Macron'un Erivan ziyareti: Paşinyan'a seçim öncesi stratejik destek mesajı - YORUM

4 Mayıs'ta Ermenistan'ın başkenti Erivan'da Avrupa Siyasi Birliği'nin 8. Zirvesi düzenlendi. Başta Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron olmak üzere çok sayıda AB devlet başkanının bu etkinliğe katılımı yalnızca diplomatik bir etkinlik değil, aynı zamanda birçok mesajı da içeren bir etkinliktir. Bu katılım aslında Batı'nın Paşinyan hükümetinin son yıllarda daha da belirginleşen Avrupa yanlısı dış politika çizgisine desteğini gösteriyor Ermenistan'da 7 Haziran parlamento seçimlerine bir ay kala bu destek iktidar için hava ve su kadar önemli. Böyle bir ziyaret Nikol Paşinyan yönetimine dolaylı siyasi destek olarak okunabilir. Bu sadece uluslararası meşruiyet mesajı vermekle kalmıyor, aynı zamanda yerel izleyici kitlesine "Batı Paşinyan'ın arkasında" sinyalini de veriyor. Özellikle Ermenistan ile Fransa arasında son dönemde yaşanan yakınlaşmanın arka planına bakıldığında, Macron'un Erivan ziyareti aynı zamanda "Ermenistan'ın yalnız olmadığı" mesajını da veriyor. Bu adım, her şeyden önce, Ermenistan'ın Batı'ya entegrasyonuna yönelik açık ve belirgin desteğin bir ifadesidir. Aynı zamanda Rusya'nın bölgedeki etkisinin zayıfladığı bir dönemde Fransa ve genel olarak Avrupa'nın Güney Kafkasya'da daha aktif rol oynama niyetini de açıkça ortaya koyuyor. Bu tedbir aynı zamanda Ermenistan'ın dış politikasının gidişatında da ciddi değişikliklere işaret ediyor. Paşinyan hükümeti bir yandan Rusya'dan giderek uzaklaşırken, diğer yandan Avrupa yapılarıyla daha yakın entegrasyon ve yakınlaşma niyetini gösteriyor Fransız liderin Paşinyan'la samimi görüntüleri, Erivan sokaklarında sabah koşuları, Gümrü ziyareti, Nicole'ün havaalanına kadar eşlik etmesi ve uçağın iskelesinde öpücük göndermesi aslında sadece diplomatik bir jest değil. Bu ziyaretin, açıklamaların, bildirilerin, imzalanan stratejik ortaklık belgesinin aslında bölgeye ve birçok ülkeye farklı mesajlar olarak okunması gerekiyor Birincisi, Macron'un ziyareti ve açıklamaları hem yerli hem de yabancı kamuoyuna (özellikle Rusya'ya) "Ermenistan'ın uluslararası bir desteği var ve bu desteğin temeli Fransa'nın başını çektiği Batı'dır" mesajıdır. Bu aynı zamanda Paşinyan'a iç meşruiyet kazandırabilecek bir açıklamadır. Paşinyan, başta kendisini güvenlik sorunlarıyla suçlayan muhalefet kanadı olmak üzere yurt içi kamuoyuna, Avrupa ile yoğun temaslar, ziyaretler ve anlaşmalar sayesinde Erivan'ın Batı gibi yeni bir jeopolitik zemin kazandığını ve yalnız olmadığını gösteriyor. Bu argüman aracılığıyla hükümet, iç kamuoyuna, ülkenin Paşinyan döneminde zayıflamadığı, sadece yön değiştirdiği ve daha geniş ve alternatif ortaklık platformlarına erişim sağladığı sinyalini gönderiyor. Paşinyan hükümeti aynı zamanda seçim öncesinde kamuoyunu etkileyerek kendisini uluslararası düzeyde kabul gören ve desteklenen bir siyasi güç olarak sunmaya çalışıyor. Sonuçta “Batı ayağı” tezi hem dış politikada bir yön beyanı hem de iç siyasi mücadelede etkili bir iletişim aracı olarak oluşturulmakta ve kullanılmaktadır Yukarıda da belirttiğimiz gibi Ermenistan uzun yıllar Kremlin'in boyunduruğu altındaydı ve Moskova ülkenin ana dış desteği olarak görülüyordu. Rusya, Ermenistan'ın iç ve dış politikasında her zaman belirleyici bir rol oynamıştır. Ama Paşinyan'ın iktidara gelmesinden sonra bir değişim ve Batı'ya yönelme var ve bu her geçen yıl daha da belirginleşiyor. Paris ve Brüksel şimdiden alternatif olarak ortaya çıkıyor. Bu bağlamda Macron'un ziyareti sembolik önem taşıyor. Bu ziyaret, seçmen kitlesine ve siyasi elitlere, Ermenistan'ın mevcut hükümetinin artık yalnızca Moskova'nın siyasi yörüngesine bağlı olmadığını, aynı zamanda Avrupa siyasi platformlarında yer edinmeye çalıştığını açıkça gösteriyor. Yani Paşinyan, Ermenistan'ı tek kutuplu bağımlılıktan kurtarmaya, çok kutuplu ve dengeli bir dış politika kurmaya çalışıyor Macron'un ziyaretinin aynı zamanda muhalefete de bir mesaj olduğunu belirtmek gerekir. Fransa seçimlere doğrudan müdahale etmese de siyasi sembolizmi oldukça güçlü. Stratejik ortaklık belgesi ve iki devlet başkanı arasında imzalanan üst düzey açıklamalar, Batı'nın mevcut statükoyu değiştirmekle ilgilenmediği ve mevcut siyasi gidişatı sürdürmekle ilgilendiğine dair muhalefete doğrudan bir mesajdır. Böyle bir destek ve mesaj muhalefetin işini zorlaştırıyor. Çünkü seçimlerde sadece iç kamuoyu desteğine değil, dış aktörlere de güvenmek ve onlardan destek beklemek artık geçmişte kaldı. Sonuç olarak Fransa gibi aktörlerin Ermenistan'daki üst düzey diplomatik faaliyetleri politikasındaki dengeleri doğrudan değiştirmese de siyasi mesajlar düzeyinde "radikal değişimlere karşı temkinli yaklaşma" sinyali yaratan önemli bir unsur olarak hareket ediyor. Paris, yalnızca Nikol Paşinyan hükümetini desteklemekle kalmıyor, aynı zamanda seçimlerden sonra hangi siyasi güç oluşursa oluşsun, Ermenistan'ın dış siyasi mimarisindeki başlıca Batılı aktörlerden biri olarak kalma niyetini de açıkça ortaya koyuyor Fransız liderin Ermenistan ziyareti sırasında Nikol Paşinyan'la birlikte Gümrü'ye yaptığı ziyaret de ayrı bir önem taşıyor. Birincisi Gümrü'de Rus askeri üssü var, ikincisi ise Mart 2025'te bu şehirde yapılan yerel yönetim organı seçimlerinde iktidar partisinin muhalefete yenilmesi. Bu nedenle iki devlet başkanının Gümrü'ye yaptığı ziyaret oldukça sembolik ve ciddi bir mesaj içeriyor. Birincisi, yukarıda da belirttiğimiz gibi, Rusya'nın ikinci büyük şehri Ermenistan'da 102'nci üssünün varlığı karşısında Macron'un ziyareti, "biz buradayız" mesajını veriyor ve bölgedeki güç dengesine dair siyasi bir sinyal niteliği taşıyor. Fransız lider, Moskova'ya Ermenistan'ın güvenlik mimarisinin artık Moskova ile sınırlı olmadığı mesajını veriyor. Batılı aktörler bu alanda faaliyet olduğunu iddia ediyor Öte yandan Paşinyan'ın burada son yerel seçimlerde ciddi bir seçmen kaybı yaşaması ve şehrin genel olarak daha muhalif ve aynı zamanda Rusya yanlısı bir kamuoyuna sahip olması, Gümrü'yü Ermenistan'ın iç siyasi haritasında hassas ve sembolik olarak önemli bir yer haline getiriyor. Bu nedenle Macron'un ziyareti Paşinyan'a dolaylı siyasi destek olarak değerlendiriliyor. Yani Fransa ve Batı, Paşinyan'ı sadece Erivan'da değil, Rusya'nın etki ve nüfuzunun güçlü olduğu bölgelerde de destekliyor Son olarak Macron'un Erivan ziyareti ve yapılan açıklamaların, Ermenistan'ın Azerbaycan'la barış sürecinin iç meşruiyet kazanması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildiğini belirtelim. Özellikle seçim arifesinde Nikol Paşinyan için barış gündemi iç siyasetin en hassas yönelimidir. Muhalefet barışı uzlaşma ve zayıflık olarak sunmaya çalışıyor ve bu süreçte intikamcılığı körüklüyor. Ama Macron'un ve AB liderlerinin ziyareti ve Batı'nın siyasi merkezlerinden gelen mesajlar, barışın sadece ikili bir anlaşma olmadığını, aynı zamanda bölgesel istikrar, entegrasyon, dostluk ve komşuluk ilişkileri olduğunu ve buna ciddi bir uluslararası destek olduğunu gösteriyor. Bu, Paşinyan'ın gücüne içeriden ilave bir argüman sağlıyor. Yani Azerbaycan'la barış yönünde atılan adımlar bir zaaf veya siyasi gerileme değil, tam tersine uluslararası destek alan gerçekçi ve pragmatik bir devlet politikasıdır Sonuç olarak Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Erivan ziyaretinin Nikol Paşinyan'a seçim öncesi destek olarak algılandığını söyleyebiliriz. Paris, Paşinyan'a açık ve doğrudan destek göstermese de ona stratejik meşruiyet kazandırıyor. Bu aynı zamanda hem yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde Nikol Paşinyan hükümeti için yerel meşruiyet hem de Rus baskısına karşı uluslararası bir "güvenlik şemsiyesi" işlevi görüyor. Sonuç olarak bu diplomatik manevralar, Ermenistan'ın Azerbaycan'la barış sürecini bir zayıflık olarak değil, Batı'ya entegrasyonun ve egemenliğin yeniden sağlanmasının bir yolu olarak sunmaya hizmet ediyor Kullanırken sitedeki materyallere başvurmak önemlidir. Web sayfalarında bilgi kullanıldığında hiperlink ile referans verilmesi zorunludur