Hürmüz Boğazı, nükleer program ve Lübnan: ABD-İran anlaşmasının içeriği hakkında neler biliniyor? | T24

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, dün gece ABD ve İran arasında anlaşmaya varıldığını ve anlaşmanın resmen 19 Haziran'da Cenevre'de imzalanacağını duyurdu. İki ülke, savaşın gölgesinde uzun süredir bir anlaşmaya varmak için arabulucular aracılığıyla görüşüyordu Ancak ilk duyuruları izleyen saatlerde, tarafların tam olarak ne üzerinde anlaştığı belirsizliğini korudu. Mutabakat muhtırasının nihai metni yayımlanmazken, Hürmüz Boğazı'na erişim, İran'ın nükleer programı ve Lübnan gibi kilit konulara ilişkin ayrıntılar da sınırlı kaldı ABD Başkanı Donald Trump daha sonra New York Times'a yaptığı açıklamada, cuma günü başlaması planlanan daha kapsamlı müzakereler sırasında Tahran'ın ABD ile bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde askerî saldırıları yeniden başlatacağını söyledi İşte son açıklamaların ardından ilk saatlerde bildiklerimiz ve hâlâ bilmediklerimiz: ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'nın statüsü konusunda son derece net bir tavır sergileyerek şunları söyledi: “Burada Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir ücret alınmaksızın tamamen açılmasına ve eş zamanlı olarak ABD deniz ablukasının derhal kaldırılmasına tam yetki veriyorum. Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol akmaya başlasın!” Ancak bir saat sonra ABD Başkanı, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik su yolunun açılmasının cuma günü imzalanması planlanan anlaşmaya bağlı olduğunu ve açılmanın “mayın temizleme faaliyetleri amacıyla” gerçekleştirileceğini ifade etti Dikkat çekici olan, barış anlaşmasına aracılık eden Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in ilk açıklamasında Hürmüz Boğazı'ndan hiç söz etmemesiydi. İran'ın devlet haber ajansı Mehr ise üzerinde uzlaşılan mutabakat muhtırasının, boğazın “İran'ın düzenlemeleri çerçevesinde” 30 gün içinde yeniden açılmasını öngördüğünü bildirdi ABD, uzun süredir gemi geçiş ücretleri uygulamalarının kabul edilemez olduğu konusunda ısrarcı bir tutum sergiliyor. ABD Başkanı geçen ay yaptığı açıklamada, “Boğaz herkese açık olacak. Hiç kimse onu kontrol etmeyecek” demişti Belirsizliklere rağmen, haberlerin ardından küresel petrol fiyatları sert şekilde düştü. Fiyatlar, İran savaşının başlamasından kısa süre sonra görülen seviyelerin de altına inerek mart ayının başından bu yana en düşük düzeylerine geriledi. Bu düşüş, Körfez bölgesindeki enerji üretiminin eski haline dönmesinin aylar hatta yıllar sürebileceği yönündeki uyarılara rağmen gerçekleşti Petrol ve doğalgaz tesislerinin yeniden faaliyete geçirilmesi karmaşık bir süreç ve bölgedeki bazı altyapı unsurları insansız hava aracı saldırıları nedeniyle hasar görmüş durumda. Ayrıca, deniz taşımacılığı şirketleri ile sigorta kuruluşlarının Hürmüz Boğazı'nı geçiş için yeterince güvenli görüp görmeyeceği sorusu da yanıtsızlığını koruyor Ateşkes görüşmelerinin ilk aşamalarındaki temel anlaşmazlık noktalarından biri, Lübnan'ın herhangi bir anlaşmanın kapsamına dâhil edilip edilmeyeceğiydi İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, pazar günü varılan anlaşmanın kapsamı konusunda son derece net konuşarak, “Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın kalıcı ve derhal sona erdiği ilan edilmiştir” dedi Pakistan Başbakanı Şerif de sosyal medya paylaşımında benzer şekilde açık bir ifade kullanarak, “Her iki taraf da Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan etmiştir” dedi Ancak Trump, Truth Social'daki ilk açıklamalarında Lübnan'dan hiç bahsetmedi; neredeyse tamamen Hürmüz Boğazı meselesine odaklandı Bu durumun, İran ile yürütülen barış müzakerelerine dahil edilmeyen ve anlaşma haberlerine hemen yanıt vermeyen İsrail açısından kabul edilmesi zor olabilir. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, yeni bir askeri harekât başlatması, ABD ile İran arasında varılacak herhangi bir anlaşmayı raydan çıkarabilecek bir gelişme olabilir Trump ile Netanyahu, İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonları konusunda defalarca karşı karşıya geldi. Bu operasyonlar, ayrı bir ateşkes anlaşmasına rağmen sürüyor ve söz konusu ateşkes İsrail tarafından sık sık ihlal ediliyor ya da görmezden geliniyor İki hafta önce Trump'ın, Beyrut'a yönelik bir saldırının ardından Netanyahu için “tam anlamıyla delirmiş” ifadesini kullandığı ve “Ben olmasaydım hapiste olurdun” dediği bildirilmişti. Trump, hafta sonundaki son saldırının ardından ise Netanyahu'nun “hiçbir muhakeme yeteneğine sahip olmadığını” söyledi ABD Başkanı Trump'ın İran'a karşı savaşın başlıca gerekçelerinden biri olarak gösterdiği İran'ın nükleer programının geleceği, son anlaşmayla çözüme kavuşmuş görünmüyor Trump pazar günü, “İran asla nükleer silaha sahip olmayacak” yönündeki taahhüdünü yinelerken üst düzey Pakistanlı yetkililer Associated Press'e, nükleer müzakerelerin önümüzdeki 60 gün boyunca devam edeceğini söyledi Trump da New York Times'a yaptığı açıklamada, Tahran'ın bir nükleer anlaşmaya varamaması halinde ABD ordusunun yeni saldırılar düzenleyebileceğini belirtti Britanya, Fransa, Almanya ve İtalya'dan oluşan E4 grubu ile yayımlanan ortak açıklamada da Trump'ın sözleri yinelendi ve şu ifade kullanıldı: “İran'ın nükleer programı konusunda açık ve doğrulanabilir adımlar atmasına karşılık olarak ilgili yaptırımları kaldırmaya hazırız.” İran uzun süredir nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunuyor ve geçen yıl ABD saldırılarında ağır hasar gören üç nükleer tesisin altında gömülü olduğu düşünülen zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçeceğine dair kamuoyuna açık bir taahhütte bulunmuş değil Trump, bu konuda ilk başkanlık döneminde bozduğu anlaşmadan daha iyi bir sonuç elde etmesi yönünde ciddi siyasî baskı altında bulunuyor. Trump, eski Başkan Barack Obama döneminde müzakere edilen ve İran'ın nükleer programına sınırlamalar ile uluslararası denetimler karşılığında Tahran'a yönelik yaptırımların kaldırılmasını öngören 2015 tarihli çok taraflı nükleer anlaşmadan ABD'yi çekmişti İran buna karşılık uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdı ve silah yapımına yakın saflık düzeyinde 400 kilogramdan fazla malzeme üretti. Bu uranyum stokunun nihai akıbeti, önümüzdeki dönemde yapılacak daha kapsamlı müzakerelerde en önemli pazarlık başlıklarından biri olmaya aday görünüyor Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ise pazar günü yaptığı açıklamada yaklaşan nükleer müzakereleri “yakından izleyeceğini” söyledi T24 dijital haber ve abonelik platformudur. Google ile giriş, T24 abonelik hesabınıza kayıt ve oturum açma içindir; Google hesabınızdan yalnızca e-posta adresi ile ad-soyad bilgisi alınır. Detaylı bilgi · Abonelik · KVKK Çerezler, bir web sitesinden gönderilen ve kullanıcının web tarayıcısı tarafından kullanıcının bilgisayarında, kullanıcı gezinirken saklanan küçük veri parçalarıdır. Tarayıcınız her mesajı çerez adı verilen küçük bir dosyada saklar. Sunucudan başka bir sayfa talep ettiğinizde, tarayıcınız çerezi sunucuya geri gönderir. Çerezler, web sitelerinin bilgileri hatırlaması veya kullanıcının tarama etkinliğini kaydetmesi için güvenilir bir mekanizma olacak şekilde tasarlanmıştır Bu tanımlama bilgileri, web sitesinin çalışması için gereklidir ve sistemlerimizde kapatılamaz. Bunlar genellikle yalnızca sizin işlemlerinizi gerçekleştirmek için ayarlanmıştır. Bu işlemler, gizlilik tercihlerinizi belirlemek, oturum açmak veya form doldurmak gibi hizmet taleplerinizi içerir. Tarayıcınızı, bu tanımlama bilgilerini engelleyecek veya bunlar hakkında sizi uyaracak şekilde ayarlayabilirsiniz ancak bu durumda sitenin bazı bölümleri çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizin performansını ölçebilmemiz ve iyileştirebilmemiz için sitenin ziyaret edilme sayısını ve trafik kaynaklarını sayabilmemizi sağlar. Hangi sayfaların en fazla ve en az ziyaret edildiğini ve ziyaretçilerin sitede nasıl gezindiklerini öğrenmemize yardımcı olurlar. Bu tanımlama bilgilerinin topladığı tüm bilgiler derlenir ve bu nedenle anonimdir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz sitemizi ne zaman ziyaret ettiğinizi bilemeyiz Bu tanımlama bilgileri, videolar ile canlı sohbet gibi gelişmiş işlevler ve kişiselleştirme olanağı sunabilmemizi sağlar. Bunlar, bizim tarafımızdan veya sayfalarımızda hizmetlerinden faydalandığımız üçüncü taraf sağlayıcılarca ayarlanabilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu işlevlerden tümü veya bazıları doğru şekilde çalışmayabilir Bu tanımlama bilgileri, sitemizde reklam ortaklarımız tarafından ayarlanır. Bunlar, ilgili şirketler tarafından ilgi alanları profilinizi oluşturmak ve diğer sitelerde alakalı reklamlar göstermek için kullanılabilir. Benzersiz olarak tarayıcınızı ve cihazınızı belirleyerek çalışırlar. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz farklı sitelerde size özel reklam deneyimi sunamayız Not: Reklamlar çerez politikasından bağımsız olarak gösterilir Bu tanımlama bilgileri, içeriğimizi arkadaşlarınız ve ağınızla paylaşabilmenizi sağlamak için sitemize eklenen çeşitli sosyal medya hizmetleri tarafından ayarlanır. Diğer siteleri kullanırken de tarayıcınızı izleyip ilgi alanı profilinizi oluşturabilirler. Bu durum, ziyaret ettiğiniz diğer sitelerde gördüğünüz içerikleri ve mesajları etkileyebilir. Bu tanımlama bilgilerine izin vermezseniz bu paylaşım araçlarını kullanamayabilir veya göremeyebilirsiniz