"Shahdeniz" konida ulushlarni taqsimlash to'g'risidagi bitim imzolanganiga 30 yil to'ldi

Bugun Kaspiy dengizining Ozarbayjon sektorida joylashgan “Shahdeniz” koni o‘zining 30 yilligini nishonlamoqda “Report” BP-Ozarbayjon konining operatoriga tayanib, bu Ozarbayjon hukumati uchun ham, BP hamda uning “Shahdeniz” bo‘yicha hamkorlari uchun ham muhim voqea ekanligini ma’lum qildi. Bundan 30 yil muqaddam, 1996-yil 4-iyun kuni Bokuda Ozarbayjon Davlat neft kompaniyasi (SOCAR) va xorijiy kompaniyalar o‘rtasida Shoh-dengiz koni bo‘yicha mahsulot taqsimoti to‘g‘risidagi bitim (PSA) imzolangan edi. HPBS Milliy Majlis tomonidan ratifikatsiya qilindi va o'sha yilning 17 oktyabrida kuchga kirdi "Shohdeniz" dunyodagi eng yirik gaz-kondensat konlaridan biri va BP tomonidan hozirgacha kashf etilgan eng yirik gaz konidir. Qariyb 20 yil davomida “Shahdeniz” Janubiy Kavkaz quvuri (SCP) orqali Ozarbayjon, Gruziya va Turkiyaga xavfsiz va ishonchli gaz yetkazib bermoqda 2020-yil dekabr oyida Janubiy gaz yo‘lagining nihoyasiga yetishi natijasida “Shohdengiz” Yevropa uchun energiya ta’minotining yangi manbai bo‘lib, Kaspiy dengizidan minglab mil uzoqlikda joylashgan yevropalik iste’molchilarni gaz bilan ta’minlaydi “Shahdeniz” konining ochilishi va oʻzlashtirilishi Ozarbayjonning mintaqaviy va xalqaro miqyosda yirik gaz yetkazib beruvchisi sifatida ortib borayotgan rolini kuchaytirib, kelgusi oʻn yilliklarda mamlakatning neft va gaz daromadlarini oshirish uchun zamin yaratdi. Bu loyiha Ozarbayjonga eng yirik to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy sarmoya kiritdi va mamlakat iqtisodiyotini yanada mustahkamladi. Ozarbayjon quruqlikdagi yangi ob'ektlar, dengiz ob'ektlari va eksport infratuzilmasini sotib oldi. Ularning barchasi xalqaro standartlar asosida ilg‘or texnologiyalar asosida qurilgan Shoh-dengiz kelishuvi imzolanganining 30 yilligi Ozarbayjon neft va gaz sanoatining yangi tarixidagi muhim bosqichdir. Shuningdek, bu kun SOCAR, BP va Shoh-dengiz kelishuvining barcha boshqa sheriklari uchun tarixiy ahamiyatga ega Eslatib o‘tamiz, “Shahdeniz” Kaspiy dengizining chuqur suvli shelfida, Bokudan 70 km janubi-sharqda, 50 metrdan 600 metrgacha chuqurlikda joylashgan. Katta maydonning maydoni 140 kvadrat kilometrdan ortiq. Kon 1999 yilda ochilgan. Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, konda qariyb 1 trillion kub metr gaz va 2 milliard barrel kondensat zaxiralari mavjud “Shohdengiz” konidan ilk qazib olishga 2006 yilda erishilgan. Demak, bu yil ham kondan ilk qazib olinganiga 20 yil to'ldi. 2013-yil 17-dekabrda “Shohdengiz” konsorsiumi “Shohdengiz 2” loyihasini rivojlantirish bo‘yicha yakuniy investitsiya qarorini e’lon qildi. “Shohdengiz” konining ikkinchi bosqichi 2018 yilda ishlab chiqarishni boshlagan Eslatib o‘tamiz, 2025-yilda “Shahdengiz Alfa” va “Shahdengiz Bravo” platformalaridan qariyb 27 milliard standart kub metr gaz va qariyb 4 million tonna (taxminan 32 million barrel) kondensat ishlab chiqarilgan. Birinchi qazib olish boshlanganidan 2026 yilning birinchi choragi oxirigacha “Shohdengiz” konidan 271 milliard kub metr gaz va 53 million tonnaga yaqin kondensat qazib olindi "Shahdeniz" quduqlari BP ning eng samarali quduqlari qatoriga kiradi. Kompaniyaning dunyodagi eng yuqori ishlab chiqarish indeksiga ega 20 ta quduqdan 17 tasi Shohdengiz konida joylashgan. Bu to'shakning yuqori sifati va operatsion mukammalligini aniq ko'rsatadi. Ayni paytda “Shahdeniz” konining eng samarali qudug'idan qazib olish kuniga 28 ming barrel neft ekvivalentini tashkil etadi. Bugungi kunga qadar “Shohdengiz” konida jami 34 ta quduq, jumladan, “Shohdengiz 1”da 11 ta va “Shohdengiz 2”da 23 ta quduq qazilgan. Hozirda ushbu quduqlardan 32 tasi ishlamoqda 2006-yilda foydalanishga topshirilganidan beri taxminan 271 milliard kub metr Shohdengiz gazi Janubiy gaz quvuri (SHGP), shuningdek, Janubiy gaz quvurini kengaytirish (SGPEX) orqali, jumladan, ichki bozorlarga eksport qilindi. 2026-yilning 1-choragi yakuniga ko‘ra “Shohdengiz” loyihasi faoliyatiga jami 31 milliard AQSh dollari miqdorida kapital mablag‘ sarflandi. Loyiha juda yuqori texnik xavfsizlik ko'rsatkichlariga ega va ekologik mas'uliyatli loyiha sifatida "Shahdengiz" doirasida 98 ta dengiz, quruqlik va qirg'oqbo'yi hududlarida 16 ta atrof-muhitga ta'sirni baholash va monitoring tadqiqotlari o'tkazildi Ulardan foydalanganda saytdagi materiallarga murojaat qilish muhimdir. Veb-sahifalarda ma'lumotlardan foydalanilganda, giperhavola orqali havola qilish majburiydir