Zorla kaybetmeler ve cezasızlık politikaları Meclis gündeminde: DEM Parti'den hakikat ve adalet komisyonu çağrısı | T24

DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, 1990’lı yıllarda sistematik hale gelen zorla kaybetmelerin araştırılması, kayıpların akıbetlerinin ortaya çıkarılması ve cezasızlık politikalarına son verilmesi amacıyla TBMM’ye araştırma önergesi sundu. Çiçek, kalıcı toplumsal barış için hakikat ve adalet mekanizmalarının kurulması gerektiğini vurguladı Cengiz Çiçek, Türkiye’de özellikle 1990’lı yıllarda sistematik hale gelen gözaltında kaybetmelerin araştırılması, kayıpların akıbetlerinin ortaya çıkarılması, faillerin tespit edilerek cezasızlık politikalarına son verilmesi, geçmişle yüzleşmenin sağlanması ve toplumsal barışın güçlendirilmesi amacıyla TBMM’ye Meclis Araştırma Önergesi sundu. Önergede ayrıca Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Herkesin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşmesi’ne taraf olması ve zorla kaybetme suçunun Türk Ceza Kanunu’nda insanlığa karşı suç olarak düzenlenmesine yönelik gerekli adımların belirlenmesi için araştırma komisyonu kurulması talep edildi Çiçek, önergesinin gerekçesinde zorla kaybetmenin özellikle 1990’lı yıllarda olağanüstü hâl rejimi altında ve ağırlıklı olarak Doğu ve Güneydoğu illerinde sistematik hale geldiğini vurgulayarak insanların evlerinden, işyerlerinden, köylerinden, sokak ortasında veya gözaltı merkezlerinden alındığını ve bir daha kendilerinden haber alınamadığını belirtti Aradan geçen yıllara rağmen etkili soruşturmaların yürütülmediğini ifade eden Çiçek, “açılan davaların önemli bir bölümünün beraat veya zaman aşımı kararlarıyla sonuçlandırıldığını” belirtti. Ankara JİTEM Davası, Cizre Davası, Kızıltepe Davası ve Dargeçit Davası gibi çok sayıda dosyada “hakikatin açığa çıkarılmadığını, kayıpların akıbetinin ortaya konulmadığını ve sorumluların cezasız bırakıldığını” vurgulayan Çiçek, “cezasızlık politikasının yalnızca geçmişe ilişkin bir hukuk sorunu olmaktan çıktığını; hukuk devleti ve demokratik toplum bakımından yapısal bir mesele haline geldiğini” ifade etti Çiçek, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türkiye hakkında verdiği çok sayıdaki kararda “yaşam hakkının, işkence yasağının ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini tespit ettiğini” ve “zorla kaybetme dosyalarında etkili soruşturma yürütülmemesini ağır hak ihlali olarak değerlendirdiğini” belirtti. Anayasa Mahkemesi’nin de Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın barışçıl toplanma hakkına ilişkin kararlarında “hak ihlallerini açık biçimde ortaya koyduğunu” ifade eden Çiçek, buna rağmen kısıtlama ve gözetim uygulamalarının devam ettiğini vurguladı Birleşmiş Milletler Herkesin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşmesi’ne de dikkat çeken Çiçek, sözleşmenin taraf devletlere “etkili soruşturma yürütme, devlet arşivlerini açma ve kayıp yakınlarının hakikati bilme hakkını güvence altına alma yükümlülükleri getirdiğini” ifade etti. Buna rağmen Türkiye’nin “hâlâ söz konusu sözleşmeye taraf olmadığını” ve “zorla kaybetme suçunun Türk Ceza Kanunu’nda bağımsız bir insanlığa karşı suç olarak düzenlenmediğini” belirten Çiçek, bu durumun “cezasızlık politikalarını derinleştirdiğini ve kayıp yakınlarının adalet talebini sonuçsuz bıraktığını” kaydetti Çiçek, bugün Türkiye’de “demokratik çözüm, hukuk ve toplumsal barış tartışmalarının gündemde olduğu tarihsel bir siyasal süreç yaşandığını” ifade ederek, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın 27 Şubat 2025 tarihli Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı sonrasında gelişen tartışmaların, TBMM bünyesinde kurulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun yürüttüğü çalışmaların ve toplumdaki demokratikleşme beklentisinin “geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşme ihtiyacını yeniden görünür hale getirdiğini” vurguladı. Çiçek, Komisyon raporunda “temel hakların güçlendirilmesi, AİHM ve AYM kararlarının uygulanması ve hukuk devletinin güçlendirilmesinin sürecin temel unsurları arasında gösterildiğini” belirtti. Bu çerçevede “kalıcı ve onurlu bir toplumsal barışın inşasının; hakikatin açığa çıkarılması, cezasızlık politikalarının son bulması, kayıp yakınlarının adalet ve yas hakkının tanınması, hakikat ve adalet mekanizmalarının kurulmasıyla mümkün olduğunu” ifade etti Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz