Mısır Büyükelçisi: Azerbaycan'ın WUF13'teki fikirlerinin iyi tartışılacağından eminim - RÖPORTAJ

Mısır Arap Cumhuriyeti'nin Azerbaycan Büyükelçisi Husameddin Effat Mustafa Reda'nın APA'ya verdiği röportaj Mısır-Azerbaycan ilişkileri mükemmel Sayın Büyükelçi, Azerbaycan ile Mısır arasındaki diplomatik ilişkilerin mevcut durumunu nasıl tanımlarsınız? Mısır-Azerbaycan ilişkileri mükemmel. Ben bunu böyle tarif ederdim. Daha önce ulaşılamayan kilometre taşlarına ulaştığımızı söyleyebilirim. Bunlardan en yükseği devlet başkanları düzeyinde karşılıklı ziyaretlerin hayata geçirilmesiydi Böylece 2023'te Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah El Sisi Azerbaycan'ı, 2024'te de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Mısır'ı ziyaret etti. Bunlar, diplomatik ilişkilerin kurulmasından bu yana gerçekleşen en üst düzey karşılıklı ziyaretlerdir Şarm El-Şeyh'e uçuş sayısının artacağına eminim Şu anda Bakü'den Şarm El-Şeyh'e direkt uçuşlar başarıyla gerçekleştiriliyor. Bu uçuşların artırılması planlanıyor mu? Öte yandan Mısır'ın Kahire dahil diğer şehirlerine de direkt uçuş açılması mümkün mü? Şarm El-Şeyh'e direkt uçuşların olmasından çok memnunum. Uçuşların arttırılması söz konusu olduğunda, sonuç olarak havayollarının kar elde etmesi gereken kuruluşlar olduğu ortaya çıkıyor. Bu nedenle Şarm El-Şeyh'e uçuş sayısının artacağına eminim. Çünkü birçok Azerbaycanlıdan son derece olumlu geri dönüşler alıyorum ve onlar zaten yılda en az bir kez Şarm El-Şeyh'e gidiyorlar İnşallah Azerbaycanlıların ilgisi doğrultusunda Şarm El-Şeyh'e uçuş sayısı da artacak. Aynı zamanda Azerbaycan'ı ziyaret etmekle ilgilenebilecek birçok Mısırlı ve yabancı yerleşik topluluğun yaşadığı bir yerdir. Bu yüzden bundan eminim Öte yandan iki başkent Bakü ve Kahire'yi birbirine bağlamamız gerekiyor. Ancak bu yolda bazı zorluklar var. Bunlardan biri de Kovid-19 salgını, küresel ekonomik kriz ve diğer nedenlerden kaynaklanan tedarik zinciri gecikmeleridir. Ama süreç devam ediyor. Bu bağlantının çok kısa sürede kurulacağını umuyorum. Kahire ile Bakü arasında sezonluk charter uçuşlarımız zaten mevcut. Ancak bu uçuşların düzenli olarak gerçekleşmesinin ardından Mısırlı turistlerin Azerbaycan'ı daha yakından keşfedeceğini, Azerbaycanlıların da Kahire'yi daha çok ziyaret edeceğini düşünüyorum. Çok başarılı bir günlük uçuş olacağını düşünüyorum Mısırlıların Azerbaycan'a girişini kolaylaştırmalıyız Ülkelerimiz arasında turizmi teşvik etmek amacıyla vize sürecini kolaylaştırma planınız var mı? Evet, geçtiğimiz yılın eylül ayında her iki ülkenin Dışişleri Bakanlıkları arasında siyasi istişareler yapılmıştı ve Kahire'deki o toplantıda hem Azerbaycanlıların Mısır'a, hem de Mısırlıların Azerbaycan'a ziyaretlerinin kolaylaştırılması konusunun konsolosluk düzeyinde görüşülmesi konusunda mutabakata varılmıştı. Ama önce Azerbaycanlıların Mısır'ı ziyareti konusuna değineyim. Azerbaycanlılar artık Şarm El-Şeyh'e direkt olarak geldiklerinde havaalanında vize alma imkanına sahip Bunu Kahire ve diğer şehirlere yaymamız lazım. Aynı zamanda Mısırlıların Azerbaycan'a girişini kolaylaştırmalıyız. Bu konunun bu yıl iki ülke arasındaki konsolosluk istişarelerinde de ele alınacağını umuyorum Azerbaycanlılar ve Mısırlılar inanılmaz derecede benzer Azerbaycan ile Mısır arasındaki kültürel ve insani ilişkilerin, özellikle eğitim programları ve öğrenci değişim programlarının genişletilmesi hakkında neler söyleyebilirsiniz? Azerbaycanlılar ve Mısırlılar inanılmaz derecede benzer. Aynı değerlere, aynı dine, aynı kültüre sahibiz. Aileye karşı tavrımız, kadına saygımız, aile değerlerimiz birbirine çok benzer. Bunun çok somut kanıtı var Mısır'ı ziyaret eden herhangi bir Azerbaycanlıya sorun, "Kendimi evimde hissettim" diyecektir. Azerbaycan'a gelen herhangi bir Mısırlıya sorun, "Kendimi evimde hissettim" diyecektir. Daha sonra "Ne demek istiyorsun?" diye sorun. Cevap olarak onlar da bizim gibi yemek yiyorlar, aileye karşı tavırları bizimki gibi, kadına saygı kavramı, aile toplantılarının önemi, yemek kültürü, sofra tarzı, her şeyin aynı olduğunu söyleyecekler. Yani kullanmadığımız gizli bir hazinemiz var Dolayısıyla bunun farkında olmamız gerekiyor. Her zaman söylüyorum, bu artık bir tür slogan haline geldi: "Bizi birleştiren noktalar, bizi ayıran şeylerden çok daha fazlasıdır." Öğrenci değişimi, üniversite eğitimi ve diğer konularda hem Azerbaycan hem de Mısır bazen eğitim için yurt dışına gidiyor. Çok başarılıyız Yetenekli öğrenciler var ve onların eğitimine yatırım yapmamız gerektiğini söylüyoruz. Ama biz birbirimize değil, dünyanın diğer ülkelerine bakıyoruz. Hangi ülkeleri listelemek istemiyorum Peki Azerbaycanlılar Mısır'ın dünyanın en iyi 500 üniversitesi arasında en az birkaç üniversitesinin bulunduğunu biliyor mu? Hayır, bilmiyorlar. Çünkü reklamı yapılmıyor. Sizin de güçlü üniversitelerinizin olduğunu biliyor muyuz? Hayır, o da pek bilinmiyor. Bu oldukça yüksek bir gösterge Mısır, Azerbaycanlıların Karabağ meselesine ilişkin duygularını çok iyi anlıyor Şu anda Karabağ ve Doğu Zengezur'da restorasyon çalışmaları sürüyor. Mısırlı şirketlerin bu projelere katılımı konusunda herhangi bir tartışma var mı? Öncelikle şunu söyleyeyim, Mısır Azerbaycanlıların Karabağ meselesine ilişkin duygularını çok iyi anlıyor. Tarihimizde de benzer bir durum yaşadık; topraklarımızın bir kısmı işgal edildi. 1973 savaşı ve sonrasında yapılan anlaşmalarla Sina'yı kurtardık ve sonunda son topraklarımız Taba'yı tamamen geri verdik Bu konunun milli gurur açısından ne anlama geldiğini biliyoruz. Biz bunu yaşadık ve başarıya ulaştık. Ve şimdi başkalarının da aynı sonuca ulaşmasını istiyoruz Evet, çok ilgileniyoruz ve zaten ilgimizi dile getirdik. Zaten çeşitli alanlarda işbirliği yapıyoruz. Şu anda imar çalışmalarında doğrudan yer almıyoruz ancak Karabağ'ın yeniden imarı açısından önemli olan mayınların temizlenmesi sürecinde Azerbaycan ile işbirliği yapıyoruz. Bu herhangi bir restorasyon çalışmasının temelidir Ortadoğu’da ya da Afrika’da ülke kurmuş şirketlerimiz var. "Ülkeler" dediğimde gerçekten ülkeleri kastediyorum. Mısırlı müteahhitler gidip bunları yapmadan önce oralar şehir planlama haritasında bile yoktu. Barajlar, toplu konutlar ve tüm şehirleri inşa eden şirketlerimiz var Bildiğimiz gibi Bakü, Dünya Kentsel Gelişim Forumu - WUF13'e ev sahipliği yapıyor. Bu forumda Mısır'ın ana mesajları neler olacak? Öncelikle Bakü'ye başarılar diliyoruz. COP29'a çok başarılı bir şekilde ev sahipliği yaptı. COP29'a ve şimdi de WUF'a ev sahipliği yaptınız. Mısır, COP27'ye ev sahipliği yaptı ve daha önceki WUF'u da yapmıştık. Yani biz de benzer bir yol izliyoruz Temel mesajlarımızdan biri WUF ve COP'nin birbirine bağlı olduğu, yani birinin diğerinin üzerine inşa edildiğidir. Çevreyi korumazsak kentsel gelişim mümkün değildir. Kalkınma ve kentleşme bir arada yürümeli Azerbaycan'ın bu forumda ortaya koyacağı fikirlerin güzel bir şekilde tartışılacağından eminim. Mısır heyetinin destekleyeceğini garanti edebilirim Mısır, Filistin konusundaki pozisyonunu hiçbir zaman değiştirmedi Filistin meselesi her zaman Mısır'ın dış politikasının merkezinde yer aldı. Mevcut gerilimler arasında Mısır'ın tutumunda bir değişiklik var mı? Mısır pozisyonunu hiçbir zaman değiştirmedi. Başkenti Kudüs olan Haziran 1967 sınırlarına dayanan Filistin halkının haklarının her zaman sağlam bir destekçisi olduk Bugün gördüklerimiz ne yazık ki uluslararası kamu iradesinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirememesinin sonucudur. BM kararlarına, insan haklarına ve uluslararası hukuka aykırı durumları gözlemliyoruz Bu fırsatı ayrıca Azerbaycan'ın, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme hakkına ve iki devletli çözüme verdiği açık destekten dolayı tutumunu da memnuniyetle karşılıyorum Gazze krizi çifte standartların açık bir göstergesi olmaya devam ediyor Refah sınır geçiş noktasında mevcut durum ve insani durum nedir? Refah geçişi çok karmaşık bir konu çünkü insanlar bunu tek yönlü bir kapı olarak düşünüyor. Ancak bu iki taraflı bir geçiştir. Odanızdan çıkmak için kapıyı açıyorsunuz ama karşı tarafın da kapıyı açması gerekiyor. Aksi takdirde geçiş mümkün değildir Uluslararası toplum genellikle Mısır tarafındaki kapıya odaklanıyor ancak Gazze tarafı tamamen ve tek taraflı olarak İsrail'in kontrolünde. Kapımızı her zaman açık tuttuk ama karşı taraf açmadığı için insani yardım geçemiyor Şubat ayından bu yana bazı olumlu gelişmeler yaşansa da mevcut bölgesel durum yeniden kötüleşti ve insani yardımlar yine ciddi şekilde kısıtlandı. Çocukların açlıktan kıvranması, kadınların ve yaşlıların ilaçsız kalması gibi durumlara maalesef zaten katlanmak durumundayız. Gazze krizi çifte standartların açık bir göstergesi olmaya devam ediyor ABD ile İran arasında ateşkesin sağlanması ve sürdürülmesi için arabuluculuk yapıyoruz Son sorum Mısır bölgesinde, özellikle İran çevresinde büyüyen Gerilim hakkında ne düşünüyorsunuz? Mısır her zaman hukukun üstünlüğünü desteklemiştir ve biz barış komisyoncusuyuz. ABD ile İran arasında ateşkesin sağlanması ve sürdürülmesi için arabuluculuk yapıyoruz. Bu sürecin en kısa sürede tamamlanmasını umuyoruz Elbette Körfez ülkeleri bu durumdan daha çok etkilendi ve biz İran'ın Körfez ülkelerine yönelik eylemlerini defalarca kınadık. Ama artık bunun küresel bir krize dönüştüğünü söyleyebilirim Dünya Bankası bile küresel ekonomik büyüme tahminini düşürdü. İnsanlığın biraz nefes almaya ihtiyacı var. COVİD pandemisini yaşadık ve bu bir insan tercihi değil, doğal bir tehlikeydi. Daha sonra Rusya ile Ukrayna arasındaki durum küresel ekonomiyi etkiledi. Sonra Gazze krizi geldi, şimdi de Hürmüz Boğazı'ndan geçişin şiddetli etkisiyle dünyanın yeniden kriz yaşadığı İran'la ilgili bir durum var Küresel enerji taşıyıcılarının yüzde 30'undan fazlası bu boğazdan geçiyor. Bu durum sadece ekonomik bir sorun olmayıp, küresel enerji akışının büyük bir kısmının bu bölgeden geçmesi nedeniyle tüm sistemi etkileyen bir durumdur. Bu, taşımacılığı ve dolayısıyla her alanı etkiler Fotoğraf - İlkin Nabiyev ©️ APA GROUP