Kültürel mirasın korunması uluslararası bir yükümlülüktür

1954 Lahey Sözleşmesi ve 1999 İkinci Protokolü, devletlere silahlı çatışmalar sırasında kültürel varlıkları koruma yükümlülüğü getirmektedir. İşgal altındaki topraklardaki kültürel kaynakların yok edilmesi, yasa dışı taşınması veya kasıtlı olarak değiştirilmesi, uluslararası insancıl hukukun ağır bir ihlalidir. UNESCO'nun ilgili belgelerinde kültürel mirasın kasıtlı olarak yok edilmesinin insan onuru, temel haklar ve insani değerler üzerinde ciddi etkisi olduğu özellikle vurgulanmaktadır Tarihin farklı dönemlerinde kültürel mirasa yönelik yıkıcı faaliyetler hiçbir zaman maddi varlıkların yok edilmesiyle sınırlı kalmamış, aynı zamanda halkların hafızasına, kimliğine ve tarihi mirasına yönelik büyük bir müdahale biçimi olarak da tezahür etmiştir. Azerbaycan uzun yıllardır bu tür vandalizmle karşı karşıya kaldı. Bu rastgele olaylarla ilgili değil, tarihsel izleri silmeye yönelik tutarlı ve amaçlı sistematik bir yaklaşımla ilgilidir Tarihsel deneyim, bu süreçlerin ayrı ayrı aşamalar halinde değil, uzun bir süre devam ettiğini göstermektedir. 20. yüzyılın başlarından itibaren şiddet, tehcir ve işgal politikaları sonucunda ulusal ve kültürel mirasımız büyük ölçüde zarar görmüş, özellikle işgal döneminde bu hasarın boyutu daha da büyümüştür. Dolayısıyla meseleyi sadece geçmişin trajedisi olarak değil, geleceğin güvenliği açısından da değerlendirmek gerekiyor Tarihi ve kültürel miras örneklerinin yok edilmesi, zimmete geçirilmesi veya kimliğinin değiştirilmesi sadece fiziksel bir yok etme değil, aynı zamanda kolektif hafızayı zayıflatma, tarihi gerçekleri çarpıtma ve yanlış algılar yaratma girişimidir. Azerbaycan halkının yüzyıllardır yaşadığı coğrafyalarda varlığını doğrulayan maddi ve manevi delillerin yok edilmesi, o toprakların tarihini çarpıtmaya ve yeniden yazmaya hizmet eden sinsi siyasi çizginin bir parçası olmuştur. Camilerin, türbelerin, mezarlıkların ve diğer kutsal mekanların tahrip edilmesi ve saygısızlık edilmesi bu politikanın en ciddi tezahürlerinden biridir. İbadethaneler ve anıtlar sadece taş ve duvarlardan yapılmış yapılar değil, nesiller arası bağın, manevi hafızanın ve ulusal kimliğin taşıyıcılarıdır. Bu tür yapılara yönelik vandalizm eylemleri, yalnızca mimari örneklere yönelik şiddet değil, aynı zamanda bir halkın dini inançlarına, ahlaki değerlerine ve tarihi varlığına da saldırıdır Kültürel mirasın kimliğini değiştirmek, onu farklı bir aidiyet altında sunmak ve tarihsel geçerliliğini inkar etmek de aynı derecede tehlikeli bir eğilimdir. Bu durumda anıtın sadece fiziki yüzü değil, aynı zamanda tarihi özü ve manevi içeriği de değişmektedir. Yer adlarının değiştirilmesi, antik yerleşim yerlerinin adlarının silinmesi, tarihi hafızanın coğrafi temellerinin zayıflatılması bu politikanın önemli yönlerinden biriydi Farklı zamanlarda Azerbaycan'ın kültürel mirası sistematik olarak hedef alındı, müze fonları, arşiv malzemeleri, kütüphane kaynakları ve diğer kültürel kaynaklar yok edildi ve yağmalandı. Kültürel değerlerin ülke sınırları dışına aktarılması, satışı veya sunumu, uluslararası hukukta tanınan koruma ilkelerinin açık bir ihlalidir Kültürel mirasa yönelik vandalizm, günümüzde uluslararası güvenlik ve barış gündeminin önemli bir parçası olmalıdır. Cezasızlık ortamı bu tür vakaların tekrarlanma riskini artırıyor ve bölgede sürdürülebilir barışın ve karşılıklı güvenin oluşmasını engelliyor. Dolayısıyla kültürel mirasın kasıtlı olarak yok edilmesine hukuki ve siyasi bir değer verilmesi, yalnızca tarihi adaletin restorasyonu açısından değil, aynı zamanda hafızanın, ahlaki değerlerin ve gelecek nesillerin barış umudunun korunması açısından da stratejik önem taşımaktadır Parlamento Üyesi