er maydoni yoki hosilning hajmi, balki hajmi bilan o'lchanmaydi Dasturda mahsuldorlikni oshirish alohida o‘rin tutadi. Masalan, g‘alla hosildorligini 40,3 sentnerdan qariyb 50 sentnerga, paxta hosildorligini 36,1 sentnerdan qariyb 50 sentnerga oshirish rejalashtirilgan. Zamonaviy sug‘orish tizimlari qo‘llaniladigan maydonlarni 130 ming gektardan qariyb 300 ming gektarga ko‘paytirish hujjatning eng muhim maqsadlaridan biridir. Bu tasodifiy masala emas. Ozarbayjondek suv resurslari cheklangan mamlakatda agrar taraqqiyotning kelajagi yerni kengaytirishga emas, balki mavjud yer va suv resurslaridan samaraliroq foydalanishga bog‘liq bo‘ladi. Shunday ekan, resurs samaradorligi, sug‘orish texnologiyalari va iqlim barqarorligi bo‘yicha dasturni yaratish strategik jihatdan to‘g‘ri yondashuvdir”, dedi u Y.Sodig‘ov Davlat dasturida chorvachilik sohasida asosiy e’tibor qoramollarning nasl tarkibini yaxshilash, ko‘proq mahsuldor naslli va naslli hayvonlar ulushini oshirishga qaratilganini ta’kidladi: “Hujjatda yuqori mahsuldor qoramollar umumiy podadagi ulushini 2025-yilda 2,5 foizdan taxminan 20,2 foizga oshirish ko‘zda tutilgan. mol go‘shti yetishtirishda kamida 10 foiz, qo‘y go‘shti yetishtirish kamida 27 foiz, tuxum yetishtirish esa chorvachilikni naslchilik salohiyati va intensiv dehqonchilikka asoslangan yanada mahsuldor modelga o‘tkazishdan dalolat beradi. salohiyat Ushbu dasturning yana bir muhim jihati qiymat zanjiri yondashuvidir. Qishloq xo'jaligida asosiy muammo ko'pincha mahsulotni ishlab chiqarishda emas, balki ishlab chiqarishdan keyingi bosqichlarda - etkazib berish, saqlash, qayta ishlash, qadoqlash, logistika va sotishda paydo bo'ladi. Qishloq xo'jaligida real daromadning o'sishi, agar fermer mahsulot ishlab chiqarsa, lekin uni saqlash, qayta ishlash va sotishga ko'proq foyda keltira olmasa, cheklangan bo'lib qoladi. Dasturda sovuq omborlar hajmini 400 ming tonnadan qariyb 500 ming tonnaga, g‘alla siloslari hajmini 1,9 million tonnadan 2,05 million tonnaga oshirish kabi vazifalar shu nuqtai nazardan muhim ahamiyatga ega. Bunday infratuzilma ishlab chiqaruvchining bozor oldidagi zaif mavqeini ma'lum darajada kamaytirishi va ishlab chiqarish yo'qotilishini kamaytirishi mumkin Uning so‘zlariga ko‘ra, hujjatda agrar sug‘urta va raqamlashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgani ijobiy holdir "Agrar sug‘urta bilan qamrab olingan maydonlarni 386 ming gektardan 1 million gektardan kamroqqa ko‘paytirish, raqamli xizmatlar orqali ko‘rsatilayotgan agrar davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan xizmatlar ulushini 55 foizdan 100 foizga oshirish rejalashtirilgan. Bu fermerning davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishini yanada samarali va shaffof qilish imkonini beradi. Lekin bu yerda asosiy masala nafaqat xizmatlarni raqamlashtirish, balki bu xizmatlar haqiqiy fermerlar uchun qulay va funksional bo‘lishidir. Raqamli tizim nafaqat qog'oz protseduralarini elektron shaklga o'tkazish, balki qarorlar qabul qilishni yanada aniq, xabardor va shaffof qilish uchun ishlatilishi kerak. Biroq, dasturning muvaffaqiyati faqat maqsadlarni to'g'ri belgilashga bog'liq emas. Asosiy masala - ijro sifati. Qishloq xo‘jaligida ko‘p yillar davomida kuzatilayotgan muammolarni — mayda fermer xo‘jaliklarining tarqoq tuzilmasi, fermerlarning moliyaviy resurslardan foydalanish qiyinligi, qayta ishlovchilar va ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi muvofiqlashtirishning sustligi, bozor narxlarining beqarorligi, suv ta’minoti muammolari va texnologiyadan foydalanishning cheklanganligi kabi muammolarni faqat ma’muriy qarorlar bilan to‘liq hal qilib bo‘lmaydi. Bu yerda fermerlar, qayta ishlash korxonalari, logistika kompaniyalari, banklar, sug‘urta muassasalari, fan va ta’lim muassasalari o‘rtasida haqiqiy muvofiqlashtirish mexanizmi yo‘lga qo‘yilishi kerak”, — dedi u Boshqarma boshlig‘ining ta’kidlashicha, Davlat dasturining asosiy mazmun-mohiyati qishloq xo‘jaligini yuqori qo‘shimcha qiymatga ega, raqobatbardosh va texnologiyaga asoslangan iqtisodiy sohaga aylantirishdan iborat: “Agar bu dastur faqat ishlab chiqarish ko‘rsatkichlarini oshirish sifatida amalga oshirilsa, uning ta’siri cheklanishi mumkin. Ammo dastur qo‘shimcha qiymat zanjiri, hududiy ixtisoslashuv, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlash, innovatsiyalar, suv va yer resurslarini samarali boshqarish, fermerlarning bozorga chiqish imkoniyatlarini kengaytirish yo‘nalishida kompleks tarzda amalga oshirilsa, qishloq xo‘jaligi mamlakatning noneft iqtisodiyotida yanada jiddiy o‘rin tutishi mumkin Natijada 2026-2030 yillarga mo‘ljallangan Davlat dasturi qishloq xo‘jaligini rivojlantirish nuqtai nazaridan muhim imkoniyat yaratmoqda. Bu imkoniyatni real natijaga aylantirishning asosiy sharti dasturning rasmiy emas, balki iqtisodiy mantiqqa asoslangan tarzda amalga oshirilishidir. Qishloq xo‘jaligini rivojlantirish endi faqat ko‘proq hosil yetishtirish emas, balki yanada oqilona, ​​samaraliroq, daromadliroq va barqaror ishlab chiqarish tizimini barpo etishdan iborat. Bu dasturning strategik qiymatidir” 2026 © AZERTAC. Mualliflik huquqi himoyalangan. Ma'lumotlardan foydalanish giperhavola bilan havola qilinishi kerak