Özbekistan altın rezervini beş yılda 879 ton artıracak

Özbekistan'ın altın rezervinin önümüzdeki beş yıl içinde ilave 879 ton, gümüş rezervinin 510 ton, bakır rezervinin ise 676 bin ton artırılması için çalışmalara başlandı. Bu konu, Başkan Shavkat Mirziyoyev'in 9 Haziran'da incelediği madencilik ve jeoloji sektörlerinde dijital ve yapay zeka teknolojilerinin tanıtımına ilişkin bir sunum sırasında tartışıldı Madencilik ve jeoloji sektörünün Özbekistan ekonomisinde önemli rol oynadığı kaydedildi. 2025 yılında bu sektördeki işletmeler toplam sanayi üretiminin %20'sini oluşturuyordu. Devlet bütçesine katkıları 118,5 trilyon soum oldu Bu nedenle sektörün teknolojik dönüşümü, üretim ve işgücü kaynaklarının verimli kullanılması ve modern dijital çözümlerin yaygınlaştırılması, ekonomik güvenliğin sağlanması, yatırımların artırılması ve doğal kaynakların akılcı kullanılması açısından stratejik öneme sahiptir “Sürdürülebilir kalkınma” ve “dijital jeoloji” kavramları dünya çapında hızla gelişiyor. Özbekistan'da da bu alanda bazı çalışmalar yürütülüyor. Özellikle 2025 yılında büyük madencilik kuruluşları işletme maliyetlerinden 7,3 trilyon soum tasarruf ederken, üretim maliyetleri de %9,1 azaldı Ayrıca Geomonitoring bilgi sistemi devreye alınarak 2.000'den fazla maden sahasına ilişkin veriler dijital ortama aktarıldı Önümüzdeki 5 yıl içinde altın rezervlerinin 879 ton, gümüş rezervlerinin 510 ton, bakır rezervlerinin ise 676 bin ton daha artırılması için çalışmalara başlandığı kaydedildi Yapay zeka teknolojileri jeolojik verileri hızlı bir şekilde analiz etmeyi, maden kaynaklarını tahmin etmeyi, rezervleri doğru hesaplamayı ve sondaj operasyonlarının verimliliğini artırmayı mümkün kılar. Bu amaçla jeolojik araştırmaların tüm aşamalarında yapay zeka çözümlerinin devreye alınması planlanıyor Cumhurbaşkanı, sektördeki teknolojik dönüşümün yeni bir aşamaya taşınması ve üretim süreçlerinin yapay zeka kullanılarak yönetilmesi ve analiz edilmesine yönelik bir sistemin kurulması gerektiğini vurguladı Madencilik ve jeoloji sektörlerinde haritalar, arama sonuçları, sondaj verileri, laboratuvar analizleri ve üretim göstergeleri dahil olmak üzere büyük miktarda veri üretilmektedir. Bunların tek bir elektronik veri tabanında toplanması, hızlı arama yapılabilmesi ve 3 boyutlu modeller üzerinden analiz edilmesi, yeni mevduatların tespit edilebilmesini artıracaktır Sonuç olarak, üretim maliyetlerinin %10 oranında azaltılması, yeni yatakların keşfedilmesi için gereken sürenin yarıya indirilmesi ve yatırımcılara sunulan teklif sayısının dört kat artırılmasının mümkün olması bekleniyor Sunumda, hedefin 2030 yılına kadar jeoloji ve madencilik sektörlerine 30 milyar dolardan fazla yatırım çekmek olduğu belirtildi. Bunu başarmak için öncelikle yatırımcıların talep ettiği kaliteli ve güvenilir bir dijital veritabanı oluşturmak gerekiyor Bu bağlamda Ulusal Jeolojik Veri Veritabanı oluşturulması önerildi. Bu süreç kapsamında Teknolojik Dönüşüm Merkezi kurulacak ve 36.000'den fazla mevcut rapor ve birincil veri seti dijital ortama aktarılacak. Sonuç olarak jeolojik verilerin oluşturulması, yatakların modellenmesi ve rezervlerin hesaplanması süreci iki kat hızlandırılacaktır Sunumda ayrıca jeoloji sektöründe ve Navoi Madencilik ve Metalurji Şirketi, Almalyk Madencilik ve Metalurji Kompleksi, Navoiyuran, Uzmetkombinat, Özbekkumir ve Özbekistan Teknolojik Metaller Fabrikası olmak üzere altı büyük işletmede yapay zeka ve dijital teknolojilerin tanıtılmasına yönelik 44 projenin hayata geçirilmesine yönelik planlar hakkında bilgi verildi Bu projeler beş ana alanı kapsayacak: üretim süreçlerinin otomasyonu, kurumsal yönetimin dijitalleştirilmesi, yapay zeka teknolojilerinin uygulamaya konulması, iş ve sanayi güvenliğinin sağlanması, madencilik ve jeolojik operasyonların dijital dönüşümü Projeler sonucunda operasyonel verimliliğin %7, makine ve ekipman güvenilirliğinin %20, enerji verimliliğinin ise %8 artması bekleniyor. İnsan faktörüne bağlı riskler ve hatalar da %15 oranında azalabilir Ayrıca bu çözümlerin daha sonra patentlenmesi gerektiği de kaydedildi Yetkililere, madencilik işletmelerine yönelik iş planları hazırlanırken üretim ve işgücü kaynaklarının verimliliğini artıracak önlemlere yer verilmesi ve teknolojik ve yapay zeka projeleri için ayrı programların onaylanması talimatı verildi