KISSADAN HİSSE - Havadis Gazetesi | Kıbrıs Haber

Ekonomi ve finans alanında batmak iflas anlamında kullanılır. İflas borçların geri ödenememesi sonucu bir yargı sürecidir Ülkelerde, devletlerde iflas bir savaş sonucu veya dünyada ki gelişmelere ayak uydurulmaması gibi nedenlerle, toprak yitirmek, yönetim erkini kaybetmek. Buna örnek Osmanlı İmparatorluğunu gösterebiliriz veya Roma İmparatorluğunu. Bir de moratoryum ilanı var. Burada devletin borçlarını ödeyememesi sonunu alınan borçların ödeme süresini yeni esaslara bağlaması yeni vade uzatması, faiz indirimi veya bir kısım borçların kısmen silinmesi. Moratoryumda borç ortadan kalkmaz. Buna örnek Meksika, Arjantin’in açıkladığımoratoryumlardır. Son zamanlarda Yunanistan Moratoryum sürecine girmişti. Fakat AB üyesi olduğu için AB tarafından kurtarılmıştı. Türkiye’nin tarihinde de iki moratoryum örneği mevcuttur. Osmanlı İmparatorluğu’nun Kırım Savaşı sonrası ödeyemediği borçlarını 1875 yılında moratoryum ilan ederek borç ödemelerine yeni bir düzenleme getirmişti Fakat padişah II Abdulhamid Moratoryuma giren borçları ödemediği gibi o zamanın kara borsacıları olan Galata bankerlerinden almış olduğu iç borçları da ödeyemedi ve alacaklılarıyla yeni bir anlaşma yaparak padişahlığın büyük bir gelir/vergi kısmını alacaklıların tahsilatına bıraktı. Yabancı devletler Osmanlı İmparatorluğunun bu borçları ödeyebilme kapasitesine güvenmediklerinden dolayı 1882 yılında Düyun-u Umumiye idaresi kurularak bu gelirlerin toplanıp iç ve dış borçlar için ödenme sistemine geçildi Lozan anlaşmasıyla bu kurumun işleyişine son verildi ve Osmanlı borçları Lozan da İmparatorluğu oluşturan ülkelere paylaştırıldı. Bunda en büyük pay Türkiye Cumhuriyeti’ne düştü ve borçlar 1954 yılında tam 100 yıl sonra ödenip tamamlandı. Bu ilk moratoryum idi. İkinci moratoryum 1958 yılında Adnan Menderes hükümetinde oldu. Yine biriken borçlar IMF ile anlaşma sağlanarak 1971 yılına kadar taksitlendirilip, Türk Lirası devalüe edilerek 1 ABD Doları 9 TL’ye eşitlendi Ülkeler (rezerv parası olan) borçlarını kendi parasal kapasiteleriyle enflasyon yaratma pahasına ödeme imkânına sahiptirler. Esas sorun rezerv parası olmayan, kendi parasını yaratma imkânı olmayan ülkelerin yapmış oldukları iç ve dış borçların ödenebilme şeklidir Geçmişte ülkeler batar, tarihten silinirdi. Günümüz de artık ülkeler batmıyor, zor durumda olan ülke topraklarında yeni devletler kuruluyor. Örneğin Yugoslavya’nın batışı, Sırbistan, Bosna Hersek, Makedonya gibi yeni devletler oluştu ve/veya batan ülkeler başka ülkelerin hakimiyeti altına girdi Bu yazıyı bugün niye yazdım? Önce tarihten bir örnek oluşması için. İki borç yükü altında ezilen devletleri nasıl bir geleceğin beklediğini göstermek için. Üçüncü ve en önemlisi de Kıbrıs’ın siyasal çözümsüzlüğünün hayati önemine vurgu yapmak için