Oltin O'rda izlari: bir yodgorlik - bir davr

Oltin O'rda - Yevrosiyo tarixidagi eng yirik davlatlardan biri. XIII-XV asrlarda bepoyon dashtga hukmronlik qilgan bu imperiya nafaqat harbiy qudrati, balki boshqaruv tizimi bilan ham ajralib turardi. Bugungi kunda o'sha davrning dalili Olmaota shahridagi Qozog'iston Respublikasi Markaziy davlat muzeyi fondida saqlanmoqda. Bular bir necha asrlarga borib taqaladigan tarixiy kumush va mis tengelardir. Bir qarashda u shunchaki metall buyumlarga o'xshasa-da, bu butun bir davrning yorqin guvohidir. Har bir tanga o'sha davrdagi savdo munosabatlari va hokimiyat tarkibidagi o'zgarishlarni aks ettiradi. Jasulan Beltenov, Qozog‘iston Respublikasi Markaziy davlat muzeyi bo‘lim boshlig‘i: Bu tangalarning barchasi juda qimmatlidir. Bu tangalarda Oltin O‘rda davridagi 18 ta xonning nomi yozilgan. Xonlarning almashinishi, tangalar zarb qilinishi, pul ishlab chiqaruvchining nomi, saroylar va zarb qilingan shaharga qarab yil va taqlid deymiz. Xuddi shu tarzda, ma'lumotlar o'zgarib turardi. Hozirda Markaziy davlat muzeyida Oltin Oʻrda davriga oid 200 ga yaqin eksponat saqlanmoqda. Ularning har biri o‘sha davrning iqtisodiy tuzilishi va madaniy darajasini ochib beradi. Tarixchilarning fikricha, bunday ma’lumotlar Oltin O‘rdaning nafaqat harbiy, balki sivilizatsiya jihatidan ham qudratli davlat bo‘lganligini isbotlaydi. Kanat Uskenbay, tarixchi: Oltin O‘rda sivilizatsiyasi, ya’ni sivilizatsiyasi o‘sha davrda juda yaxshi rivojlangan edi. Chunki imperiya davrida Osiyo bilan Yevropa, Yaqin Sharq va Xitoy oʻrtasida savdo aloqalari oʻrnatilgan. Bir tanga shunchaki yodgorlik emas, u butun bir davrning siyosiy va madaniy mohiyatini belgilaydigan tarixiy guvohlikdir. Ana shunday qimmatli meroslar orqali Oltin O‘rdaning Yevroosiyo makonidagi ta’siri va sivilizatsiya darajasi bugungi avlodga yetib boradi