Kardiyolog kalp hastalıklarının sırlarını ortaya çıkardı, alarmı çaldı - RÖPORTAJ

Günay Maharramzadeh: "Kalp hastalıkları 30 yaşında bile görülüyor" "Günde en az 4000 adım atmanız gerekiyor" "Tıbbi tedavi tıkalı kalp damarını açamaz" Avrupa ve Azerbaycan Kardiyoloji Derneği üyesi, Referans Polikliniği Nesimi şubesinde kardiyolog olan Günay Maharramzade, Modern.az sitesine kapsamlı bir röportaj verdi. Röportajda son yıllarda artış gösteren kalp hastalıklarından bahsedildi: Günay Hanım, Azerbaycan'da en sık görülen kalp-damar hastalıkları nelerdir? Azerbaycan'da en sık görülen kalp-damar hastalıkları arasında ilk olarak miyokard enfarktüsünü saymak isterim. Maalesef kalp krizinden ölenlerin sayısı az değil. Ancak zamanında tanı konulur ve invaziv tedavi uygulanırsa hastanın hayatını kurtarmak mümkündür. Ayrıca tansiyon hastalığı da yaygındır. Yüksek kan basıncı, doğrudan kalple ilgili nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, hastalıktan da kaynaklanabileceği gibi bazen de görünürde hiçbir neden olmaksızın da ortaya çıkabilir. İnsanlar arasında genellikle "kalbe yakın"dır. Ancak yüksek tansiyonun kendisi de kalbe zarar veren faktörlerden biridir Ülkemizde kalp-damar sistemi hastalıklarının ortaya çıkmasında en büyük etkiye sahip faktörler nelerdir? Burada genetiğin ana faktör olduğunu söyleyebilirim. Bunda beslenme, yaşadığımız çevre, fiziksel aktivite eksikliği, hareketsiz yaşam tarzı ve sağlıksız alışkanlıklar önemli rol oynuyor. Kalp sağlığı açısından Akdeniz diyetinin daha faydalı olduğu düşünülmektedir. Ancak daha fazla et ve yağlı yiyecek tükettiğimiz için risk artıyor Kötü alışkanlıkların altını çizmişsiniz. Özellikle hangi alışkanlıkları kastediyorsunuz? Erkeklerde kalp hastalıkları daha sık görülüyor. Bunun nedenlerinden biri erkeklerin sağlıksız alışkanlıklara kadınlara göre daha yatkın olmasıdır. Her şeyden önce tütün kullanımı, sigara kullanımı, aşırı alkol alımını içerir. Ayrıca son yıllarda elektronik sigara, nargile ve enerji içeceklerinin gençler arasında yaygınlaşması da kalp-damar hastalıkları açısından ciddi bir risk faktörü olarak değerlendiriliyor Kardiyovasküler hastalığın erken belirtileri nelerdir? En sık görülen başlangıç ​​semptomu kalp bölgesinde ağrıdır. Bu ağrı bazen minimal fiziksel aktivite sırasında, bazen de normal günlük aktiviteler sırasında ortaya çıkabilir. Göğüs ağrısı, sıkışma, yanma hissi ana sinyallerdir. Ayrıca yüksek tansiyon sorunu yaşayan kişilerde başın arka kısmında, boynunda veya yanaklarında rahatsızlıklar olabilir. Kolesterol metabolizması bozuklukları sırasında da göz çevresinde yağ birikmesi görülebilir. Aynı zamanda obezite, diyabet ve metabolik bozukluklar da sonradan kalp-damar hastalıklarına yol açan nedenlerdir Kalp ve damar hastalıklarının oluşumunda genetik faktörün rolü nedir? Genetik faktörü ilk sıraya koyardım. Çünkü bazı durumlarda kolesterol metabolizması, şeker hastalığı ve tansiyon bozuklukları kalıtsaldır. Eğer ailede bu hastalıklar mevcutsa, bir sonraki nesilde de erken yaşlarda ortaya çıkabilir. Özellikle kalıtsal yüksek kolesterol, kalbe giden ana arterlerin tıkanmasına neden olabilir. Kısaca risk faktörlerinin bir kısmı kişinin kendisine bağlıdır, bir kısmı ise genetik altyapıdan kaynaklanmaktadır Bu hastalıkların ortaya çıkmasında yaşam tarzının rolü nedir? Yaşam tarzının rolü çok önemlidir. Bazen kişinin genetik riski vardır ancak doğru beslenirse, fiziksel olarak aktif olursa ve zararlı alışkanlıklardan uzak durursa hastalığa yakalanma olasılığı büyük ölçüde azalır. Bu yüzden her zaman sağlıklı beslenmenizi, aktif olmanızı ve kötü alışkanlıklardan uzak durmanızı öneriyoruz Deneyimlerinize göre kalp hastalığı hangi yaş aralığında daha sık görülüyor? Akut vakalarda çoğunlukla 40-55, bazen de 40-60 yaş aralığında ortaya çıkar. Ancak son zamanlarda 30'lu yaşlarda bile kalp hastalıkları vakalarında artış görüyoruz. Kronik kalp hastalıkları çoğunlukla 60-70 yaşlarından sonra görülüyor Son yıllarda kardiyovasküler hastalıklarda "gençleşme" gözlenmektedir. Bunun temel nedenleri nelerdir? Buradaki temel nedenlerden biri sosyal ağ kullanımının artması ve dolayısıyla stres faktörlerinin artmasıdır. Ayrıca zararlı alışkanlıkların çoğalması, elektronik sigara, nargile, enerji içecekleri gibi yeni risk faktörlerinin yaygınlaşması, fiziksel aktivitenin azalması ve hızlı, düzensiz beslenme de bu eğilimi güçlendiriyor. İnsanlar sıklıkla atıştırıyor, telefonlarının önünde yemek yiyor, sosyal ağları kullanıyor ve ne kadar yediklerini fark etmiyorlar. onlar yok. Bu da aşırı kilo ve kalp-damar hastalıkları riskini artırıyor Çocuklarda ve ergenlerde kalp sorunlarının sıklığı nedir? En çok hangi yaş grupları risk altında? Çocuk ve ergenlerde görülen kalp sorunları çoğunlukla genetik faktörlere bağlı durumlarda görülmektedir. Ailede genç yaşta kalp hastalığı, lipid metabolizma bozuklukları, diyabet gibi hastalıklar nedeniyle ölüm öyküsü varsa bu risk çocuklara da geçebiliyor. Bu nedenle bu tür ailelerin daha dikkatli olması, çocukların küçük yaşlardan itibaren muayene edilmesi, tıbbi gözetim altında tutulması ve gerekli tetkiklerin yapılması önemlidir. Yenidoğanlarda topuk testinin bazı değişim hastalıklarının tespitine yardımcı olduğu ve erken sinyal görevi görebileceği doğrudur. Ancak ailede genetik risk faktörü taşıyan ebeveynlerin çocuklarını daha erken yaşta ek muayenelere dahil etmeleri önerilmektedir Azerbaycan'da beslenme açısından hangi alışkanlıklar yaygın ve kalp sağlığını tehdit ediyor? Azerbaycan'da en yaygın beslenme sorunlarından biri yağlı ve hayvansal gıdaların ağırlıklı olmasıdır. Çiğ ve doğal gıdalara yeterince tercih edilmiyor, çoğu zaman yiyecekler pişmiş olarak alınıyor, bazen de fazla pişiriliyor. Bir diğer önemli nokta ise aşırı tuz kullanımıdır. Turşu, turşu ve çeşitli soslarla günlük tuz alımı çoğu zaman normu aşmaktadır. Ayrıca yağların kalitesiz veya yanlış kullanımı da risk oluşturmaktadır. Örneğin soğuk kullanıma yönelik ısıtma yağları, bileşimlerinde istenmeyen değişikliklere neden olur, bu da genel beslenme dengesini ve kalp sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir Tereyağının kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin görüşler karışıktır. Ne düşünüyorsun? Aslında yağı genel anlamda zararlı olarak değerlendirmek doğru olmaz. Çünkü yağlar vücut için önemli kabul edilir ve hormonal sistemin normal işleyişinde önemli rol oynar. Vücuttaki birçok sürecin düzenlenmesi hormonlara bağlıdır. Burada asıl mesele yağın türü, kalitesi, ne kadar, ne miktarda ve nasıl kullanılacağıdır. Tereyağı saf ve kaliteli sütten yapılmışsa günlük norm içerisinde kullanılması halinde faydalı olabilir. Ancak tamamen kızartılarak yani yüksek sıcaklıkta işlenerek kullanılması kalitesinin düşmesine neden olur. Aynı zamanda gün içinde -sabah, öğlen ve akşam- kesintisiz olarak normdan fazlasını kullanmak, normdan fazlasını almak anlamına gelir Kalbe iyi geldiği düşünülen başlıca besinler nelerdir? Kardiyovasküler sistemi korumak için günlük rasyon nasıl oluşturulmalıdır? Aslında belirli bir porsiyon söylemek biraz zor çünkü beslenmenin her kişinin yaşına ve kilosuna göre ayrı ayrı ayarlanması gerekiyor. Ancak genel olarak protein, yağ ve karbonhidratların doğru dengesi ana koşullardan biridir. Daha fazla lif içeren gıdalara öncelik vermenizi tavsiye ederim. Özellikle çiğ ve taze sebzeler kalp-damar sistemi için faydalıdır. Aynı zamanda potasyum açısından zengin besinlerin kalp üzerinde olumlu etkisi vardır. Ayrıca yeterli magnezyum alımı da önemlidir. Bu element besinlerle tam olarak sağlanamıyorsa takviye yoluyla alınabilir. Omega açısından zengin besinler, özellikle balık ve ceviz, kalp sağlığı için faydalı kabul edilir ve günlük diyete dahil edilmesi önerilir Yağlı yiyeceklerin ve fast food ürünlerinin kalp-damar hastalıklarına etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz? Bunu takdir ediyorum. Çünkü çoğu zaman bu yiyeceklerin hangi yağda, hangi sıcaklıkta hazırlandığını bilmiyoruz. Çoğu durumda yanlış yöntemler kullanılarak hazırlanır. Fast food ürünlerinde tuz, sos ve yağ miktarı fazla olduğundan bu tür gıdalar aşırı enerji alımına ve metabolik bozukluklara neden olur Bazı iddialara göre az miktarda kırmızı şarap kalbe iyi geliyor. Bu konuda ne söyleyebilirsiniz? Bu doğru. Daha önce bazı protokollerde bile bu tür yaklaşımlar vardı. Ancak son yaklaşımlar alkollü içkilerin kullanımını yasaklıyor. Çünkü bir anda etkili, olumlu bir etki gibi görünen şey daha sonra ek sorunlara yol açabiliyor Kalp sağlığı için günde kaç kilometre yürümek gerekiyor? Kimisi 5 diyor, kimisi 7, kimisi 10 km diyor Kilometreler yerine adımlarla ifade etmeyi tercih ederim Her insanın günde en az 4000 adım atması gerektiğini düşünüyorum. Bir kişinin kalp-damar hastalıkları riski altında olması durumunda bu göstergenin bir kademeye çıkarılması tavsiye edilir. Halihazırda kalp rahatsızlığı olan ve tedavi gören kişiler, durumlarına göre günlük adım sayısını 10.000'e kadar artırabilir. Genel olarak, fiziksel olarak aktif olmak, en azından her gün yürümek, kardiyovasküler hastalık riskini azaltır ve genel sağlık üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir İnsanların günlük yaşamda yaptığı, kalbe zarar veren başlıca hatalar nelerdir? En büyük hatalar yetersiz beslenme ve fiziksel aktivite eksikliğidir Bazı durumlarda kalp krizinden önce birtakım ağrılı semptomların görüldüğü söylenmektedir. Genel olarak dikkat edilmesi ve göz ardı edilmemesi gereken ilk belirtiler nelerdir? Kişi bir binada yaşıyorsa ve asansör çalışmıyorken 2-3 kat yukarı çıkarken göğüs bölgesinde ağrı, yanma, şişlik veya genel rahatsızlık hissediyorsa bu ciddi bir sinyal olarak değerlendirilmelidir. Aynı durumu kırsal koşullarda da görmek mümkündür. Örneğin yürürken yokuş yukarı çıkarken göğüste ağrı veya yanma meydana geliyorsa bu göz ardı edilmemelidir. Yani asıl dikkat, fiziksel aktivite sırasında ortaya çıkan ağrıya odaklanmalıdır. Diyabet gibi yandaş hastalıklar varsa kalp-damar sistemi açısından da değerlendirilmesi gerekir. Bir diğer önemli nokta ise kan basıncını kontrol altında tutmaktır. Çünkü çoğu durumda insanlar tansiyonlarının yüksek olduğunu bilmezler. Sonuç olarak basınç hızla yükselir ve kalbe, beyne ve diğer hayati organlara zarar verebilir Erkeklerle kadınlar arasında kalp-damar hastalıklarının görülme sıklığındaki farklılıklar nelerdir? Erkekleri her zaman +1'liyoruz. Yani erkekler daha yüksek risk grubuna dahil oluyor. Bunun temel nedeni hormonal farklılıklardır. Kadınlık hormonları belli bir yaşa kadar kalp-damar hastalıklarına karşı koruyucu rol oynuyor. Menopozdan sonra kadınlarda kalp hastalığı riski artıyor Bölgeler ve başkentler arasında kalp ve damar hastalıklarının görülme sıklığı açısından farklılıklar var mı? Bu farklılıkları hangi faktörler belirliyor? Bölgelerde kalp-damar hastalıkları daha az görülüyor. Bunun temel nedenlerinden biri insanların fiziksel olarak daha aktif olmasıdır. Ancak burada başka bir sorun daha var. Bölgelerde yaşayan insanlar çoğunlukla zamanında doktora başvurmamakta ve bunun sonucunda hastalıklar geç tespit edilmektedir. Bu hastalıklar kentsel alanlarda daha yaygındır. Bu bir yandan insanların daha sık muayene edilmesiyle ilgili, diğer yandan da yaşam tarzıyla ilgili. Şehirde fiziksel aktivite daha az, yeme alışkanlıkları farklı ve stres düzeyi daha yüksek Hangi bölgelerimiz kalp hastalıklarına daha yatkın? Bölgeye isim vermek yerine daha çok Bakü ve büyük şehirlerde bulunduğunu söyleyebilirim. Çünkü muayene imkanları daha fazla ve bölgelerden hastalar da gelip burada muayene oluyor Genç yaşta kalp krizlerinin başlıca nedenleri nelerdir ve bu vakalar nasıl önlenebilir? Genç yaşta meydana gelen kalp krizleri çoğunlukla genetik faktörler ve kötü alışkanlıklardan kaynaklanmaktadır. Bunu önlemek için kişinin genetiğini bilmesi, vücudunu tanıması, zamanında doktora başvurması, muayene olması ve yaşam tarzında gerekli değişiklikleri yapması gerekir Kalp ameliyatı (stent vb.) sonrasında hastalar hangi yaşam tarzı değişikliklerini yapmalıdır? Bu hastaların zararlı alışkanlıklardan kaçınması, beslenme biçimini değiştirmesi, fiziksel aktiviteyi artırması, doktorun önerdiği ilaçları zamanında alması gerekir Hangi insanlar daha fazla risk altındadır? Kimler düzenli kalp muayenesinden geçmelidir? Aslında herkes bir şekilde risk altındadır. Erkeklerin 30 yaşından sonra, kadınların ise 40 yaşından sonra herhangi bir şikayeti yoksa en az bir kez kardiyolojik muayeneden geçmelerini öneriyoruz. Eğer şikayet varsa ya da ailede genetik risk varsa bu tetkikler daha erken yaşlarda yapılmalıdır Türkaçara uygulayıcıları kalp damarlarındaki tıkanıklıkları açmak için çeşitli yöntemler sunmaktadır. Sizce tıkalı kalp damarları Türk ilaçlarıyla açılabilir mi? Hayır, tıkanan koroner arterin herhangi bir geleneksel yöntemle açılması mümkün değildir. Bu tür yöntemler damar içindeki tıkanıklığı ortadan kaldıramaz veya "çözemez". Damar yakalandıktan sonra olduğu gibi kalır. İlaç tedavisi ile dahi ancak sürecin ilerlemesini ve yeni tıkanıklıkların oluşmasını engellemek mümkündür. Bu Bu açıdan bakıldığında son tıbbi yaklaşımlar, kolesterol metabolizmasında bozukluk varsa ve kandaki düzeyi yüksekse, yaşa bakılmaksızın ilaç tedavisine zamanında başlanmasının önemli olduğunu da göstermektedir Uluslararası pratikte kalp-damar hastalıklarının tedavisinde hangi yaklaşımlar ön plana çıkıyor? Sadece ülkemizde değil, dünyada da kalp-damar hastalıkları ölüm sebeplerinin başında geliyor. Birçok ani ölüm bu hastalıklarla ilişkilidir. Ancak bazı durumlarda bu ölümlerin altında yatan nedenler doğrudan kalple ilgili olmayabilir. Son zamanlarda sosyal ağların etkisinin artması, beslenme alışkanlıklarının ihlali, fiziksel aktivitenin azalması, şehir yaşamının artması ve stres faktörünün artması kalp-damar hastalıklarının daha da yayılmasına yol açmaktadır Son yıllarda kardiyolojide hangi yeni tedavi seçenekleri ortaya çıktı? Son yıllarda invazif müdahalelerin artması ve gelişmesi kalp krizi mortalitesinin azalmasına katkı sağlamıştır. Zamanında stent yerleştirildiğinde kalp daha az hasar görür ve hasta daha uzun yaşar. Kalp kapak ameliyatları, damar değiştirme ameliyatları ve diğer modern müdahaleler de hastaların yaşam kalitesini ve yaşam süresini artırıyor. Teşhis alanında da teknolojiler gelişiyor, bu da doktorların işini kolaylaştırıyor Bu arada dijital teknolojilerin ve yapay zekanın tıpta kullanımını nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu teknolojiler halihazırda belirli inceleme alanlarında kullanılmaktadır. Henüz tam olarak oluşmuş bir sistem değildir ancak bazı durumlarda doktora yardımcı olabilir ve teşhis sürecini hızlandırabilir. İleride daha da gelişeceğini düşünüyorum Hastaların doktora danışmadan sorunlarını ve tedavilerini yapay zeka ile değerlendirmesini nasıl buluyorsunuz? Bunun doğru olduğunu düşünmüyorum. Çünkü bu sistemler ancak yardımcı bir araç olabilir. Tıbbi bilgi ve protokol eksikliği nedeniyle kişiler elde ettikleri bilgileri kendi başlarına uyguladıklarında yanlış sonuçlarla karşılaşabiliyorlar. Bu açıdan bakıldığında doktor muayenesinin yerini hiçbir şeyin alamayacağını söyleyebiliriz Azerbaycan'da ve yabancı ülkelerde kalp-damar hastalıklarının tedavisi arasında ciddi farklılıklar var mı? Ülkemizde kardiyoloji alanında yeterli imkanların olduğuna inanıyorum. Bu alanda eğitimli ve profesyonel uzmanlarımız mevcut olup, muayene ve müdahale yöntemleri de yeterince gelişmiştir. Bu nedenle her durumda yurtdışına dönmenize gerek yoktur. Önemli olan hastanın şikâyetine göre doğru uzmana başvurmasıdır Uzun süre bilgisayar başında oturmanın ve sosyal ağları aktif kullanmanın kalp-damar hastalıklarına etkisi hakkında neler söyleyebilirsiniz? Burada asıl mesele radyasyondan ziyade stres faktörüdür. Sosyal ağların aşırı kullanımı çocuklarda, gençlerde ve yetişkinlerde çok fazla stres yaratır. Kişi güne stresli bir haberle başlar, gün içinde bu etki devam eder, gece de aynı bilgiyle karşı karşıya kalır. Bu durum hormonal dengenin, sinir sisteminin ve damar sisteminin normal işleyişini bozabilir. Sonuç olarak yüksek tansiyon, diyabet, metabolik bozukluklar ve bunların ardından gelen kardiyovasküler hastalıklar ve hatta felç riski artabilir Sonuç olarak, kardiyovasküler hastalıkların önlenmesine yönelik en önemli önerileriniz nelerdir? Öncelikle herkese vücudunu tanımasını tavsiye ederim. Beslenmeye dikkat etmek, aşırı sosyal ağ kullanımından kaçınmak ve zararlı alışkanlıklardan uzak durmak önemlidir. Aynı zamanda daha olumlu bir yaşam tarzı seçmek de çok önemlidir. Çünkü sağlıklı düşünmenin genel sağlık üzerinde olumlu etkisi vardır. Böylece bu faktörler hastalık riskinin azaltılmasına yardımcı olur. En önemlisi herhangi bir şikayet durumunda uzatmamak, zamanında doktora başvurarak sebebini araştırmak gerekir