90 dan ortiq

Shunday kasblar borki, ular ham xarakter maktabi hisoblanadi. Neftchilar ana shunday kasb egalaridir. Bu kasbda insonning bilimi bilan birga jasorati, texnik mahorati bilan birga irodasi ham sinovdan o‘tadi. Kaspiy dengizining o‘rtasida shamol qotib, to‘lqin kuchayganda, odam yo professional bo‘ladi yoki chekinadi. O'rtasi yo'q Xoliddin Tatliyev mana shu “o‘rtasi yo‘q” kasb egasi. Uning hayot yo‘liga nazar tashlar ekansiz, uni nafaqat insonning hayot yo‘li, balki butun bir davr yilnomasi sifatida o‘qiysiz. 1936-yilda G‘azax viloyatining Dag‘kasaman qishlog‘ida tug‘ilgan bu afsonaviy inson o‘nlab yillar davomida Ozarbayjon neft sanoatining eng murakkab, eng mas’uliyatli, eng xavfli va ayni paytda eng sharafli tarmog‘i oldida turdi. 1961 yilda Ozarbayjon neft va kimyo institutini tamomlagan. Neft hidiga to‘lgan o‘sha buyuk ilm-fan markazida ulg‘aygan har bir muhandis Kaspiy dengizi Ozarbayjon uchun nimani anglatishini butun vujudi bilan his qiladi. Yosh Xoliddin O‘zbekistonga ishlash uchun ketadi. U yerda burg‘ulovchilik tajribasiga ega bo‘lib, kasbning dardini boshdan kechiradi. Keyinchalik taqdir uni Suriyaga tashlaydi. Bu mamlakatlar tasodifiy tanlangan geografiyalar emas edi. Neft sanoati chegara bilmaydi, haqiqiy mutaxassislar nafaqat o‘z ona yurtlarida, balki xalqaro miqyosda ham sinovdan o‘tkazilib, kamol topadi. Xoliddin Tatliyev katta jahon tajribasiga ega mutaxassisga aylanadi Uning 1980-yillardagi faoliyati bosqichi alohida e'tiborga loyiqdir. Bu davr Kaspiy dengizi qa'rini bosib olgan yillar edi. Yuz metrdan ortiq chuqurlikda burg‘ulash ishlarini tashkil etish, dengizdagi burg‘ulash qurilmalarini mamlakatga olib kelish, ularni ishga tayyorlash... bular endi faqat texnik bajarish emas, balki murakkab ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish edi Mustaqillik davri va “Asr shartnomasi”... Bu bosqichda texnik bilimlar bilan birga strategik fikrlash, xalqaro hamkorlik, qaror qabul qilish mas’uliyati ham birinchi o‘ringa chiqadi. Xorijiy kompaniyalar bilan qidiruv va burg‘ulash ishlarini rejalashtirish, loyihalarni tasdiqlash endi nafaqat muhandislik, balki sanoat diplomatiyasi edi Ayni paytda Xoliddin aka ilmiy tafakkurni ishlab chiqarishga olib kirayotgan neftchi-olimlardan biridir. Uning ilmiy ishlari, patentlari va amaliy natijalari bu nomni kasb tarixiga bosh harflar bilan yozib qoldirgan. Neftchilar haqida gap ketganda qiyinchilik, tavakkalchilik, qahramonlik kabi qolipli so‘zlar talaffuz qilinadi. Xoliddin afandi bu so‘zlarni hayotda konkret mazmun bilan to‘ldirgan shaxsdir Uning o‘g‘li Rovshan mening do‘stim. Shu munosabat bilan Xolid domla bilan ham uchrashdim. Uni ilk bor ko‘rganimda, e’tiborimni tortgan narsa uning soddaligi, kamtarinligi, vazminligi edi. “Dengiz tubida ishlaydigan odamlar odatda quruqlikda jim bo‘lishadi” deb o‘yladim... Xoliddin domla oilasida aniq bir chiziq – davomiylik chizig‘i bor. Uning hayoti nafaqat qazilgan quduqlar va qurilgan platformalar tarixi, balki ulkan tajriba ombori, muhim maktabdir. Ushbu maktabning birinchi izdoshlaridan biri uning o'g'lidir. Rovshan ham otasi tutgan yo‘lni tanladi, o‘sha auditoriyalarda ma’ruza tingladi, o‘sha laboratoriyalarda tajribalar o‘tkazdi, xuddi shunday muhandislik tafakkuri bilan shakllandi. Bu tasodif emas, balki ichdan kelgan fidoyilik natijasidir. Ozarbayjon neft va kimyo instituti oliy maktab bilan bir qatorda bu oila uchun ham boshlang‘ich nuqtadir. Bu yerda shakllangan qarash, mas’uliyat hissi va kasbga munosabat ana shu oilaning poydevorini tashkil etuvchi qadriyatlardir. Xoliddin afandi shu ruhda yashagan, Rovshan davom ettiradi. Endi bu chiziqning uchinchi to'lqini ko'rinadi Xolid hamon bu yo‘lning boshida. Bundan tashqari, u katta umid, an'ana va mas'uliyat egasidir. Mening tilagim shuki, u ham bobosiga o‘xshab Kaspiy dengizining qattiqqo‘lligidan chetga chiqmasin, ota yo‘lini takrorlamay, yanada uzoqqa olib borsa. Chunki har bir yangi avlod nafaqat davom etishi, balki kengayib, yanada istiqbolli istiqbollarga yetaklashi kerak Bu oilada neft shunchaki yerdan olinadigan boylik emas. Tatlievlar uchun neft mehnatsevarlik, bilimlarni uzatish, sadoqat va kasbiy qadr-qimmatning ramzi hisoblanadi Bir kun kelib Kaspiy dengizi o‘rtasida yangi maydonchada yosh muhandis turib, uning familiyasi Tatliyev bo‘lsa, hayron bo‘lmaslik kerak. Chunki bu sog'lom poydevorning davomi bo'ladi. Bu allaqachon bir haqiqatni ko'rsatadi: bu oilada kasb tanlanmaydi, u yashaydi. 2026 yil 3 mayda taniqli neftchi 90 yoshga to'ladi. 90 yillik yubileyga qarasam, uni nafaqat yubiley, balki geologik qatlam, qatlam sifatida ham ko‘raman. Chunki Xoliddin domlaning umri neft qudug‘iga o‘xshaydi: qatlam-qavat, qatlam-qat, chuqurdan ham chuqur va barchasida alohida malaka va tajriba Xoliddin domla: hayotining keyingi yillari burg'ulash rejimida emas, balki ekspluatatsiya rejimida o'tsin; - ya'ni u ko'proq meva berishi va kamroq energiya talab qilishi kerak; - uning sog'lig'ining "bosimi" doimo normal bo'lib qolishi kerak, hech qanday "favvora" kutilmaganda bajarilmasligi kerak; - uning xotirasi "quduqlari" hech qachon qurib qolmasligi, aksincha, yangi avlodlar uchun toza va boy "ma'lumot olish" ni ta'minlashi kerak; - ularning atrofidagi yosh muhandislar o'zlarining tajribasini "aylanib o'tmasliklari", balki to'g'ri traektoriya bilan sizga qo'shilishlari kerak; - hayotingizda "halokatli to'xtashlar" bo'lmasligi kerak, faqat rejalashtirilgan va qulay tanaffuslar Mening eng katta tilaklarimdan biri shuki, Xoliddin aka 100 yoshni nishonlayotganda, deylik, “zaxira baholash” bilan shug‘ullanadi, faqat bu safar gap neft emas, odamlar haqida ketyapti. Chunki bu haqiqatni Xoliddin Tatliyev kabilar isbotlab bergan: Neft tugashi mumkin, ammo kasbiylik, insoniylik, Vatanga muhabbat - yo'q. 90 yoshingiz muborak, Buyuk Nefchi!