TUKİDİT TUZAĞI

Öğrenciyken okuduğum bir kitabın sabah erkenden Donald Trump'ın Çin ziyaretini izlerken aklıma geleceğini hiç düşünmezdim. Çin lideri Xi Jinping, toplantıda "Thucydides tuzağı" kavramına değindi Thucydides (Thucydides, MÖ 460-400), antik Yunan tarihçisi, askeri ve siyasi düşünce tarihinin en önemli isimlerinden biridir. En ünlü eseri "Peloponnesos Savaşı Tarihi" kitabıdır. Tarihi sadece geçmişin bir tasviri olarak değil, gelecekte tekrarlanacak bir siyasi davranış modeli olarak görüyordu. Bu nedenle Thukydides bugün hem tarihin hem de modern jeopolitiğin ana düşünce kaynaklarından biri olarak kabul edilmektedir "Thucydides Tuzağı" uluslararası ilişkilerde çok popüler bir kavramdır Bu anlayışa göre yükselen bir güç, mevcut hakim devleti tehdit ettiğinde büyük bir savaş riski ortaya çıkar. Bu kavramın temeli Thukydides'in ünlü sözüne dayanmaktadır. Peloponnesos Savaşı'nı açıklarken şöyle yazdı: "Atina'nın yükselişi ve bunun Sparta'da yarattığı korku, savaşı kaçınılmaz hale getirdi." Harvard profesörü Graham Allison bu kavramı yeniden popüler hale getirdi. Tarihi incelerken, son 500 yılda yükselen bir güç ile hakim bir güç arasında yaşanan 16 büyük çatışmadan 12'sinin savaşla sonuçlandığını yazdı. Aşağıdaki savaşlar örnektir: 2. Almanya - Britanya İmparatorluğu 3. Japonya – ABD (İkinci Dünya Savaşı öncesi) 4. SSCB – ABD (Soğuk Savaş; nükleer dengenin doğrudan savaşı engellediği yer) Modern zamanlarda bu terim daha çok ABD-Jin ilişkilerine uygulanır. Çin hızla ekonomik, teknolojik ve askeri bir güç haline gelirken, ABD mevcut hegemonik güçtür Yükselen gücün (Çin) artan hırsları, mevcut gücün (ABD) korkusu, karşılıklı güvensizlik, jeopolitik paranoya, iki ülkeyi tarihlerinin en ciddi çatışmasıyla karşı karşıya bırakıyor Xi Jinping, "Thucydides Tuzağı" tehlikesinden bahsederken aslında ABD-Çin ilişkilerinin tarihi bir çatışmaya dönüşmemesi gerektiği mesajını vermişti. Asıl soru buradan çıkıyor: "Çin ve ABD Thukydides Tuzağını Aşabilecek mi?" Çin liderinin ifade etmek istediği şey şu: Çin ve ABD rakip değil ortak olmalı; Yüzleşme her iki tarafa da zarar verecektir; Büyük güçlerin yanlış stratejik hesapları dünyayı tehlikeye atabilir Daha önce de aynı tutumu dile getirmişti: "Dünyada önceden yazılmış bir Thukydides tuzağı yok. Ancak büyük güçlerin tekrarlanan stratejik hataları böyle bir tuzağı yaratabilir." Bu çok önemli bir jeopolitik mesajdır. Çünkü Çin liderliği ABD ile ilişkileri "kaçınılmaz savaş" olarak değil, "yönetilebilir rekabet" olarak sunmaya çalışıyor Yani Xi Jinping, sorunun yükselen Çin'de olmadığını söylemek istiyor; sorun tarafların korkularının ve yanlış tepkilerinin kontrol edilememesi