"Üniversitelerin başkentten taşınması çok para gerektiriyor"

Son yıllarda başkent Bakü'deki sıkışıklığın hafifletilmesi amacıyla bazı üniversitelerin bölgelere devredilmesi konusu düzenli olarak gündeme getiriliyor. Üniversitelerin taşınmasının kentteki trafik sıkışıklığını azaltacağı ve kentin altyapı yükünü hafifleteceğine inanılıyor. Bu adım, hem eğitim sisteminin gelişmesi hem de bölgelerin dengeli kalkınması açısından önemli görülüyor. Öncelikle üniversitelerin bölgelere devredilmesi, ülke içinde ekonomik faaliyetlerin daha eşit dağılımına yol açabilir. Başkentte yoğunlaşan öğrenci ve öğretmen topluluğu başka şehirlere taşındığında, o bölgelerde yeni işler yaratılıyor, hizmet sektörü gelişiyor, genel refah düzeyi yükseliyor. Bu durum bölgelerin sosyo-ekonomik kalkınmasına olumlu etki yapmaktadır Ancak bu sürecin de bazı zorlukları var. Üniversitelerin taşınması büyük mali kaynaklar gerektirmektedir. Yeni kampüsler inşa etmek, laboratuvarlar kurmak ve akademik ortamı şekillendirmek, zaman ve kaynak açısından karmaşık bir süreçtir. Doğru planlama ve aşamalı bir yaklaşımla bu adım ülkenin genel kalkınmasına katkıda bulunabilir. Bu nedenle bu tür kararlar alınırken tüm artılar ve eksiler dikkatle düşünülmelidir Üniversitelerin Bakü'ye taşınması ve bölgelerde yeni üniversitelerin açılması konusu "Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Sosyo-Ekonomik Kalkınma Stratejisi"ne de yansıdı. Halen görüşülmekte olan "Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Sosyo-Ekonomik Kalkınma Stratejisi" projesinde ilgili yıllara yönelik bir takım tedbirlerin alınması planlanmaktadır. Aynı zamanda müşteri kuruluşlarının bölgelerde yeni üniversitelerin inşası konusuna ilişkin gerekçeli tekliflerinin sunulması halinde, bunlar Cumhurbaşkanının ilgili kararnamesi ile onaylanan "Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Yatırım Programının Geliştirilmesi, Uygulanması, İzlenmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Kurallar" gereklerine uygun olarak bütçe sınırları dahilinde öncelikli olarak değerlendirilecektir Bu bağlamda başkentte yer alan hangi yükseköğretim kurumlarının bölgelere aktarılması gerektiği ve yeni üniversitelerin hangi yönde açılması gerektiği konusu gündemde Uzmanlara göre yeniden yerleşim süreci uzmanlaşma ve bölgenin potansiyeline paralellik esasına göre yürütülmeli. Her yükseköğretim kurumu bulunduğu bölgenin ekonomik profiline uyum sağlamak zorundadır. Bu nedenle, gelecekte teknik ve sanayi odaklı üniversitelerin - örneğin Azerbaycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi'nin bazı fakültelerinin veya genel olarak teknik profilli işletmelerin Sumgayit sanayi bölgesi veya Karabağ'ın sanayi merkezlerinin (örneğin Ağdam) yakınına yerleştirilmesi uygun olabilir. Bölgelerde tarım ve tarım işletmeleri bulunmalıdır. Bu işletmelerin Gence'nin yanı sıra Lenkeran, Guba-Haçmaz ve diğer bölgelerle daha sıkı entegre olmaları gerekmektedir. Alat Serbest Ekonomik Bölgesi ve Bakü Uluslararası Deniz Ticaret Limanı çevresinde lojistik ve taşımacılık konusunda uzmanlaşmış yüksek öğrenim kampüsleri (kampüsleri) oluşturulması tavsiye edilir Eğitim uzmanı Elçin Efendi, Bakü'de faaliyet gösteren bazı yükseköğretim kurumlarının kademeli olarak başkente yakın bölge veya bölgelere aktarılması fikrinin özellikle öğrenci kontenjanı yüksek olan üniversiteleri kapsadığını söylüyor. Aynı zamanda şehrin merkezinde yer alan, trafik sıkışıklığına ve altyapı yüklenmesine neden olan yükseköğretim kurumlarının başkentin dışına taşınması da temel önceliklerden biri. Bu kararın arkasındaki ana fikir, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in girişimiyle hazırlanan ve Bakü'nün 2050 yılına kadar yeniden inşasını öngören Master Plan çerçevesinde oluşturuldu. Bu stratejide, yükseköğretim kurumlarına özel üniversite kampüslerinin oluşturulması planlanıyor. Bu yerleşkeler sadece akademik binalardan oluşmayacak, aynı zamanda öğrenci yurtları, modern laboratuvarlar, araştırma merkezleri ve sosyal altyapı tesislerini de içerecek. Hedef üniversiteleri tek bir yerde toplamak, birleşik bir akademik ortam oluşturmak ve eğitimin kalitesini artırmaktır." Ona göre 20.000'den fazla öğrencisi olan eğitim kurumlarının şehir dışına taşınması gerekiyor. Bakü Devlet Üniversitesi, Azerbaycan Teknik Üniversitesi, Azerbaycan Mimarlık ve İnşaat Üniversitesi ve diğerlerini içerir. Öğrenciler ayrıca günlük olarak toplu taşıma araçlarını veya özel araçlarını kullanırlar. tıkanıklığa neden olan faktörlerden biridir. Bu üniversitelerin Abşeron bölgesi veya Gebele, Şamahı, Şirvan şehirleri gibi Bakü'ye daha yakın bölgelere taşınması arzu edilir. Bu taşınma o şehirlerin kalkınmasına olumlu etki edebilir: "Üniversitelerin banliyölere ve bölgelere taşınması için yeni binaların ve kampüslerin inşa edilmesi gerekiyor. Bu kadar büyük bir projenin hayata geçirilmesi çok para gerektiriyor. Bazı üniversitelerin başkent dışına taşınması konusu gündemde. Bu çerçevede Bakü Devlet Üniversitesi hariç, öğrenci kontenjanı fazla olan, şehirdeki trafik altyapısına ve trafiğine engel oluşturan üniversitelerin Bakü dışına taşınması daha doğru olur. Üniversiteleri şehir merkezinin dışına taşımak. Mesela Türkiye'deki pek çok üniversitede öğrencilerin eğitim görmeleri ve yaşamaları için tesisler var. Öğrencilerin yurtta kalmaları için temel konu bu Uzmana göre üniversitelerin bölgelere devredilmesi o bölgelerin sosyo-ekonomik kalkınmasına ciddi bir katkı sağlayabilir. Öğrenci akını, öğretim elemanlarının konaklaması, hizmet sektörünün genişlemesi ve ekonomik cironun genel olarak artması bölgelerde bir canlanma yaratacaktır. Turizm, hizmet ve diğer alanlarda olumlu dinamikler gözlemlenebiliyor. Ayrıca üniversite kampüslerinin oluşturulması eğitim sürecine olumlu etki yapacaktır. Öğretmen ve öğrencilerin aynı akademik ortamda yoğunlaşması bilimsel tartışmaların yoğunluğunu artıracak, araştırma faaliyetlerini teşvik edecek ve bunun sonucunda akademik göstergelerin iyileşmesine yol açacaktır. Böyle bir ortamda yenilikçi yaklaşımların uygulanması, bilimsel projelerin hayata geçirilmesi ve uluslararası işbirliklerinin genişletilmesi daha gerçekçi görünmektedir Milli Meclis bilim ve eğitim komisyonu üyesi Vasif Gafarov, bazı üniversitelerin bölgelere devredilmesi ve yeni yükseköğretim kurumlarının oluşturulmasının, bölgesel kalkınmanın hızlandırılması ve ülkede bilimsel potansiyelin daha dengeli dağılımı açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebileceğini söyledi. Bu sürecin temel amacı sadece üniversitelerin fiziki yer değiştirmesi değil, aynı zamanda bölgelerde ekonomik, sosyal ve bilimsel kalkınmanın da teşvik edilmesidir. Yaklaşıma göre başkentin hâlâ ülkenin ana akademik merkezi olarak kalması gerekiyor ve tüm üniversitelerin yer değiştirmesi ne gerçekçi ne de arzu edilir bir durum. Ancak uygulamalı ve uygulamaya yönelik uzmanlık alanlarında faaliyet gösteren bazı yükseköğretim kurumlarının ana yerleşkelerinin veya büyük şubelerinin bölgelerde konumlandırılması daha etkili sonuçlar verebilir. Bu tür adımlar bölgelerdeki eğitim fırsatlarını genişletebilir, eğitimi yerel ekonomik faaliyetlerle daha yakından ilişkilendirebilir ve personel eğitimini yerel ihtiyaçlara uyarlayabilir MP'ye göre bölgelerin seçiminde nüfus büyüklüğü, ekonomik potansiyel ve ulaşım erişilebilirliği gibi kriterler önemli rol oynuyor. Bu bakımdan sanayi ve ekonomik imkânlara sahip büyük şehirler, enerji ve sanayi altyapısı gelişmiş bölgeler ile turizm ve tarım potansiyeli yüksek bölgelerin yükseköğretim merkezlerinin oluşumu için daha uygun olduğu değerlendirilmektedir. Aynı zamanda yeniden yapılan bölgelerde üniversitelerin kurulması o bölgelerin sosyal ve ekonomik canlanmasına önemli katkı sağlayabilir Ulaşım konusunda uzman Rauf Agamirzayev, üniversitelerin başkent dışına taşınmasının ulaşım yükünü azaltacağını ve öğrencilerin harcamalarına olumlu etki edeceğini söyledi: "Öğrenciler üniversiteye yakın lokasyonda yer aldığında ulaşım masrafları da azalıyor. Bu hem kendilerinin hem de ebeveynlerinin maddi yükünü hafifletir. Aynı zamanda şehir içi trafik sıkışıklığı da azalıyor. Öğrencilerin şehirden uzaklaştırılması, üniversitelerin taşınması gibi yaklaşımların ekonomik açıdan olumsuz etkilerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Bu konunun kapsamlı bir şekilde yönetilmesi gerekiyor." Ekonomi uzmanı Natig Jafarli'ye göre işgalden kurtulan birçok şehirde büyük öğrenci kampüsleri oluşturmak mümkün: "Bu sadece eğitimin kalkınmasına değil, Karabağ'ın gelişmesine de katkı sağlayacak. bölgenin yerleşmesine, ekonomik aktivitenin artmasına ve genel olarak bölgenin sosyal hayatının canlanmasına önemli katkı sağlayabilir. Buna paralel olarak bu adım, Bakü'nün demografik ve altyapısal yükünün azaltılmasında da önemli bir rol oynayabilir. Buradaki asıl mesele sadece üniversitelerin transferiyle sınırlı değil. Tamamen modern standartlara uygun öğrenci kasabaları ve kampüslerin oluşturulmasından bahsediyoruz. Yani sadece üniversite binasının başka bir alana taşınması değil, bütün bir akademik ekosistemin oluşturulması anlamına geliyor. Elbette bu kadar büyük projelerin hayata geçirilmesi ciddi mali kaynak gerektiriyor. Altyapının sıfırdan inşa edilmesi, iletişim hatlarının döşenmesi, modern bir eğitim ortamının oluşturulması ve uygun yaşam koşullarının sağlanması büyük yatırım gerektiren bir süreçtir. Bu nedenle projenin kısa sürede tam anlamıyla hayata geçmesi gerçekçi görünmüyor. Büyük olasılıkla, bu süreç birkaç yıl içinde kademeli olarak gerçekleştirilecektir. Bu açıdan bakıldığında planlı ve adım adım ilerleyen bir yaklaşımın daha uygun olduğu düşünülebilir. Özellikle Hankendi, Ağdam ve Fuzuli gibi şehirlerin öğrenci kampüslerine dönüştürülmesi bu konuda dikkat çeken seçeneklerdir. Bu şehirlerin coğrafi konumu, yeniden yapılanma olanakları ve stratejik önemi dikkate alındığında burada modern üniversite kampüslerinin oluşturulması mümkündür. Böyle bir yaklaşım, bu bölgelerin hızla yerleşmesine, yeni istihdam yaratılmasına, hizmet sektörünün gelişmesine ve genel olarak Karabağ ekonomisinin canlanmasına güçlü bir ivme kazandırabilir."