Suriye'de Esad döneminden ilk yetkili yargılanıyor: 'Adaletin yerini bulmaya başladığını hissettim'

Şam'da geçtiğimiz Pazar günü, 2024 Aralık ayında devrilen Esad yönetiminden ilk yetkilinin yargılaması hararetli bir havada yapıldı Bazıları bunun başlangıç olduğunu söylerken, sayıları çok olan bu gibi eski yetkililerden hesap sorma iradesi konusunda bazılarının kaygıları sürüyor "Suriye ulusuna karşı suç" işlemekle Deraa'daki bu binada yargılanan Atef Najib, eski rejimde siyasi güvenlik istihbarat teşkilatı başkanıydı Adalet Sarayı içinde toplanan kalabalık "Halk Atef Najib'in asılmasını istiyor!" sloganları attı Binada, 2011 yılında hükümet karşıtı protestoların başladığı Deraa'daki protestolardaki, "Huran'dan zafer işaretleri geldi" sloganı da duyuldu Beşar Esad yönetiminin kurbanlarının aileleri, aynı zamanda Esad'ın kuzeni olan Najib'in hakim önünde görmek için mahkeme salonundaydı Böyle davalar için özel tasarlanmış salondaki bu ilk duruşmaydı Bir anne sessizce oturmuş, gözlerinden yaşlar süzülürken, etrafındakiler ayaklanma sırasında kullanılan bir başka slogan, "ölüm ve aşağılanma yok" ve "Suriye bizimdir, Esad rejiminin değil" diye bağırdı Arkadaki bir başka kadın daha gözyaşlarını siliyordu Birçok aile o an adaletin yerini bulduğunu ve Esad döneminde öldürülen yakınlarının nihayet huzur içinde yattığını hissetti Najib, siyah-beyaz bir hapishane üniformasıyla mahkeme salonuna girdi. Ailelerin bakışları arasında parmaklıkların ardında yerini aldı Eski istihbarat yetkilisi, Deraa halkına karşı işlenen suçlardan yargılanıyor Suriye'deki ayaklanma, Arap Baharı'ndan esinlenerek Esad'a karşı duvar yazıları yazan birkaç çocuğun Deraa'da tutuklanıp, işkence görmesinin ardından başladı Sokaklara dökülen protestoculara güvenlik güçleri şiddetli bir karşılık verdi Najib'in o dönemde çocukların ailelerinin temsilcileriyle görüştüğü ve "Çocuklarınızı unutun. Çocuk istiyorsanız, daha çok çocuk yapın. Nasıl yapacağınızı bilmiyorsanız, kadınlarınızı bize getirin, biz sizin için yaparız" dediği iddia ediliyor Esad yönetiminde, insan hakları savunucuları ve protestocular bu Adalet Sarayı'nda yargılanmış, birçoğu adil olmayan yargılamalardan sonra ölüm cezasına çarptırılmıştı Şimdi, eski rejimin yetkilileri aynı yerde yargılanıyor Deraalı 54 yaşındaki avukat Nuha el-Masri, Najib'e karşı dava açanlardan biri ve onu mahkemede görmek için salondaydı Masri'nin kardeşi, Najib'in Mart 2011'de güvenlik güçlerine protestoları bastırma emri vermesi sonrası öldürülmüştü "Bugün adaletin yerini bulmaya başladığını hissettim. Bu, hiçkimsenin adaletten muaf olmadığını herkese gösteriyor. Bir rejim üyesinin parmaklıklar ardında olduğunu görmek bir rüyaydı" dedi Najib'in davası birçok aile için bir dönüm noktası olsa da, bu yargılamayı kamuoyu baskısını azaltmak için yapılan bir gösteri olarak görerek eleştirenler de var Enver el-Bunni, Suriyeli bir insan hakları avukatı ve Suriye Hukuk Çalışmaları ve Araştırma Merkezi'nin başkanı arasında Almanya'da eski Suriyeli albay Enver Raslan'ın yargılanması için delil toplanmasında önemli bir rol oynadı Bu ülkede devlet eliyle yapılan işkenceyle ilgili açılan ilk davaydı Raslan, 58 kişinin öldürülmesi ve dört binden fazla kişinin işkence görmesi nedeniyle insanlığa karşı suçlardan suçlu bulunarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı El Bunni BBC'ye yaptığı açıklamada "Suriye yasalarında savaş suçları ve insanlığa karşı suçları kovuşturacak düzenlemeler yok. Bu davayla Najib'in suçlarını ve kurbanlarını alaya alıyorlar" dedi ve devam etti: "Yargılama, savaş suçları için parlamentodan bir yasa çıkarıldığında yapılmalıydı ve Geçiş Dönemi Adalet Komisyonu gibi farklı bir kurum tarafından yürütülmeliydi. Deneyimli hakimleri olmayan bu mahkeme tarafından değil." Geçen yıl hak ihlalleriyle ilgilenmek üzere kurulan Ulusal Geçiş Dönemi Adalet Adaleti Komisyonu'nun başkan yardımcısı Zahra Barazi, dava için Adalet Bakanlığı ile yakın işbirliği içinde çalıştıklarını söyledi "Gelecekte, yasa parlamento tarafından kabul edildiğinde, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçları gibi yeni suçlamaların da eklenmesini sağlamak için bir geçiş dönemi adalet yasası taslağı hazırladık" diye de ekledi "Mahkeme, geçiş dönemi adaleti konusunda uzmanlaşmış hakimlere sahip özel bir mahkeme." Suriye'nin yeni hükümeti, Esad yönetiminin birçok üyesini tutukladı. En son tutuklananlardan biri, 2013'te 41 sivilin gözleri bağlanıp vurularak öldürüldüğü ve bir çukura atıldığı Tadamon katliamının baş şüphelilerinden Emced Yusuf oldu Ancak hükümetin ağır suçlarla itham edilen eski yetkililer konusundaki yaklaşımına yönelik eleştiriler giderek artıyor Örneğin, Esad yanlısı bir milis grubunun eski komutanı Fadi Saqr, Tadamon'daki cinayetlerle bağlantılı olmasına rağmen şimdi hükümetin barış komisyonuyla çalışıyor Ancak bu davanın açılması eski yönetimin kurbanları için adalete giden yolun nihayet açıldığı umudunu da getirdi Şam'dan katkıda bulunan: Lana Antaki