"Babam Çin polisi tarafından götürüldü, kendisinden haber yok." Kazak yazarın oğlu Kazak yetkililerinden yardım istiyor

2026 Mayıs'ta, Kazak yazar Zhenis Yryskanuly, Xinjiang'da yaşayan Çinli polis tarafından gözaltına alındı. O zamandan beri Kazakistan'daki çocukları babasının kaderi hakkında hiçbir şey bilmiyor. Çinli yetkililer sessizlikle yanıt verirler. Yazar Nartai Zhenis'in oğlu Kazakistan yetkililerinden yardım istedi, bir mektup yazdı Nartai Zhenis Almaty bölgesinde yaşıyor. Yaklaşık üç ay boyunca, 57 yaşındaki babasından herhangi bir haber alamaz, satirist ve yazar Zhenis Yryskanula, Çin'in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayanlar. Nartai'ye göre geçen yıl, Xinjiang yetkilileri babasına baskı yapmaya başladı. 19 Mart'ta evinden bilinmeyen bir destinasyona götürüldü. Yerel polis, Zhenis Yryskanuly'nin suçlandığını açıklamadı Resmi olmayan kanallar aracılığıyla, yazarın ailesi, Xinjiang şehrinde bir hapishanede tutulduğunu öğrendi. RFE/RL Kazak Servisi - Azattyk - Kazakistan'daki Çin Büyükelçiliği'ne resmi bir istek gönderdi. Dışişleri Bakanlığı da bu konuda Pekin'e bir istek gönderdiğini söyledi. Ama hala cevap yok. Azattyk gazetecileriyle yapılan röportajda, Zhenis Nartay babasıyla ve durumu tehdit ettiğinde an hakkında konuştu Azattyk: Bay Nartai, Azattyk'e gönderdiğiniz mektupta, Xinjiang'daki babanın baskının çok daha erken başladığını yazdınız. Tam olarak bu olduğunda açıklanabilir misiniz? Nartai Jenis: Aralık 2025'ten beri, Çin'deki yerel yetkililer, bazı çeklerin bahanesi altında babam Zhenis Yryskanul'u düzenli olarak kınadılar. Bazen bir gün, iki veya üç gün boyunca gitmişti. Bazı durumlarda neredeyse bir hafta boyunca yok olabilir. Ama her zaman eve geldi. O zaman çok endişelendim, onunla konuştum ve bana güvence verdi. Her şeyin iyi olacağına ikna oldum, yasa adildi ve insanlar bunu anlayacaklardı. Bu konuşmalardan birinde, “Şimdi yetişkinsiniz, bizim için endişelenme, hayatınızı yaşa.” dedi. Bu tutuklamalar 2026 Mart'a kadar devam etti. Ve bu bağlantı kırıldığında. Akrabalara göre, baba hapse gönderildi. Aynı zamanda resmi belgeler ve gerekçeler sunulmadı. Tüm yetkililere mektup yazmaya başladım: Öncelikle Kazakistan Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanlığı'na, sonra Astana'daki Çin Büyükelçiliği'ne. Bir cevap bekliyordum. Ne yazık ki, hiç kimse şimdiye kadar benimle temasa geçti. Astana'daki ABD Büyükelçiliği'ne bir mektup ve çağrım orada kabul edildi Nartai Jenis: Tam nedeni bilmiyorum. Akrabalarıma göre, yerel yetkililer ya da aslında onlara “bu adamın radikal fikirleri var, onun sözleri devletin istikrarını etkileyebilir ve zarar verir.” Bu, babamın bu tür görüşleri yaydığı iddia ediliyor, ancak yine de hepsi sadece kelimelerde, hiç kimse sağlamadı Azattyk: Kim aldı biliyor muyuz? Ve baban şimdi nerede olabilir? Nartai Jenis: Yerel polis tarafından alındı. Babası Xinjiang Uyghur A Özerk Bölgesi'nde yaşıyor. Barkol-Kazakh bölgesi var. Hami şehrin hapishanesinde tutulduğu bilinmektedir Azattyk: Şu anda Çin'de başka kim? Nartai Jenis: Sadece annem. 1972 yılında doğdu. Babam 1968 yılında doğdu Nartai Jenis: Annemle dokunmaya devam ediyorum. Çin'de internet bloke edilir. Sadece Çin hükümeti tarafından çok sıkı bir şekilde kontrol edilen WeChat aracılığıyla iletişim kurabiliriz. Bu yüzden özgürce konuşamayız. Hava durumu hakkında birbirlerini soruyoruz, ancak ciddi bir şey hakkında konuşamayız. Bu durum on yıldan fazla süredir devam etmektedir. Sadece annem bana şöyle dedi: “Baban gitti, tamam olacak, takılmak. Biz de iyiyiz, endişelenmeyin. Muhtemelen bir şekilde çalışacak.” O zaman söylediği tek şey bu Nartai Jenis: Annem Ortaokul No3 Barkol bölgesinde çalışıyor. O bir öğretmen değil, bir hostel bekçisi. Babası Barkol Kültür Evi'nde sıradan bir çalışan olarak kullanıldı Kız kardeşin babasını bulmak için Çin'e gitti. Ne öğrendi? Nartai Jenis: Dürüst olmak gerekirse, benim için çok riskli bir hareketti. Ama başka bir şekilde görmedim. Endişe nedeniyle annem ciddi bir şekilde hasta oldu. Ve ablamı istedim, Kazakistan vatandaşı olan, onunla biraz zaman geçirmek. Kız kardeşimin babama ne olduğunu öğrenmesini istedim Yerel polis departmanına gitti ve "Babam nerede?" diye sordu. Ama bir cevap alamadı. Onlar hiçbir şey bilmediklerini veya söylemediklerini söylediler. Sonra ona bilgi vermeyi reddetmeyi doğrulayan bir belge vermek istedi. Yine de hiçbir fayda sağlama. Daha sonra yerel savcının bürosuna gitti. Sadece onunla tanışmayı reddetmediler, telefona bile cevap vermediler. Sonuç olarak, kız kardeş güvenli bir şekilde eve döndü, ancak babanın kaderi hakkında daha fazla bilgi alamadık Azattyk: Siz ve kız kardeşiniz Kazakistan vatandaşısınız. Tarihi memleketinize ne zaman döndün? Nartai Jenis: 2017'de Kazakistan'a geldim. O zamandan beri ailemle yaşamadım. Burada da hareket etmek istediler. Tek oğlum olduğumdan beri, beni ziyaret etmeye geldiler. Yıllarca. Ancak o zaman baba sadece akrabalarına ya da kendi oğluna gitmemek yasaklanmıştı, ancak Barkol bölgesine dahil olan Hami ilçesini terk etmek bile. Örneğin, Hami'den Urumqi ya da başka bir şehre seyahat etmeye çalıştıysa hemen polis ya da yetkililer tarafından çağrıldı ve “Neden gidiyorsunuz?” Nereye gidiyorsunuz? Neden bizi önceden söylemedin? Bunu tekrar yapmama konusunda uyarıldı. Aslında babam ciddi bir şekilde kısıtlanmıştı Nartai Jenis: Eğer tutuklanırsam, kim bana bakar? Karım, üç çocuk ve kız kardeşim nasıl yaşayacak? Onlara kim sağlayacak? Bu yüzden Çin'e gitmiyorum. Bazen ailemi tekrar görmeyeceğimi düşünüyorum. Toplumun marjlarında olan insanlar gibiyiz – herkes için görünmez. Kimse bize yardım etmiyor İnsan ve sivil haklarımız, ilgilerimiz korunmuyor. Dönecek bir yerimiz yok. Örneğin, küçük oğlum okuldan eve geliyorsa ve şöyle diyor: "Ben acı çekiyorum," Ben öğretmene gidecek ve bir şeyin çocuğa olduğunu söyleyecektim. Tıpkı böyle. Ülkemiz hem Orta Asya'da hem de dünyada belirli bir etkiye sahiptir. Komşu ülkemizle iyi ilişkilerimiz var. Vatandaşları vize olmadan bize özgürce geliyor, sokaklar Çin plakaları ile araba dolu. İki ülke arasındaki bu kadar yakın ilişkileri görmek, Kazakistan'ın bir talep yaptığını ve bir baba aramaya başladığını sanıyordum, onun sözü ağırlık taşıyacaktı. Ama farklıydı. Unutulmuş insanlar gibiyiz Azattyk: Resmi suçlamaların eksikliğine rağmen, babanız hakkında ne söyleyebilirsiniz? Devletin istikrarına zarar verebilecek veya konuşabilecek bir şey yapabilir mi? Nartai Jenis: Bu mutlak bir yalan. Babam sıradan bir satirical yazar, her zaman şaka yapan ve insanları güldüren bir adam. Çocuk edebiyatını yazdı ve sevimli eserler yazdı. 13 kitabı var, 11 resmi olarak devlet yayıncıları tarafından yayınlandı ve okuyuculara dağıtıldı. Bazı eserleri Çin'e tercüme edildi ve resmi olarak yayınlandı. O, Çin Yazarlar Birliği'nin bir üyesi ve yazarların Xinjiang Birliği'dir ve Hami County Yazarlar Birliği'nin başkanı olarak çalıştı. Bölgenin ana edebi dergisinin Kazak baskısının editörüydü - "Khami Valley". Böyle bir kişi "radical fikirlerin" taşıyıcısı nasıl olabilir? Eğer böyle bir şey yaptıysa, suçunu açıklamalıdır. Ama herkes sessiz. Çünkü hiç böyle bir şey olmadı Azattyk: Öyleyse neden baban tutuklandığını düşünüyorsun? Nartai Jenis: Çünkü Kazak entelektüeldi. Sadece sonra Azattyk: Kazakistan'ın hangi devlet organları ele aldınız? Onları ne yapmak istedin? Nartai Jenis: Benim talebim basittir: Babamın nerede olduğunu bilmek istiyorum. Ebeveynlerimle herkes gibi yaşamak istiyorum. Çocuklarımın büyükbabalarına oturabilmelerini istiyorum, böylece onları kucaklayabilir ve bir aile olarak yaşayabilirler. Bana öyle geliyor ki, on yıl içinde ailem olmadan yaşadığım, hayatımın bütün bir parçası yırtılmıştı Tüm soruyorum, Çinli yetkililer babamı serbest bıraktı ve Kazakistan'a gelip bizimle yaşamalarına izin veriyor. Bunu Kazakistan Cumhurbaşkanına açık mektuplarda yazdım, Dışişleri Bakanlığı, uluslararası insan hakları örgütleri ve Çin Xi Jinping. Yardım ve yardım istedi. Ama şimdiye kadar yanıt almadım. Ve kimse benimle bile temasa geçti Buna rağmen, babamı bulana kadar savaşmaya devam edeceğim ve serbest bırakılmasını garanti edeceğim. Çin yasası herkesin konuşma özgürlüğü ve özgürlüğüne sahip olduğunu söylüyor. Ancak, babam durumunda, neden hapsedildiğini hala bilmiyorum. Kazaklar, hatta söylüyor Bir çocuk kaybolursa onu ararlar. Bu nedenle Kazak yetkililerin en azından vatandaşımızın neden acı çektiğini, babasının neden tutuklandığını, akrabalarına neden herhangi bir belge verilmediğini soracağını umuyordum. Yetkililerin bir cevap vereceğini ve devletin vatandaşlarının çıkarlarını koruduğunu göstereceğini umuyordum. Peki benim aileme ve aynı durumdaki diğer ailelere kim yardım edecek? Bunun ne kadar süreceğini ya da yarın ne olacağını kimse bilmiyor. Annemi ve babamı bir daha göremeyecek miyim? Bu düşünceler beni endişelendiriyor, korkutuyor ve endişelendiriyor RFE/RL: Almatı'daki Çin konsolosluğuna gelen insanlar, sevdikleriniz gibi akrabaları da Çin'de gözaltına alınıp sözde yeniden eğitim kamplarına gönderildi. Açıklama talep ettiler ancak çoğu durumda sorun çözülmedi. Kazak yetkililerin tutumu: Sincan'da tutuklanan kişiler Çin vatandaşlarıdır. Anne-babanız da Çin vatandaşlığına sahip. Böyle bir durumda Kazakistan'ın yardım edebileceğini düşünüyor musunuz? Nartai Zhenis: Evet, insanların Çin konsolosluğuna gelip akrabalarının akıbeti hakkında bilgi talep ettiği bu vakaları duydum. Ama bildiğim kadarıyla hiçbir şey başaramadılar. Babamın fotoğrafıyla ve aynı taleplerle Çin konsolosluğuna gitsem bile bunun bir şeyi değiştirmesi pek mümkün değil. Üstelik bunun Kazakistan'da benim ve ailem için sorun yaratabileceğine dair endişeler var. Sorunu kendi başınıza çözmenin mümkün olduğundan bile şüpheliyim. Ama devlet, uluslararası toplumun bir üyesi olarak vatandaşlarının yakınlarının akıbeti konusunu resmi olarak gündeme getirirse, devlet düzeyinde bir takım adımlar atılırsa eminim ki bunun bir sonucu olacaktır. Ancak şu ana kadar bu tür eylemleri görmüyorum Nartai Zhenis: Evet. Beş saat veya daha uzun süre mesajlarıma cevap vermezse benim de onu aramaya başlayacağım konusunda anlaştık. Yetkililerin annemi tutuklamak için hiçbir nedeni veya nedeni olmamasına rağmen. Bir lise yurdunda sıradan bir bekçi olan, yalnızca aile ve ev işleriyle ilgilenen bir kişidir. Ama onu da alırlarsa bundan sonra ne olacağını hayal etmeye bile korkuyorum... Artık birbirimizle iletişim halindeyiz. Hayatta ve iyi olduğundan emin olmak için ona her iki saatte bir kalp simgesi gönderiyorum. O da bana aynı yürekle cevap veriyor. Tüm iletişimimiz buna dayanıyor Azattyk Asya © 2026 RFE/RL, Inc. | Her hakkı saklıdır