Türkiye ve Azerbaycan'la barış Avrupa kapısının anahtarı; AB ile Ermenistan, Erivan zirvesinden neler kazandı? | T24

“Bu zirve, Avrupa’nın izlediği yolun yani diplomasi, çok taraflılık ve uluslararası hukuka saygının sonuç verdiğini, barış sağladığını gösteriyor.” Ermenistan’ın başkenti Erivan’da düzenlenen Avrupa Siyasî Topluluğu (AST) 8. Zirvesi sonundaki basın toplantısında Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’la birlikte kameralar karşısına geçen Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, zirvenin önemini bu sözlerle açıkladı. Costa bu mesajı, Güney Kafkasya’nın Ermenistan-Azerbaycan arasındaki savaşlarla uzun yıllar çalkalandığı ve nihayet bir barış anlaşmasının nihai hâle gelmesine çok yakın olunan bir dönemde, üstelik tarihsel olarak Moskova’nın en önemli müttefiklerinden biri olan Erivan’da verdi Rusya-Ukrayna savaşının başlamasından sonra kurulan ve Avrupa Birliği (AB) üyesi olmayan devletleri içererek Avrupa’nın geleceği konusunda AB’nin sahip olduğu resmî sınırlardan daha geniş bir coğrafyada istişareyi amaçlayan AST, sembolik ilklere imza atılan bir zirveyle diplomasi gündemine oturdu Zirve, Rusya’nın nüfuzunun daha önce neredeyse tartışılmaz olduğu Güney Kafkasya’da yapılan bu türden ilk zirve olma özelliği taşıyor. Türkiye’den Cumhurbaşkanı Yardımcı Cevdet Yılmaz’ın katılımı, 18 yıl sonra Ermenistan’a yapılan en üst düzey ziyaret oldu. Son olarak dönemin Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, 2008’deki Dünya Kupası maçı için ‘futbol diplomasisi’ kapsamında Erivan’a gitmişti. Öte yandan AST’yle aynı ana denk gelecek şekilde ilk kez 5-6 Mayıs’ta AB-Ermenistan Zirvesi yapılıyor Rusya liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği’nin üyesi, eski Sovyetler Birliği ülkesi ve tarihsel olarak Rusya’nın Güney Kafkasya’daki en yakın müttefiki olan Ermenistan’a Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin de aralarında olduğu Avrupalı liderlerin akın etmesi, Rusya’ya önemli bir mesaj verdi. Fakat zirve, bu sembolik mesajının yanı sıra Ermenistan’ın Avrupa’ya, Avrupa’nın da Ermenistan’a bakışını yansıtan mesajlar da taşıyordu Bunlardan birincisi, Ermenistan’ın böyle bir zirveye ev sahipliği yaptığı bölgesel ve küresel durumun, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla aksayan küresel ticaretin tam da ortasında ülkenin stratejik önemini vurgulaması oldu Avrupa Konseyi Başkanı Costa, Avrupa’nın komşularındaki savaşların ortak güvenlik, enerji tedariki ve ekonomi üzerinde doğrudan etkileri olduğunu hatırlatıp bu nedenle “AB’nin barış ve istikrar için Ermenistan ve bölgeyle her zamankinden daha fazla el ele çalışması gerektiğini” söyledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de güçlü tedarik zincirleri ihtiyacından bahsederek Ermenistan’ın özellikle Güney Kafkasya ve Orta Asya arasındaki bağlantı açısından önemli bir rol oynadığını söyledi AB, bir anlamda Ermenistan’ın hem Azerbaycan’la hem de Türkiye’yle kurduğu barış süreçlerini bölgedeki istikrar ve dolayısıyla refahın ön koşulu olarak çerçeveledi. Dolayısıyla iç siyasetinde de önemli bir rol ayrımında olan Ermenistan’ın hem Türkiye’yle hem de Azerbaycan’la yürüttüğü barış ve normalleşme süreçlerinin devamlılığı Avrupa’yla kuracağı ilişkilerin geleceği açısından hayati Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in video konferansla zirveye katılması, Türkiye’den 18 yıl sonra ülkeye yapılan en üst düzey ziyaret ve Başbakan Paşinyan’ın zirve sonundaki basın toplantısında hem Aliyev’e hem de Yılmaz’a teşekkürü; Rusya etkisinden sıyrılmanın yollarını arayan ve 7 Haziran’da kritik bir seçime girecek olan hükûmetinin AB’yle ilişkilerde bu dinamiğe uygun hareket ettiğini gösteriyor Erivan’ın her iki barış sürecini de ilerletebilmek ve içerideki ajandasını hayata geçirebilmek için ortaya koyduğu reformlar ve demokratik kurumsallaşma da AB’nin Güney Kafkasya’da Ermenistan’ı meşru ve güvenilir bir ülke olarak görmesine yardımcı olmuş gibi görünüyor. Daha önce Gürcistan, AB’nin bölgedeki öne çıkan yakınlaşmasıyken art arda iki savaş ve kırılgan müzakere süreçlerine rağmen Ermenistan durumu kendi lehine çevirmiş durumda Öte yandan zirve boyunca yalnızca AB değil Ermenistan da hem bölgesine hem Rusya’ya hem de kritik seçimlerin öncesinde iç siyasete önemli mesajlar vermiş oldu. Erivan her ne kadar enerji kaynakları konusunda Rusya’ya büyük ölçüde bağımlı olsa ve Rus gazını ayrıcalıklı bir fiyattan satın alsa da Moskova’ya Avrupa tarafından ‘tercih edilebilir’ olduğunu göstermiş oldu. Bu, seçimler öncesinde Rusya’nın daha agresif davranması riskini taşısa da Ermenistan’a ‘yatırım yapılabilir’ görünümüyle stratejik bir özgüven kazandırmış olabilir Ermenistan hem önemli barış ve normalleşme süreçlerinin devamı için hayatî görülen hem de ülkenin yörüngesinin Rusya etkisinden uzaklaşması için bir dönüm noktası olarak 7 Haziran’da seçimlere gidiyor Paşinyan hükûmeti zirveyle, seçmenlere yürüttüğü süreçlerin küresel anlamda güven yarattığı ve gözleri Ermenistan’a çevirdiği mesajını vermiş oldu “Dürüst olalım: Sekiz yıl önce buraya kimse gelmezdi ve bugün ülkenize bu kadar çok ilk ziyaretin gerçekleşiyor olması gerçekten iyi bir işaret,” diyen ve “Çünkü sekiz yıl önce bu ülke, bu masanın etrafındaki birçok ülke tarafından Rusya'nın fiili bir uydusu olarak görülüyordu. Ve Nikol, Kadife Devrim'i örgütledi, ülkeyi risklerden arındırmaya karar verdi ve bunu başardı. Barış ve Avrupa'nın temel öncelikler olduğuna karar verdi,” ifadelerini kullanan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da bu konudaki krediyi Paşinyan’a yazdı Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Kaja Kallas da Avrupa Birliği'nin Ermenistan için masada olduğunu “Ermenistan kendi kararlarını alıyor. Yaklaşık bir ay içinde seçimler de yapılacak. Avrupa perspektifi de müzakere masasında ve Ermenistan bu konuda kararını bağımsız şekilde verecek” sözleriyle ifade etti Öte yandan zirveyle eş zamanlı olarak AB'nin Ermenistan'da konuşlanacak ve iki yıl sürecek görev kapsamında, "Rusya'nın siber saldırılarına, bilgi manipülasyonuna ve müdahalesine karşı daha etkili önlemler alınmasını ve yasadışı finansal akışlarla mücadeleyi" amaçlayan 20-30 kişilik bir sivil uzman ekibi kurduğu haberleri çıktı Bu misyon, 7 Haziran'daki seçimlerden sonra faaliyete geçecek olsa da Rusya'nın seçimlere ve siyasete siber saldırılarla müdahale ettiği iddiaları ortasında önemli bir mesaj taşıyor Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz