Veri Enstitüsü: Türkiye’de çalışanların beklentileri değişiyor; maaşın ötesinde “adalet, aidiyet ve anlam” öne çıkıyor | T24

Türkiye'nin önde gelen kamuoyu araştırmaları analisti Bekir Ağırdır'ın kurduğu ve yönettiği Veri Enstitüsü'nün INVEST - Yeni Nesil Çalışan Deneyimi ve Bağlılığı İçgörü Modeli araştırması Türkiye’de çalışma hayatına dair çarpıcı bulgular ortaya koydu. INVEST modelinin ilk saha uygulaması, çalışanların işyerinden beklentilerinin köklü biçimde dönüştüğünü gösterdi. Veri Enstitüsü tarafından Mart–Nisan 2026 döneminde 478 çalışanla gerçekleştirilen araştırmaya göre, çalışanlar artık yalnızca ücret ve yan haklara değil; adil muamele, gelişim fırsatları, aidiyet hissi ve yaptıkları işin anlamına odaklanıyor Araştırma; kapsayıcılık, kariyer olanakları ve anlam duygusu olmak üzere üç temel eksende önemli veriler sunuyor Araştırmaya göre işyerinde kapsayıcılığı en güçlü biçimde besleyen unsur, çalışanların farklı kimliklerle uyum içinde çalışabilmesi. Bu başlık yüzde 49 ile ilk sırada yer alırken, performansa dayalı eşit kariyer fırsatları yüzde 40, adil performans değerlendirmesi ise yüzde 30 seviyesinde kaldı Hibrit çalışanlarda “farklılıklarla uyum” oranının yüzde 61’e çıkması, esnek çalışma modellerinin kapsayıcılık algısını güçlendirdiğine işaret ediyor. Kamu sektöründe ise “eşit kariyer fırsatı” vurgusu yüzde 47 ile öne çıkıyor Araştırmanın içgörü bölümünde, kapsayıcılığın yalnızca bir kurum politikası değil; adalet ve güven duygusuyla doğrudan bağlantılı olduğu vurgulanıyor. Çalışanların ayrımcılığa uğramayacağına dair güven duyması ve ekip içinde açık iletişim kurabilmesi, kapsayıcılığın temelini oluşturuyor. Kadın çalışanların “adil değerlendirme” beklentisinin daha yüksek olması ise bu alandaki eşitsizlik algısına işaret ediyor Araştırmanın kariyer başlığındaki bulguları, çalışanların gelişim fırsatlarına dair algısının görece zayıf olduğunu ortaya koyuyor. “Uzun vadeli kariyer fırsatı olduğunu düşünme” yüzde 30 ile en yüksek oran olurken, “gelişime açık bir çalışma ortamı” yüzde 28, “mesleki/yönetsel gelişim planı ve desteği” ise yüzde 24 seviyesinde kaldı Dikkat çeken bir diğer veri ise uzaktan çalışanların gelişim desteğine olan ihtiyacı. Uzaktan çalışanlarda “gelişim planı ve destek” talebi yüzde 38’e çıkarken, ofiste çalışanlarda bu oran yüzde 20’de kalıyor. Bu fark, hibrit ve uzaktan çalışma modellerinde kariyer planlamasının yeniden ele alınması gerektiğini gösteriyor Araştırma, çalışanların kariyer beklentilerinin yalnızca işyeri koşullarıyla sınırlı olmadığını; toplumsal ve ailevi sorumlulukların da bu algıyı doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor. Özellikle bakım yükümlülüğü olan çalışanlarda kariyer ve gelişim beklentilerinin geri planda kaldığına dikkat çekiliyor Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise çalışanların işten duyduğu anlamla ilgili. Katılımcıların yüzde 41’i anlam duygusunu en çok “kurumun bir parçası gibi hissetmekle” ilişkilendirirken, yüzde 37’si “üretilen değerin büyük resmin parçası olması”nı öne çıkarıyor Memnun çalışanlarda “kurumun parçası olma” hissi yüzde 58’e kadar yükselirken, memnuniyetsiz çalışanlarda bu oran yüzde 39’da kalıyor. Bu 19 puanlık fark, aidiyet hissinin yalnızca bir sonuç değil, aynı zamanda memnuniyetin temel kaynaklarından biri olduğunu ortaya koyuyor Araştırmada ayrıca, özel sektörde aidiyet hissinin kamuya kıyasla daha yüksek olduğu, 50 yaş üstü çalışanların “büyük resmin parçası olma” algısının gençlere göre daha güçlü olduğu belirtiliyor Araştırmaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Veri Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı Bekir Ağırdır, bulguların çalışan beklentilerindeki dönüşümü net biçimde ortaya koyduğunu vurguladı: “Bu veriler bize çok temel bir şey söylüyor: Türkiye’de çalışanlar artık sadece maaş ve terfi beklemiyor; işyerinde adil muamele görmeyi, kendilerini bir bütünün parçası hissetmeyi ve yaptıkları işin bir anlam taşıdığını bilmeyi istiyor. Bu beklentiler lüks değil, çağın gerçeği Kapsayıcılık verisine dikkatle bakmak gerekiyor. Memnun olan da olmayan da “farklılıklarla uyum”u aynı oranda işaretliyor. Bu, kapsayıcılığın artık bir ‘bonus’ olmaktan çıkıp temel bir beklentiye dönüştüğünü gösteriyor. Ama kadınların adil değerlendirme talebinin erkeklerden 8 puan yüksek olması, bu beklentinin herkes için aynı biçimde karşılanmadığının kanıtı Kariyer gelişimi boyutunda en çarpıcı bulgu uzaktan çalışanlarla ilgili. Ofis çalışanlarının yalnızca yüzde 20’si gelişim desteği ararken, uzaktan çalışanlarda bu oran yüzde 38. Hibrit ve uzaktan modellere geçen kurumlar, insanları fiziksel olarak uzaklaştırırken mesleki olarak da yalnızlaştırma riski taşıyor Anlam duygusu ise memnuniyetle doğrudan bağlantılı. 'Kurumun parçası' hissetme oranı, memnun çalışanlarda yüzde 58, memnuniyetsizlerde yüzde 39. Bu 19 puanlık fark, aidiyetin bir sonuç değil, bir kaynak olduğuna işaret ediyor Sonuç olarak, 1 Mayıs’ta konuşmamız gereken şey yalnızca ücret ve çalışma saatleri değil. Çalışanların adalete, anlama ve aidiyete dair beklentileri artık ölçülebilir verilerle karşımızda duruyor. Bu beklentileri duymayan kurumlar, sadece çalışanlarını değil, geleceklerini de kaybedecek." İnsan Kaynakları, Organizasyon ve Kültür Danışmanı İdil Türkmenoğlu ise çalışan deneyiminin bütüncül ele alınması gerektiğine dikkat çekti: “Çalışanı yalnızca işyerindeki rolüyle değil, hayatının bütünü içinde anlamak çok gerçekçi ve kurumlar ve yöneticiler için de değerli. Çalışanın kurumu ile ilgili değerlendirmelerini, klasik anket verisini tek başına değil — demografik yapı, sosyo-ekonomik bağlam ve toplumsal dinamiklerle birlikte okumaya karar verdik. Çünkü bir çalışanın iş yerindeki hali, hayatının tamamından bağımsız değil. Ayrıca, memnuniyetin ötesine geçen; güven, adalet, anlam ve iyi oluş eksenlerinde bir çalışan deneyimi çerçevesi çizdik Bütün bunlar insan kaynaklarının “çalışan memnuniyeti ve bağlılığı” ezberini bozacak sonuçlar getirdi, bambaşka aksiyonlara işaret etti. Çalışma hayatının her yönden bu kadar çok değiştiği bu dönemde, bu alanda da bir reform getirmeye çalıştık, hem çalışanların iş yaşamı deneyimine, hem de kurumların odaklanacağı alanlara…” Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz