“Sınır yalnızca bize kapalı” | T24

Avrupa Siyasi Topluluğu’nun 8. Zirvesi 4 Mayıs’ta Erivan’da düzenlendi. Zirve, Paşinyan-Macron görüntülerinden Zelenski tartışmasına kadar bir çok başlık üretti. Türkiye açısından önemli bir gündem maddesi ise Ermenistan’la normalleşme sürecinin geldiği yeni aşamaydı. Çünkü uzun yıllardır ilk kez, sınırın açılması ihtimali yalnızca diplomatik bir söylem değil, teknik hazırlıkları da yapılan somut bir olasılık olarak konuşuluyor Ermenistan-Azerbaycan-Türkiye üçgenini takip edenler aylardır Aliyev ve Erdoğan’ın bu zirve için Erivan’a gidip gitmeyeceğini merak ediyordu. İki liderin katılımı Ermenistan-Azerbaycan ve Ermenistan-Türkiye arasında devam eden iki paralel barış süreci için de sembolik bir adım olacaktı. Bu beklenti gerçekleşmese de Aliyev’in video bağlantısı ile katılması, Türkiye’nin ise Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile katılım göstererek futbol diplomasisinden beri en üst seviyede temsil edilmesi yine de umut verici gelişmeler. Nitekim, zirveden bir hafta önce de Azerbaycan Başbakan Yardımcısı Şahin Mustafayev Erivan’ı ziyaret etmişti Zirvede Türkiye-Ermenistan ilişkileri ile ilgili yaşanan olumlu bir gelişme, Ani Antik Şehri’nde yıkık durumda olan tarihi İpek Yolu Köprüsü’nün ortak restorasyonu için bir protokol imzalanması oldu. İki ülkeyi birbirine bağlayacak bu tarihi köprü hem kültürel miras hem de diplomatik ilişkiler açısından önemli bir adım. Bir sonraki aşamada Ani’deki diğer restorasyonlar için de işbirliği resmiyet kazanabilir Türkiye ve Ermenistan normalleşmesi açısından kuşkusuz en önemli adım ise sınırın açılması olacak. Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sebebiyle Türkiye, 1993 yılından beri sınırı tek taraflı olarak kapalı tutuyor. Son yıllarda ise devam eden barış süreci sebebiyle sınır hareketlendi. Ermenistan, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri için yardım gönderince 30 seneden sonra ilk kez Iğdır ve Erivan arasındaki Alican/Margara Köprüsü kullanıldı. Ermenistan Özel Temsilcisi Ruben Rubinyan ve Türkiye Özel Temsilcisi Serdar Kılıç Alican/Margara Sınır Kapısı ve Alican/Margara Köprüsü üzerinde buluşmalar gerçekleştirdi. Bir süredir teknik görüşmeleri süren Kars-Gümrü demiryolunun rehabilitasyonu ve yeniden faaliyete geçirilmesi konusunda, son olarak 28 Nisan’da Türkiye-Ermenistan Ortak Çalışma Grubu toplandı Diplomatik süreçlerin ötesinde, sınırın açılması en somut etkisini sınır şehirlerinde hissettirecek. Üç sene önce sınırın Kars ve Iğdır ayağında yaptığımız saha araştırmasına göre,[1] Iğdır ve Erivan ile Kars ve Gümrü arasındaki sınır onca yıldır kapalı olmasına rağmen hem Iğdır hem Kars’ta sınırın açık olduğu Sovyet dönemine dair toplumsal hafıza mevcut. Iğdır’da pazarlardan, ticaretten bahsedilirken, Kars’ta demiryolundan bahsediliyordu. Dahası, aynı nehirde balık tutan halk zaman zaman karşı karşıya gelebiliyor ya da Sovyetler zamanında ortak yapılan Arpaçay Barajı’nın idaresi için yetkililer görüşebiliyordu. Sınırın açılma olasılığı ise iki şehirde de temkinli bir heyecan yaratıyordu. Daha önce de gündeme gelip gerçekleşmemesi ve güvenlik endişeleri bekleyişi temkinli yaparken, özellikle öngörülen ekonomik ve sosyal fırsatlar heyecan yaratmıştı. Turizm, ticaret, lojistik ve üretim alanlarında ekonomik beklentiler öne çıkıyordu. Hizmet sektörünün canlanacağı, özellikle net göç veren bu şehirlerde sosyal imkanların artmasıyla genç nüfusun kentte tutulabileceği düşünülüyordu Öte yandan sınırın iki tarafında da güvenlik endişeleri yok değildi. İki taraf da kendi şehirlerini ziyaret edenlerin hiç bir sorun yaşamayacağını ama karşı tarafa geçecek olurlarsa endişe duyabileceklerini belirtiyorlardı. Ve yine her iki taraf da bir provokasyon olması durumunda olayların büyümesinden endişe ediyordu. Sınırın açılması yönünde hazırlık yaparken bu endişelerin dikkate alınması büyük önem taşıyor. Özellikle kolluk kuvvetlerinin eğitimi; yerel gazetecilerin, akademisyenlerin ve iş insanlarının bir araya getirilmesi atılabilecek adımların başında geliyor Fakat bu konuda nihai kararın verilmesi muhtemelen Ermenistan’daki 7 Haziran seçimlerinin sonrasına kalacak. Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki barış sürecinin gidişatı bu konuda belirleyici. Azerbaycan, Ermenistan’ın anayasasını değiştirerek Azerbaycan’dan toprak talebi olarak yorumladığı Bağımsızlık Bildirgesi’ne referansların kaldırılmasını istiyor. Paşinyan’ın Sivil Sözleşme Partisi ise yeni bir anayasa taslağı hazırladı ve muhtemelen seçimi kazanırlarsa referanduma sunulacak. Paşinyan’ın seneler içinde popülaritesi azalsa da karşısına ciddi bir rakip çıkmaması hala onu ve partisini seçimin favorisi yapıyor. Dolayısıyla, Paşinyan tekrar seçilirse muhtemelen anayasal bir referandum olacak ve kabul edilmesi halinde barış süreçlerinde daha somut adımlar görebileceğiz Kars’taki saha çalışmamızda bir katılımcımız şöyle demişti “Sınır yalnızca bize kapalı!”. Nitekim, İstanbul ve Erivan arasında senelerce uçuşlar yürütüldü. Hatta son olarak, Pegasus’un yanı sıra Türk Havayolları düzenli uçuşlar düzenleyerek bu bağlantıyı daha da güçlendirdi, ki bunlar da senelerdir normalleşme için beklenen adımlardı. Dolayısıyla katılımcımız, İstanbul’daki biri rahatlıkla Ermenistan’a gidebilirken, dakikalar kadar uzağında olan Iğdırlı ve Karslıların gidemediğini vurgulamıştı. Sınırın açılması, diplomasi, lojistik ve enerji ağları, jeopolitik açıdan olduğu kadar bölgesel kalkınma ve toplumsal hayat açısından da önem taşıyor. Bu bağlamda yerel halkın farklı kesimlerini hedef alan güven artırıcı önlemler de en az diplomatik temaslar kadar değerli. Çünkü somut olarak etkisi en çok onlar tarafından hissediliyor [1] https://caucasusedition.net/static/cb355e1bdd3181b7ace5a08f937cb26a/Imagine_Turkey-Armenia-report.pdf *Doç. Dr./Assoc. Prof. Pınar SayanSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölüm BaşkanıSosyal Bilimler Fakültesi Dekan YardımcısıBeykoz Üniversitesi Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz